Χρήστος Κώνστας (ΕΒΗΕ): Τι ηλιακό θερμοσίφωνα χρειάζομαι - 6+1 ερωταπαντήσεις για τους συλλέκτες, την εγκατάσταση, την πιστοποίηση

Τι είδους χωρητικότητα ηλιακό θερμοσίφωνα χρειάζεται ένα μέσο νοικοκυριό, γιατί είναι σημαντικό αυτός να έχει πιστοποίηση Solar Keymark και τι πρέπει να προσέξει κανείς κατά την εγκατάσταση σε ταράτσες ή σε κεραμοσκεπές, εξηγεί στο Energypress ο Χρήστος Κώνστας.

Ο ενεργειακός σύμβουλος και εκτελεστικός γραμματέας της Ενωσης Βιομηχανιών Ηλιακή Ενέργειας, ο οποίος συνέδραμε το ΥΠΕΝ για την εκπόνηση του προγράμματος «Ανακυκλώνω - Αλλάζω Θερμοσίφωνα», μιλά επίσης για την διάρκεια ζωής μιας συσκευής, που μπορεί και να ξεπεράσει τα 25 χρόνια, για την εγγύηση που προσφέρουν οι ελληνικές εταιρείες, καθώς και για την σύγκριση των διαφόρων μοντέλων και συλλεκτών και που μπορεί κανείς να πληροφορηθεί σχετικά με την ενεργειακή τους απόδοση.

Εξηγεί επίσης γιατί η επιλογή συλλέκτη εξαρτάται από την περιοχή και την ηλιοφάνεια. Και διευκρινίζει ότι ο γενικός κανόνας είναι πως ένας ηλιακός θερμοσίφωνας με χωρητικότητα 150 λίτρα πρέπει να διαθέτει συλλέκτη εμβαδού περίπου 2 τετραγωνικών μέτρων. Από εκεί και πέρα, ένας θερμοσίφωνας στην ηλιόλουστη Κρήτη μπορεί να διαθέτει μικρότερη επιφάνεια συλλέκτη από ότι μια συσκευή, ίδιας χωρητικότητας, η οποία θα εγκατασταθεί στην Μακεδονία.

1. Σήμερα ανοίγει η πλατφόρμα του προγράμματος Ανακυκλώνω Αλλάζω Θερμοσίφωνα και το πρώτο ερώτημα που έχουν οι ενδιαφερόμενοι είναι με ποιον τρόπο θα επιλέξουν την χωρητικότητα του ηλιακού θερμοσίφωνα, δεδομένου ότι επηρεάζει το μέγιστο ποσό επιδότησης.

Ένας βασικός κανόνας, που προκύπτει από τα διεθνή πρότυπα, είναι ότι κάθε άτομο χρειάζεται 40 λίτρα Ζεστού Νερού την ημέρα. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι μια τετραμελής οικογένεια θα πρέπει να προσανατολιστεί σε έναν ηλιακό θερμοσίφωνα χωρητικότητας 160 λίτρων. Φυσικά το κάθε νοικοκυριό θα πρέπει να λάβει υπόψη και τυχόν ιδιαίτερες ανάγκες που μπορεί να έχει, αλλά ο γενικός κανόνας είναι αυτός που αναφέραμε. Σε κάθε περίπτωση επιλέξιμοι ηλιακοί θερμοσίφωνες στο πρόγραμμα είναι όσοι έχουν χωρητικότητα μεγαλύτερη από 110 λίτρα.

2. Με ποιον τρόπο μπορεί ο ενδιαφερόμενος να επιβεβαιώσει την χωρητικότητα του ηλιακού θερμοσίφωνα προκειμένου να είναι σίγουρος για το μέγιστο ποσό επιδότησης? 

Θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι οι τρεις κατηγορίες των θερμοσιφώνων που περιγράφονται στον οδηγό του προγράμματος αφορούν την πραγματική χωρητικότητα του δοχείου σε λίτρα και όχι αυτήν που περιγράφεται στην εμπορική ονομασία του ηλιακού συστήματος. Για παράδειγμα ένα μοντέλο το οποίο πωλείται ως 160άρι, στην πραγματικότητα η χωρητικότητα του μπορεί να είναι μικρότερη από 160 λίτρα.

Η πραγματική χωρητικότητα κάθε ηλιακού συστήματος αναγράφεται τόσο στην ετικέτα ενεργειακής επισήμανσης του δοχείου όσο και στο Δελτίο προϊόντος του ηλιακού θερμοσίφωνα, τα οποία σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία είναι απαραίτητα συνοδευτικά έγγραφα κάθε ηλιακού συστήματος.

