Το Χρόνινγκεν και ο χορός των Ρίχτερ - Η άνοδος και η πτώση του μεγαλύτερου κοιτάσματος φυσικού αερίου της Ευρώπης

Η είδηση ότι η Ολλανδία σχεδιάζει να κλείσει το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου της Ευρώπης δεν είναι καινούρια: ωστόσο, η ενεργειακή κρίση που εκτίναξε στα ύψη τις τιμές καθυστέρησε τα σχέδια αυτά, και τώρα φαίνεται ότι τα επισπεύδει...

Με τις τιμές του του φυσικού αερίου να έχουν υποχωρήσει από τα ιστορικά υψηλά του περασμένου καλοκαιριού και τις αποθήκες ήδη γεμάτες σε ποσοστό άνω του 70% το σενάριο αυτό πέφτει εκ νέου στο τραπέζι και οι αποφάσεις αναμένονται εντός του μήνα...

Σύμφωνα με πηγές τις οποίες επικαλείται το Bloomberg η ολλανδική κυβέρνηση πρόκειται να κλείσει οριστικά το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου της Ευρώπης σε λιγότερο από τέσσερις μήνες.

Οι ίδιες πηγές -οι οποίες δεν κατονομάζονται καθώς οι αποφάσεις δεν έχουν ακόμα «κλειδώσει»- αναφέρουν ότι το κοίτασμα του Χρόνινγκεν στη βορειοανατολική Ολλανδία θα κλείσει την 1η Οκτωβρίου.

Το υπουργικό συμβούλιο θα λάβει επίσημη απόφαση αργότερα αυτόν τον μήνα

Βασική πηγή

Το κοίτασμα αποτελεί βασική πηγή φυσικού αερίου για μεγάλο μέρος της δυτικής Ευρώπης, καθώς και τη ραχοκοκαλιά των ολλανδικών δημόσιων οικονομικών, από τότε που ξεκίνησε τη λειτουργία του το 1963.

Ενώ τα κοιτάσματα του Χρόνιγκεν συμβάλλουν επί του παρόντος σε μικρή ποσότητα στη συνολική παραγωγή φυσικού αερίου της Ευρώπης, αποτελούν ένα σημαντικό απόθεμα για τις δύσκολες ώρες.

Δεύτερες σκέψεις

Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι η απόφαση για το κλείσιμο δεν είναι εντελώς αμετάκλητη. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές εάν υπάρξει άλλη ενεργειακή κρίση ή ένας πολύ κρύος χειμώνας, θα χρειαστούν περίπου δύο εβδομάδες για να ανοίξουν ξανά τα πηγάδια. Αυτός είναι αρκετός χρόνος για να ανακαλέσει η κυβέρνηση την απόφασή της, ανάλογα με τις προβλέψεις.

Το ορόσημο

Τα σχέδια είχε αποκαλύψει η κυβέρνηση από τον περασμένο Ιανουάριο.

Τότε, με συνέντευξή του στους Financial Times, ο υφυπουργός Εξόρυξη, Hans Vijlbrief, ο οποίος είναι υπεύθυνος για το κοίτασμα φυσικού αερίου του Χρόνινγκεν, υπογράμμισε ότι στόχος είναι να το κλείσει μέχρι την 1η Οκτωβρίου. Διευκρίνισε ωστόσο, ότι πρώτα θα διαπιστωθεί αν υπάρχει έλλειψη φυσικού αερίου στην Ευρώπη μετά τον χειμώνα, και σε τέτοια περίπτωση η απόφαση αυτή θα μετατεθεί για έναν χρόνο αργότερα, τον Οκτώβριο του 2024.

Στο.. ρελαντί

Το χερσαίο κοίτασμα φυσικού αερίου, στα βορειοανατολικά της Ολλανδίας, κοντά στα γερμανικά σύνορα, βρίσκεται στο «backburner», παράγοντας μόνο ένα ποσοστό της συνολικής δυναμικής του, είπε ο Vijlbrief, ο οποίος πάντως, απέκλεισε την επέκταση της παραγωγής στο εργοτάξιο.

