Σ. Κασσιανίδης: Στα μέσα του 2023 η πρώτη παράδοση φυσικού αερίου στη Κύπρο

Η θητεία του νυν διοικητικού συμβουλίου της Δημόσιας Επιχείρησης Φυσικού Αερίου, κρατικής εταιρείας ιδιωτικού δικαίου, λήγει εντός Νοεμβρίου και δεν είναι ακόμα σαφείς οι προθέσεις της κυβέρνησης ως προς τον επαναδιορισμό των μελών ή κάποιων εξ αυτών.

Δεν είναι επίσης σαφές κατά πόσο το νυν διοικητικό συμβούλιο και κυρίως ο πρόεδρος Συμεών Κασσιανίδης μπορεί να διοριστεί ως πρώτος πρόεδρος του δ.σ. της ΔΕΦΑ, όταν αυτή, μάλλον εντός του 2022, θα μετατραπεί σε ημικρατικό οργανισμό. Ωστόσο, το σημαντικότερο αυτή την στιγμή είναι η πορεία των έργων για την ολοκλήρωση του τερματικού επαναεριοποίησης φυσικού αερίου στο Βασιλικό, για να μπει τέλος στη μακρά προσπάθεια του κράτους να εισαγάγει επιτέλους φυσικό αέριο, για καθαρότερη και ίσως φθηνότερη παραγωγή ηλεκτρισμού, από την ΑΗΚ ή και από ιδιώτες παραγωγούς.

Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο κ. Κασσιανίδης αναγνωρίζει, μάλλον για πρώτη φορά επίσημα, πως η λειτουργία του έργου παρατείνεται κατά μερικούς μήνες και θα είναι δυνατή το πρώτο εξάμηνο του 2023, αντί καλοκαίρι του 2022, που ήταν οι αρχικός προγραμματισμός. Η καθυστέρηση αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στα προβλήματα που προκάλεσε σε πολλά επίπεδα η πανδημία. Ο κ. Κασσιανίδης απέφυγε να συγκεκριμενοποιήσει μια πρόβλεψη για το ποσοστό μείωσης του κόστους του ηλεκτρισμού μετά την αξιοποίηση του φυσικού αερίου, δεδομένης της εκτόξευσης της τιμής του τους τελευταίους μήνες. Θεωρεί, ωστόσο, δεδομένη την εξοικονόμηση πολλών εκατομμυρίων ετησίως, από τη σημαντική μείωση του κόστους αγοράς δικαιωμάτων εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου.

Στο πρώτο μισό του 2023

Εξηγήστε μας, κ. Κασσιανίδη, σε ποια φάση βρίσκονται σήμερα οι εργασίες για το τερματικό υγροποιημένου αερίου στο Βασιλικό και πού βρίσκονται οι εργασίες για την μετατροπή του πλοίου Galea σε FSRU.

Οι εργασίες για το τερματικό υγροποιημένου αερίου στο Βασιλικό ξεκίνησαν τον Σεπτέμβριο 2020, μέσω μιας περιόδου όπου η πανδημία επέφερε σημαντικές δυσκολίες σε όλους τους τομείς της οικονομίας και βέβαια στην υλοποίηση των έργων. Όπως αντιλαμβάνεσθε, είχαμε να αντιμετωπίσουμε μία σειρά δυσκολιών, όπως, ενδεικτικά, διαθεσιμότητα πρώτων υλών και υλικών/εξαρτημάτων, περιορισμούς στις διακινήσεις προσωπικού, εργατών αλλά και στις μεταφορές (shipping). 

Ωστόσο, παρ’ όλες τις προκλήσεις και τις αντιξοότητες που αντιμετωπίσαμε, σήμερα μπορούμε να  διαβεβαιώσουμε ότι οι εργασίες προχωρούν κανονικά και με εντατικό ρυθμό, ενώ το έργο θα ολοκληρωθεί σύντομα, έστω και με μικρές αποκλίσεις στο προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα. Σύμφωνα με τις νέες εκτιμήσεις που παρουσίασε ο εργολάβος, η ολοκλήρωση του έργου προσδιορίζεται στο πρώτο μισό του 2023.  