3. Τι θα πρέπει να προσέξει κανείς στην εγκατάσταση του ηλιακού θερμοσίφωνα? Υπάρχουν συγκεκριμένες απαιτήσεις?

Ο ηλιακός θερμοσίφωνας θα πρέπει να εγκατασταθεί σε σημείο που δεν θα σκιάζεται και με προσανατολισμό προς τον νότο. Ο κάθε ενδιαφερόμενος θα πρέπει αρχικά να εξετάσει αν υπάρχει ελεύθερος χώρος στην ταράτσα της πολυκατοικίας και αν ο χώρος αυτός δεν σκιάζεται από εμπόδια όπως στηθαία, παρακείμενα κτίρια ή υφιστάμενοι ηλιακοί θερμοσίφωνες. 

Καταλαβαίνω ότι ειδικά στην περίπτωση των πολυκατοικιών δεν είναι τόσο εύκολο να βρεθεί σημείο στην ταράτσα που δεν θα σκιάζεται καθόλου κατά την διάρκεια της ημέρας. Σε αυτήν την περίπτωση προσπαθούμε να εγκαταστήσουμε τον ηλιακό θερμοσίφωνα σε σημείο που δεν θα σκιάζεται τις ώρες κοντά στο ηλιακό μεσημέρι, όπου έχουμε την μέγιστη ηλιακή ακτινοβολία. Επίσης ένας εμπειρικός κανόνας για να αποφύγουμε σκιάσεις από εμπόδια είναι να τοποθετήσουμε τον ηλιακό θερμοσίφωνα σε απόσταση περίπου 1.9 φορές μεγαλύτερη από το ύψος του εμποδίου (πχ. του στηθαίου).

Σε κάθε περίπτωση, ο τεχνίτης εγκαταστάτης που θα αναλάβει την εγκατάσταση του ηλιακού θερμοσίφωνα θα πρέπει να ακολουθήσει τις οδηγίες που περιγράφονται στο εγχειρίδιο του κατασκευαστή.

Τέλος είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι οι σωλήνες σύνδεσης του ηλιακού θερμοσίφωνα με το δίκτυο του κρύου και ιδιαίτερα του Ζεστού Νερού να έχουν την απαραίτητη θερμική μόνωση και η όδευση τους να γίνει με τέτοιον τρόπο ώστε να προστατεύονται όσο το δυνατόν καλύτερα από τα καιρικά φαινόμενα.

4. Μιας και αναφέρατε την εγκατάσταση σε ταράτσες, υπάρχουν ηλιακοί θερμοσίφωνες που μπορούν να εγκατασταθούν σε κεραμοσκεπές? Τι εναλλακτικές υπάρχουν σε περίπτωση που δεν είναι δυνατή η εγκατάσταση του δοχείου στο δώμα ή στην στέγη? (πχ λόγω στατικής αντοχής ή αρχιτεκτονικών περιορισμών)

Νομίζω ότι τα περισσότερα μοντέλα ηλιακών θερμοσιφώνων προσφέρουν σήμερα την δυνατότητα εγκατάστασης σε κεραμοσκεπές μέσω ειδικά σχεδιασμένων βάσεων. 

Επίσης στην περίπτωση που ο ενδιαφερόμενος για οποιονδήποτε λόγο δεν επιθυμεί την εγκατάσταση του δοχείου σε εξωτερικό χώρο, έχει την δυνατότητα να επιλέξει ένα ηλιακό σύστημα βεβιασμένης κυκλοφορίας. Σε αυτήν την περίπτωση στο δώμα ή στην στέγη εγκαθίστανται μόνο οι ηλιακοί συλλέκτες, ενώ το δοχείο αποθήκευσης θερμότητας μπορεί να τοποθετηθεί σε εσωτερικό χώρο, πχ. στο λεβητοστάσιο. 

Τέλος επειδή αναφερθήκατε σε αρχιτεκτονικούς περιορισμούς, υπάρχουν σήμερα αρκετά μοντέλα ηλιακών θερμοσιφώνων χαμηλής αισθητικής όχλησης, τα οποία μπορούν να εγκατασταθούν σε αυτές τις περιπτώσεις πχ. σε παραδοσιακούς οικισμούς νησιών.

5. Παρατηρούμε ότι στην αγορά υπάρχουν μοντέλα ηλιακών θερμοσιφώνων με ίδια χωρητικότητα αλλά διαφορετικό μέγεθος συλλεκτών. Πως θα επιλέξει ένας ενδιαφερόμενος τον κατάλληλο για αυτόν?

Υπάρχει ένας γενικός κανόνας διαστασιολόγησης που αναφέρει ότι για κάθε 70 με 75 λίτρα χωρητικότητας απαιτείται ένα τετραγωνικό μέτρο συλλεκτικής επιφάνειας. Για να το πούμε πιο απλά ένας ηλιακός θερμοσίφωνας με χωρητικότητα 150 λίτρα θα πρέπει να διαθέτει συλλέκτη εμβαδού περίπου 2 τετραγωνικών μέτρων.

