Μπιρόλ: Η ζήτηση και των τριών ορυκτών καυσίμων θα κορυφωθεί αυτή τη δεκαετία

Υπάρχει ένα ταμπού στον παραδοσιακό ενεργειακό τομέα που λέει ότι η ζήτηση για τα τρία ορυκτά καύσιμα - πετρέλαιο, αέριο και άνθρακα - θα αρχίσει να μειώνεται μόνιμα. Παρά τη συνεχή συζήτηση για το peak oil και το peak coal διαχρονικά, και τα δύο καύσιμα βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά, γεγονός που καθιστά ευκολότερη την επιχειρηματολογία ενάντια στις προβλέψεις ότι θα μειωθούν.

Όμως, σύμφωνα με νέες προβλέψεις του ΙΕΑ, αυτή η εποχή της σχεδόν απεριόριστης ανάπτυξης θα έρθει στο τέλος της στα τέλη αυτής της δεκαετίας, πράγμα που θα έχει σημαντικές επιπτώσεις για τον παγκόσμιο ενεργειακό τομέα και τη μάχη ενάντια στην κλιματική αλλαγή.

Κάθε χρόνο το World Energy Outlook του ΙΕΑ χαρτογραφεί τις πιθανές οδούς που μπορεί να πάρει το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα στις επόμενες δεκαετίες ώστε να ενημερώσει τη λήψη αποφάσεων. Η φετινή έκθεση που θα δημοσιευτεί τον επόμενο μήνα, δείχνει ότι ο πλανήτης είναι σε ένα ιστορικό μεταίχμιο. Με βάση αποκλειστικά τις τωρινές πολιτικές και χωρίς νέες κλιματικές πολιτικές, η ζήτηση και στα τρία ορυκτά καύσιμα πρόκειται να κορυφωθεί τα επόμενα χρόνια. Είναι η πρώτη φορά που η κορύφωση της ζήτησης είναι ορατή για το κάθε καύσιμο αυτή τη δεκαετία - νωρίτερα από ότι προέβλεπαν πολλοί.

Οι αξιοσημείωτες αυτές αλλαγές θα επιφέρουν και την κορύφωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Καθδηγούνται κυρίως από τη θεαματική ανάπτυξη των ΑΠΕ, όπως τα φωτοβολταϊκά και τα ηλεκτρικά οχήματα, τις δομικές αλλαγές στην κινεζική οικονομία και τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης.

Η παγκόσμια ζήτηση για άνθρακα παρέμεινε επίμονα υψηλή την τελευταία δεκαετία. Τώρα, όμως, πρόκειται να κορυφωθεί στα επόμενα χρόνια, καθώς οι μεγάλες επενδύσεις στερεύουν εκτός της Κίνας καθώς τα φ/β και τα αιολικά κυριαρχούν στην επέκταση των ηλεκτρικών συστημάτων. Ακόμα και στην Κίνα, το μεγαλύτερο καταναλωτή άνθρακα διεθνώς, η εντυπωσιακή άνοδος των ΑΠΕ και των πυρηνικών, μαζί με μια επιβράδυνση της οικονομίας, δείχνουν πτώση της χρήσης άνθρακα σύντομα.

Ορισμένοι θεώρησαν ότι η πετρελαϊκή ζήτηση ίσως να κορυφώθηκε όταν έπεσε κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Ο ΙΕΑ ήταν επιφυλακτικός απέναντι σε τέτοιες πρώιμες προβλέψεις, όμως οι τελευταίες εκτιμήσεις του δείχνουν ότι η άνοδος των ηλεκτρικών οχημάτων ανά τον πλανήτη, ειδικά στην Κίνα, σημαίνει πως η πετρελαϊκή ζήτηση θα κορυφωθεί πριν το 2030. Τα ηλεκτρικά λεωφορεία και τα δίκυκλα επίσης αναπτύσσονται ραγδαία, ιδίως στις αναπτυσσόμενες οικονομίες, και διαβρώνουν περαιτέρω τη ζήτηση.

