Επιμένει η Μόσχα για ενεργειακό κόμβο στην Τουρκία: Πού βρίσκεται το project –Αλλάζει το αρχικό πλάνο ο Πούτιν

Η ιδέα της δημιουργίας ενός κόμβου φυσικού αερίου στην Τουρκία βρίσκεται ακόμη στο τραπέζι διαμήνυσε ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν. Έπευσε ωστόσο, να διευκρινίσει ότι εάν τελικά αυτός ο κόμβος δημιουργηθεί, θα είναι μια ηλεκτρονική πλατφόρμα συναλλαγών και όχι μια φυσική εγκατάσταση για την αποθήκευση μεγάλων ποσοτήτων ρωσικού φυσικού αερίου.

Κάτι το οποίο απέχει πολύ από τις αρχικές φιλοδοξίες της Άγκυρας.

Υπενθυμίζεται ότι το Κρεμλίνο κατέληξε στο σχέδιο για τη δημιουργία ενός μεγάλου κόμβου εμπορίου φυσικού αερίου στην Τουρκία τον περασμένο Οκτώβριο, αφού οι ενεργειακές του σχέσεις με τη Δύση έφτασαν στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων δεκαετιών μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Τότε, ο Πούτιν μίλησε για πιθανή δημιουργία πρόσθετων συνδέσεων στη Μαύρη Θάλασσα προς την Τουρκία για να γίνει αυτή η διαδρομή η βασική μονάδα εξαγωγής φυσικού αερίου της Ρωσίας προς τα δυτικά.

Η ιδέα συζητήθηκε ενεργά τους επόμενους μήνες, με την Τουρκία να καλλιεργεί τη φιλοδοξία να γίνει το περιφερειακό κέντρο εμπορίου φυσικού αερίου με τον δικό της δείκτη τιμών. Ωστόσο, η εφαρμογή του, η οποία σύμφωνα με τις αρχικές εκτιμήσεις του Πούτιν μπορεί να διαρκέσει μόνο μήνες, φαίνεται να έχει καθυστερήσει σημαντικά μένοντας επί του παρόντος μόνο σε επίπεδο εξαγγελιών.

«Είναι ακόμα στην ημερήσια διάταξη», είπε χαρακτηριστικά ο Πούτιν: «Πρόκειται για τη δημιουργία μιας ηλεκτρονικής πλατφόρμας συναλλαγών, δεν πρόκειται να αποθηκεύσουμε τεράστιες ποσότητες φυσικού αερίου εκεί», πρόσθεσε. Ωστόσο, δεν διευκρίνισε εάν αυτή η προσέγγιση θα σήμαινε χαμηλότερη κλίμακα ρωσικού εμπορίου φυσικού αερίου στον κόμβο από ό,τι αρχικά είχε προβλεφθεί.

Μάλιστα, ο Ρώσος πρόεδρος αποκάλυψε ότι την Τετάρτη 3 Αυγούστου θα έχει τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τούρκο ομόλογό του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με τον οποίον θα συζητήσουν μια σειρά θεμάτων

Οι δύο αγωγοί

Η Ρωσία μεταφέρει φυσικό αέριο στην Τουρκία μέσω της Μαύρης Θάλασσας μέσω δύο αγωγών - του Blue Stream και του Turkstream - με συνολική χωρητικότητα λίγο κάτω από 48 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως. Το ένα σκέλος της δίδυμης σύνδεσης Turkstream εξυπηρετεί την τουρκική αγορά ενώ το άλλο συνδέεται με το δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου των εθνών της νότιας Ευρώπης, καθιστώντας την Τουρκία βασική χώρα διέλευσης για το ρωσικό φυσικό αέριο.

Σύμφωνα μάλιστα με εκτιμήσεις δεδομένου ότι η χωρητικότητα των συνδέσεων της Μαύρης Θάλασσας υποχρησιμοποιείται, θα μπορούσαν να μεταφέρουν επιπλέον 10 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη μόλις από το 2025, εάν υλοποιηθεί ο κόμβος φυσικού αερίου στην Τουρκία.