«Δεν θα ανοίξουμε περισσότερο λόγω των ζητημάτων ασφάλειας», είπε στους Financial Times. «Είναι πολιτικά εντελώς μη βιώσιμο. Αλλά εκτός από αυτό, δεν πρόκειται να το κάνω γιατί αυτό σημαίνει ότι αυξάνονται οι πιθανότητες σεισμών, για τους οποίους δεν θέλω να είμαι υπεύθυνος».

Πιέσεις από τις Βρυξέλλες

Η Χάγη βρέθηκε στο στόχαστρο πιέσεων το περασμένο καλοκαίρι να αυξήσει την εξόρυξη στον Χρόνινγκεν, καθώς η Μόσχα άρχισε να περιορίζει τις προμήθειες στην ΕΕ λόγω της υποστήριξης του μπλοκ στην Ουκρανία. Το 2021 η Ρωσία εξήγαγε στην Ευρώπη 155 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, το 40% της συνολικής κατανάλωσης στην ΕΕ.

Στο πλαίσιο αυτό η ολλανδική κυβέρνηση ανέβαλε τα σχέδια να κλείσει το κοίτασμα, αλλά μείωσε την ετήσια παραγωγή στα 2,8 bcm, το ελάχιστο που απαιτείται για να διατηρήσει τις αντλίες του σε λειτουργία. Η παραγωγή περισσότερων από 5 bcm θα επιδείνωσε τον κίνδυνο σεισμικής δραστηριότητας στην περιοχή, υπογράμμισε ο Vijlbrief.

Οι σεισμικές αυτές δονήσεις αποδίδονται στις ιδιατερότητες της γεωλογίας της περιοχής, ενώ καθώς μιλάμε για μία μη σεισμογενή χώρα, οι κανόνες αντισεισμικής προστασίας είναι πολύ χαλαροί.

Ακόμη στην εξόρυξη του κοιτάσματος έχει χρησιμοποιηθεί πολύ παλαιότερη τεχνολογία και η αποληψιμότητά του έχει φθάσει το 80%, όταν λ.χ. στον δικό μας Πρίνο είναι στα επίπεδα του 30%.

Το Χρόνινγκεν, το οποίο άνοιξε το 1963, αντλούσε περισσότερα από 50 bcm στο αποκορύφωμά του σχεδόν πριν από μια δεκαετία. Η κυβέρνηση κάλεσε την διαχειρίστρια εταιρεία NAM, μια κοινοπραξία της Royal Dutch Shell και της ExxonMobil, να μειώσει την παραγωγή από το 2013 και το 2018 ανακοίνωσε ότι το πεδίο θα κλείσει.

Ο χορός των Ρίχτερ

Στο Λόπερσουμ όπως και στον υπόλοιπο δήμο του Χρόνινγκεν, στον ολλανδικό βορρά, οι κάτοικοι έχουν συνηθίσει πια στον «χορό» των Ρίχτερ.

Μπορεί οι σεισμοί να μην είναι ιδιαίτερα έντονοι. Συνήθως κυμαίνονται σε μέγεθος κοντά στα 2-3,5 R.  Έχουν όμως μικρό εστιακό βάθος, μόλις στα 3 χιλιόμετρα. Το δε έδαφος είναι υγρό και σχετικά μαλακό, με αποτέλεσμα οι δονήσεις γίνονται ιδιαίτερα αισθητές σε μεγάλη ακτίνα και να προκαλούνται καταστροφές στα κτίρια.

Περισσότερες από 1.300 δονήσεις έχουν καταγραφεί στην ευρύτερη περιοχή του Χρόνινγκεν από τα μέσα της δεκαετίας του ‘80.

Χιλιάδες σπίτια, επιχειρήσεις, ιστορικά κτίρια, σχολεία και υποδομές έχουν υποστεί ζημιές.

