Αμερική, μην ξεχνάς την Ευρώπη

Οταν η κυβέρνηση Ομπάμα ανακοίνωσε τον περασμένο Νοέμβριο ότι οι ΗΠΑ πρόκειται να στρέψουν τη στρατηγική τους προσοχή προς την Ασία, λίγοι διαφώνησαν. Αλλωστε, η περιοχή του Ειρηνικού είναι εκείνη στην οποία αναδύεται ως παγκόσμια δύναμη η Κίνα, ενώ η Ινδία, η Νότια Κορέα, η Ινδονησία και η Αυστραλία συμμετέχουν σημαντικά στην παγκόσμια ανάπτυξη και την ευημερία. Επειτα από δύο αιώνες κατά τη διάρκεια των οποίων η Ευρώπη βρισκόταν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος των ΗΠΑ, τώρα πλέον γίνεται προτεραιότητα η Ασία.

Παρ' ότι αυτή η αλλαγή πολιτικής ήταν ίσως αναπόφευκτη, δεν ήχησε καλά σε άλλα μέρη του κόσμου, κυρίως μεταξύ των Ευρωπαίων. Εάν οι ΗΠΑ στρέφονται προς Ανατολάς, αυτό σημαίνει ότι απομακρύνεται ταυτόχρονα από τους παλιούς καλούς φίλους στην Ευρώπη; Δεδομένου ότι οι ευρωπαίοι σύμμαχοι μας υποστήριξαν στις περισσότερες συγκρούσεις των τελευταίων 60 ετών, προφανώς τους ερέθισε η ανακοίνωση ότι η Ουάσιγκτον δεν τους θεωρεί πλέον Νο 1. Εκείνο που επίσης τους ενόχλησε ήταν οι συνεχείς παρατηρήσεις αμερικανών αναλυτών ότι η σημασία της Ευρώπης φθίνει και ότι, πλέον, είναι ένα όμορφο μουσείο, χρήσιμο να το επισκεφθεί κάποιος, αλλά όχι πλέον κεντρικός πόλος για το μέλλον του πλανήτη.

Σε μια διάσκεψη στις Βρυξέλλες την περασμένη εβδομάδα, που διοργανώθηκε από το German Marshall Fund, άκουσα από πολλούς ευρωπαίους αξιωματούχους πόσο απλοϊκοί, ρηχοί και τελικά λάθος είναι οι αναλυτές μας. Η Ευρώπη έχει ακόμα τεράστια σημασία για τις ΗΠΑ, είπαν, και θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα σκεπτικοί με τις προβλέψεις για την επικείμενη καταστροφή της.

Ας σκεφθούμε αυτά τα απλά στοιχεία: η Ευρωπαϊκή Ενωση παραμένει ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος των Ηνωμένων Πολιτειών και ο μεγαλύτερος επενδυτής. Τα 500 εκατομμύρια πολιτών-καταναλωτών κάνουν την Ευρώπη μια οικονομική υπερδύναμη με την οποία συχνά ανταγωνιζόμαστε, αλλά συχνά κάνουμε μπίζνες κρίσιμες για τη Γουόλ Στριτ.

Η Ευρώπη είναι επίσης σημαντική στην άμυνα. Τα 26 ευρωπαϊκά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ και ο Καναδάς είναι η μεγαλύτερη ομάδα συμμάχων των Αμερικανών στον κόσμο. Εσπευσαν να μας στηρίξουν μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001. Οι περισσότεροι μάχονται μαζί μας στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ και, επίσης, διατηρούν την ειρήνη που εξασφαλίσαμε μαζί τους στη Βοσνία και στο Κόσοβο.

Ηγήθηκαν της ανατροπής του Μουαμάρ Καντάφι στη Λιβύη και είναι οι ισχυρότεροι εταίροι μας απέναντι στα πυρηνικά σχέδια του Ιράν. Μας ενώνουν η εμπιστοσύνη και ένας κοινός δημοκρατικός δεσμός.

Κατά κάποιον τρόπο, η Ευρώπη μπορεί να κρίνει την Αμερική για τις μεγάλες προκλήσεις: από την κλιματική αλλαγή έως τα καρτέλ ναρκωτικών και εγκλήματος, από την τρομοκρατία μέχρι τα όπλα μαζικής καταστροφής - θέματα στα οποία πάντα στέκεται δίπλα μας. Και γι' αυτό θα χρειαστεί να αυξήσουμε τους δεσμούς μαζί της. Ομως Ευρώπη και ΗΠΑ πρέπει να ξεπεράσουν κάποια εμπόδια. Οι Ευρωπαίοι αντιμετωπίζοντας την κρίση χρέους και την προσπάθεια να φτιάξουν την ένωσή τους, η οποία βάζει τέλος σε εκατοντάδες χρόνια διχασμού και πολέμων, συχνά απασχολούνται με τα εσωτερικά τους ζητήματα.

Και έχουν αφήσει τις αμυντικές δαπάνες να πέσουν εξαιρετικά χαμηλά. Η Ευρώπη χρειάζεται μια μεγαλύτερη παγκόσμια άποψη και στρατηγική.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν τις δικές τους προκλήσεις - να θυμηθούν ότι και εμείς είμαστε μια ευρωπαϊκή δύναμη. Οι ένοπλες δυνάμεις μας κυριαρχούν ακόμα στην ευρωπαϊκή ήπειρο μέσω της ηγεσίας μας στο ΝΑΤΟ. Εάν αγνοήσουμε την Ευρώπη, θα χάσουμε τον διατλαντικό σύνδεσμο που υπήρξε η πιο σημαντική διεθνής σχέση μας τον τελευταίο μισό αιώνα. Πρέπει να συνεχίσουμε να επενδύουμε στο ΝΑΤΟ και να αντιμετωπίζουμε την Ευρώπη ως τον απολύτως αναγκαίο δημοκρατικό εταίρο μας, που πραγματικά είναι.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να στρέφουν το ενδιαφέρον τους μόνο σε ένα σημείο του κόσμου. Παραμένουμε η μοναδική υπερδύναμη και γι' αυτό πρέπει να είμαστε δραστήριοι σε όλες τις ηπείρους.

Ενώ η Κίνα και η Ασία θα αποτελούν την κύρια παγκόσμια πρόκληση για εμάς, θα ήταν ανόητο να εγκαταλείψουμε τους ευρωπαίους συμμάχους μας, οι οποίοι μπορεί να αποδειχθούν τόσο ζωτικοί για το μέλλον μας όσο και για το παρελθόν μας.

Πηγή: "The New York Times", "Τα Νέα", 10.04.2012

* Ο Νίκολας Μπερνς είναι πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ και στην Ελλάδα και καθηγητής Διπλωματίας και Διεθνούς Πολιτικής στη Σχολή Διακυβέρνησης Κένεντι του Χάρβαρντ