Εκτιμάται ότι οι συνολικές παραδόσεις φυσικού αερίου της Ρωσίας προς τα δυτικά θα διαμορφωθούν σε περίπου 51 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φέτος, συμπεριλαμβανομένων 24 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων προς την Τουρκία μέσω της Μαύρης Θάλασσας και περίπου 15 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων στην Ευρώπη μέσω της Ουκρανίας.

Η κρίσιμη συγκυρία

Ο «σουλτάνος» επιδιώκει εδώ και καιρό να κεφαλαιοποιήσει τη γεωγραφική θέση της χώρας, αλλά και τον ρόλο της ως «ειρηνοποιός δύναμη» μεταξύ του δυτικού κόσμου και της Δύση: ο έλεγχος του Βοσπόρου, ένα βασικό σημείο για τα παγκόσμια εμπορεύματα, ο ρόλος της ως διάδρομος για τις προμήθειες κουρδικού πετρελαίου, αλλά και οι δίοδοι που δίνει στο ρωσικό φυσικό αέριο καθιστούν την Άγκυρα σημαντικό γεωπολιτικό παράγοντα στις παγκόσμιες αγορές παρά την έλλειψη ενεργειακών πόρων της.

Οι επιλογές

Αν και ο πρόεδρος Ερντογάν διατυμπανίζει ότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα για την ενεργειακή ανεξαρτησία της χώρας, η η Standard and Poor’s έχει διαφορετική άποψη, εκτιμώντας ότι οι επιλογές που έχει η χώρα για να κόψει την επικίνδυνη εξάρτησή της από την εισαγόμενη ενέργεια, ειδικά από τη Ρωσία, παραμένουν περιορισμένες.

Με το βασικό ερώτημα να παραμένει: Πώς θα μπορεί η χώρα να διαχειρίζεται τις πληρωμές για εισαγωγές και εγχώριες προμήθειες με ένα ασταθές νόμισμα και πληθωρισμό άνω του 40%;

Πιο κοντά στο άρμα του Πούτιν

Αναλυτές εκτιμούν ότι η παραμονή του Ερντογάν στην εξουσία για τρίτη δεκαετία, θα μπορούσε να φέρει την Τουρκία ακόμα πιο κοντά στη σφαίρα επιρροής της Ρωσίας. Πριν από τις κάλπες, η Μόσχα προμήθευε στην Τουρκία φυσικό αέριο με πίστωση και με έκπτωση αργό πετρέλαιο και προϊόντα πετρελαίου.

Η Ρωσία παρείχε το 39,5% των 54,66 Bcm εισαγωγών φυσικού αερίου της Τουρκίας πέρυσι. Οι περισσότερες από αυτές τις εισαγωγές πραγματοποιούνται στο πλαίσιο μακροπρόθεσμων συμβάσεων παλαιού τύπου με δείκτη αργού. Τα δύο μεγαλύτερα συμβόλαιά της — για 16 Bcm από τη Ρωσία και 9,6 Bcm από το Ιράν, λήγουν στα τέλη του 2025 και τον Ιούλιο του 2026 αντίστοιχα.

Τονίζουν μάλιστα ότι πίσω από την υπόσχεση του Ερντογάν να καταστήσει την Τουρκία ενεργειακό κόμβο για όλη την Ευρώπη, κρύβεται μια «κερκόπορτα» που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο  για τις εξαγωγές της Μόσχας. Μετά την καταστροφή των αγωγών Nord Stream από τη Ρωσία στη Γερμανία κάτω από τη Βόρεια Θάλασσα πέρυσι, ο Πούτιν και ο Ερντογάν προσπάθησαν γρήγορα να στρέψουν την προσοχή στην ιδέα ενός κόμβου.