Τα περισσότερα κτίρια χρονολογούνται από πολύ παλιά και είναι χτισμένα ως επί το πλείστον με τούβλα. Εκατοντάδες έχουν χαρακτηριστεί εξαιρετικά επικίνδυνα, που πρέπει να κατεδαφιστούν και να αντικατασταθούν με νέα και αντισεισμικά.

Τεράστιο κοίτασμα

Το κοίτασμα φυσικού αερίου του Χρόνινγκεν στην Ολλανδία είναι τεράστιο. Είναι το μεγαλύτερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ένα από τα 10 μεγαλύτερα στον κόσμο. Τα διαθέσιμα αποθέματά του, υπολογίζονται σε περίπου 450 δισ. κυβικά μέτρα.

Είναι ακριβώς το είδος του πολύτιμου (αν και μη ανανεώσιμου) οικονομικού πόρου που κανονικά θα ήταν μπροστά και στο επίκεντρο σε μια ενεργειακή κρίση όπως αυτή που πλήττει την περιοχή σήμερα. Κάθε μόριο φυσικού αερίου μετράει τη στιγμή που η Ευρώπη προσπαθεί να κόψει τους δεσμούς της με τη Ρωσία, η οποία αποτελεί την πηγή για το περίπου 40% της κατανάλωσης φυσικού αερίου της ΕΕ, κυνηγώντας νέους προμηθευτές, επενδύοντας σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, περιορίζοντας τη ζήτηση και εξαντλώντας τις υπάρχουσες πηγές.

Σημειώνεται ότι το πεδίο εκμεταλλεύονται η Nederlandse Aardolie Maatschappij BV, μια κοινοπραξία της Shell Plc και της Exxon Mobil Corp., η οποία δεσμεύεται από τα τρέχοντα όρια παραγωγής. Το ολλανδικό κράτος είναι συνιδιοκτήτης.

Η ιστορία του

Το κοίτασμα φυσικού αερίου του Χρόνινγκεν ανακαλύφθηκε το 1959 από την Ολλανδική Εταιρεία Πετρελαίου (Nederlandse Aardolie Maatschappij; NAM) κατά την αναζήτηση πετρελαίου.

Η παραγωγή φυσικού αερίου από αυτό το κοίτασμα ξεκίνησε το 1963.

Το 1959 το μέγεθος υπολογίστηκε σε περίπου 60 δισεκατομμύρια m3, το 1962 υπολογίστηκε σε 470 δισεκατομμύρια m3, το 1967 αναθεωρήθηκε εκ νέου στα 2000 δισεκατομμύρια m3 για να καταλήξει σε ένα εκπληκτικό εκτιμώμενο συνολικό μέγεθος 2800 δισεκατομμυρίων m3.

Η ποιότητα του φυσικού αερίου του κοιτάσματος φυσικού αερίου διαφέρει από τα περισσότερα κοιτάσματα στον κόσμο. Το αέριο Groningen περιέχει σχετικά υψηλό ποσοστό αζώτου (14%) και μικρότερη ποσότητα ενέργειας ανά m3 από τα περισσότερα άλλα αέρια. Αυτός είναι ο λόγος που ονομάζεται αέριο χαμηλής θερμιδικής αξίας. Αέριο υψηλής θερμιδικής αξίας μπορεί να βρεθεί στα μικρά ολλανδικά κοιτάσματα αερίου και επίσης το αέριο που εισάγεται από τη Ρωσία και τη Νορβηγία ανήκει σε αυτή την κατηγορία.

Πάνω από το 75% του φυσικού αερίου έχει ήδη παραχθεί από το 1963 και από τότε έχει παίξει μεγάλο ρόλο στην ολλανδική οικονομία και ευημερία.

Μετά την πετρελαϊκή κρίση το 1973 και την αντίσταση κατά της πυρηνικής ενέργειας, η κυβέρνηση αποφάσισε να επιβραδύνει την παραγωγή φυσικού αερίου του Χρόνινγκεν και να εξάγει περισσότερο αέριο από τα μικρότερα κοιτάσματα («kleine-velden-beleid»).