Φυσικά αυτό αποτελεί τον γενικό κανόνα. Η διαστασιολόγηση του ηλιακού θερμοσίφωνα μπορεί να διαφοροποιηθεί ανάλογα τις εκάστοτε ιδιαιτερότητες. Για παράδειγμα ένας ηλιακός θερμοσίφωνας στην ηλιόλουστη Κρήτη μπορεί να διαθέτει μικρότερη επιφάνεια συλλέκτη από ότι ένας ηλιακός θερμοσίφωνας ίδιας χωρητικότητας που θα εγκατασταθεί στην Μακεδονία. Αντίστοιχα αν ένας ηλιακός θερμοσίφωνας σκιάζεται σημαντικό διάστημα της ημέρας μπορεί να επιλεχθεί μεγαλύτερη επιφάνεια συλλέκτη προκειμένου να αντισταθμιστεί η μειωμένη απόδοση λόγω σκίασης. Και προφανώς δεν πρέπει να αγνοούμε  ότι σήμερα στην αγορά υπάρχουν ηλιακοί συλλέκτες με σημαντική διαφοροποίηση στην απόδοση τους.

6. Στον οδηγό του προγράμματος αναφέρετε ότι είναι επιλέξιμοι μόνο ηλιακοί θερμοσίφωνες που διαθέτουν πιστοποίηση Solar Keymark ως σύστημα ή για τους ηλιακούς συλλέκτες. Μπορείτε να μας πείτε κάτι παραπάνω για αυτό? Σχετίζονται αυτές οι πιστοποιήσεις με την ενεργειακή απόδοση του ηλιακού θερμοσίφωνα?

Το Solar Keymark είναι ένα διεθνές σχήμα πιστοποίησης θερμικών ηλιακών προϊόντων στην δημιουργία του οποίου η Ελλάδα είχε πρωταγωνιστικό ρόλο. Η πιστοποίηση ενός ηλιακού προϊόντος με Solar Keymark προϋποθέτει δοκιμές απόδοσης και αξιοπιστίας του προϊόντος σε διαπιστευμένο εργαστήριο δοκιμών και περιοδική επιθεώρηση της γραμμής παραγωγής του κατασκευαστή από ανεξάρτητο φορέα προκειμένου να επιβεβαιωθούν τα τεχνικά χαρακτηριστικά και η ποιότητα κατασκευής.

Πρακτικά μέσω της πιστοποίησης Solar Keymark ο καταναλωτής γνωρίζει ότι θα αγοράσει ένα αξιόπιστο προϊόν, το οποίο έχει δοκιμαστεί σε ακραίες συνθήκες για την αντοχή του και για το οποίο είναι γνωστή η ενεργειακή του απόδοση.

Εφόσον κάποιος ενδιαφερόμενος επιθυμεί, μπορεί μέσω της ανοιχτής βάσης δεδομένων https://solarkeymark.eu/database/ να αναζητήσει τα μοντέλα των ηλιακών συστημάτων ή ηλιακών συλλεκτών που τον ενδιαφέρουν και να πληροφορηθεί την ενεργειακή τους απόδοση. Κατά αυτόν τον τρόπο μπορεί να συγκρίνει διαφορετικά μοντέλα μεταξύ τους και να κάνει την βέλτιστη επιλογή με βάση τις ανάγκες και τις οικονομικές δυνατότητες του.

7. Στον οδηγό του προγράμματος αναφέρετε ότι οι ηλιακοί θερμοσίφωνες πρέπει να έχουν ελάχιστη εγγύηση 2 ετών? Νομίζαμε ότι οι ηλιακοί θερμοσίφωνες αντέχουν περισσότερο

Νομίζετε σωστά, ένας ηλιακός θερμοσίφωνας χαρακτηρίζεται από μια διάρκεια ζωής, η οποία μπορεί να ξεπεράσει τα 25 έτη.  Ο οδηγός του προγράμματος αναφέρεται στην νομοθετικά απαιτούμενη ελάχιστη εγγύηση. Οι περισσότερες ελληνικές εταιρίες προσφέρουν σαφώς μεγαλύτερες εγγυήσεις, οι οποίες υπό προϋποθέσεις μπορεί να φτάσουν και τα 15 έτη. Άλλωστε η υψηλή αξιοπιστία των ελληνικών ηλιακών θερμοσιφώνων τους έχει καθιερώσει στην συνείδηση των καταναλωτών ως την πλέον αποδοτική παρέμβαση εξοικονόμησης ενέργειας .