Η "Χρυσή Εποχή του Αερίου", την οποία προβλέψαμε το 2011, πλησιάζει στο τέλος της, καθώς η ζήτηση στις ανεπτυγμένες οικονομίες αναμένεται να υποχωρήσει αργότερα αυτή τη δεκαετία. Είναι το αποτέλεσμα της παραγκώνισης του αερίου από τις ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή, της χρήσης αντλιών θερμότητας και της στροφής της Ευρώπης μακριά από το αέριο μετά την ρωσική επέμβαση στην Ουκρανία.

Η κορύφωση και των τριών ορυκτών καυσίμων είναι καλή είδηση που δείχνει ότι η στροφή σε καθαρότερα και πιο ασφαλή ενεργειακή συστήματα επιταχύνεται και ότι οι προσπάθειες αποφυγής των χειρότερων συνεπειών της κλιματικής αλλαγής προχωρούν. Όμως υπάρχουν κάποια σημαντικά ζητήματα που πρέπει να σκεφτούμε.

Καταρχήν, οι προβλεπόμενες μειώσεις στη ζήτηση που βλέπουμε με βάση τις σημερινές πολιτικές δεν επαρκούν καθόλου για να θέσουν τον πλανήτη σε τροχιά για μέγιστη θέρμανση έως 1,5 βαθμούς Κελσίου. Θα χρειαστεί σημαντική ισχυρότερη και ταχύτερη πολιτική δράση από τις κυβερνήσεις.

Επίσης, η ζήτηση για τα διάφορα καύσιμα θα διαφέρει έντονα γεωγραφικά. Η πτώση στις ανεπτυγμένες οικονομίες θα αντισταθμιστεί εν μέρει από συνεχή άνοδο σε ορισμένες αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες, ιδίως στο αέριο. Όμως η παγκόσμια τάση είναι σαφής: Ο ηλεκτρισμός χαμηλών εκπομπών και τα καύσιμα, όπως και οι βελτιώσεις στην ενεργειακή απόδοση, αναλαμβάνουν ολοένα και περισσότερο τις αυξανόμενες ενεργειακές ανάγκες.

Η πτώση στη ζήτηση επίσης δεν θα είναι γραμμική. Αν και τα ορυκτά καύσιμα πρόκειται να κορυφωθούν αυτή τη δεκαετία σε δομικούς όρους, μπορούν να υπάρξουν εξάρσεις, πτώσεις και υψίπεδα καθ' οδόν προς τα κάτω. Για παράδειγμα, οι καύσωνες και οι ξηρασίες μπορούν να προκαλέσουν προσωρινά άλματα στη ζήτηση άνθρακα ενισχύοντας την κατανάλωση ηλεκτρισμού και περιορίζοντας τα υδροηλεκτρικά.

Ακόμα και ενόσω πέφτει η ζήτηση για ορυκτά καύσιμα, θα παραμείνουν προκλήσεις ενεργειακής ασφάλειας καθώς οι προμηθευτές προσαρμόζονται στις αλλαγές. Οι κορυφώσεις ζήτησης που βλέπουμε με βάση τις τωρινές πολιτικές δεν απομακρύνουν την ανάγκη επένδυσης στο πετρέλαιο και το αέριο, καθώς οι φυσικές μειώσεις των υφιστάμενων κοιτασμάτων μπορούν να είναι πολύ απότομες. Ταυτόχρονα, υποσκάπτουν το αίτημα κάποιων να αυξηθούν οι δαπάνες και υπογραμμίζουν τους οικονομικούς κινδύνους νέων έργων υδρογονανθράκων - πέραν των κλιματικών κινδύνων.

Καθώς οι σημερινές πολιτικές φέρνουν ήδη μπροστά μας την κορύφωση των ορυκτών καυσίμων, οι πολιτικοί πρέπει να είναι ευέλικτοι. Η πράσινη ενεργειακή μετάβαση μπορεί να επιταχυνθεί περαιτέρω μέσω ισχυρότερων κλιματικών πολιτικών. Όμως, ο ενεργειακός κόσμος αλλάζει γρήγορα και προς το καλύτερο.

(Financial Times)