Ήδη σήμερα, ένας εκ των σημαντικών στόχων έχει επιτευχθεί. Ο σχεδιασμός των υποδομών του τερματικού και του FSRU έχει ολοκληρωθεί. Η αναγκαία χερσαία έκταση στις ακτές του Βασιλικού έχει ετοιμαστεί και ήδη έχουν ξεκινήσει οι εργασίες κατασκευής των εγκαταστάσεων για τη μεταφορά του φυσικού αερίου, σε πρώτο στάδιο προς τον ηλεκτροπαραγωγικό σταθμό της ΑΗΚ. Ταυτόχρονα, με συμμετοχή και επίβλεψη κορυφαίων, παγκόσμια, οίκων, προχωρά και η μετατροπή του μεταφορέα υγροποιημένου φυσικού αερίου, πλοίου «ETYFA PROMETHEAS», στο ναυπηγείο στη Σανγκάη, ώστε να μετατραπεί σε υψηλής τεχνολογίας και ασφάλειας μονάδα αποθήκευσης και επαναεριοποίησης Φ.Α.

Πόσο χρόνο εκτιμάτε ότι θα πάρουν οι εναπομείνασες εργασίες στο Βασιλικό και οι εργασίες για το κτίσιμο του FSRU;

Όπως έχω ήδη αναφέρει, η εκτίμηση είναι ότι το τερματικό είναι εφικτό να ολοκληρωθεί και να παραδοθεί στο πρώτο εξάμηνο του 2023. Εντός του 2023  θα είμαστε σε θέση για την άμεση λειτουργία του, σύμφωνα με τα μέχρι τώρα δεδομένα, τα οποία εμπνέουν αισιοδοξία ως προς τα προβλεπόμενα για την υλοποίηση του έργου. Η ΕΤΥΦΑ, παράλληλα, εξετάζει τις συνθήκες που προκάλεσαν την καθυστέρηση, και εφόσον αυτή φανεί ότι προέκυψε με υπαιτιότητα του ανάδοχου και όχι σε αντικειμενικές δυσκολίες, δύνανται να εφαρμοστούν αυστηρές ρήτρες. 

Η αδειοδότηση του τερματικού και της ΔΕΦΑ

Υπάρχει οποιαδήποτε εκκρεμότητα ως προς την εξασφάλιση αδειών για τη λειτουργία του τερματικού αλλά και τη δραστηριοποίηση της ΔΕΦΑ ως διαχειριστή του τερματικού και ως διαχειριστή μεταφοράς/διανομής φυσικού αερίου;

Η διαδικασία αδειοδότησης του έργου είναι πολυσύνθετη και αρκετά μεγάλη, καθώς λόγω της φύσης του (χερσαία, θαλάσσια έργα αλλά και έργα ναυπηγικής), εμπλέκονται πολλοί φορείς, υπηρεσίες και αρχές. Με την πρόοδο του σχεδιασμού έγινε εφικτή η υποβολή της πολεοδομικής άδειας και, εντός των ημερών, αναμένεται να υποβληθεί και η αίτηση για άδεια οικοδομής. 

Πέραν τούτου, οι προβλεπόμενες αδειοδοτήσεις από τη ΡΑΕΚ, με βάση τη νομοθεσία, αφορούν στα εξής:

1.    Διαχείριση Εγκατάστασης ΥΦΑ

2.    Ιδιοκτησία και Διαχείριση Συστήματος Μεταφοράς (ΔΣΜ)

3.    Ιδιοκτησία και Διαχείριση Συστήματος Διανομής (ΔΣΔ)

4.    Προμήθειας ΦΑ

Μέχρι σήμερα, η ΔΕΦΑ έχει εξασφαλίσει την άδεια Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Συστήματος Μεταφοράς (ΔΣΜ) και την άδεια Διαχείρισης Εγκατάστασης ΥΦΑ. Αναμένεται σύντομα να προχωρήσει και η διαδικασία για την άδεια Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Συστήματος Διανομής (ΔΣΔ).

Η αίτηση για την άδεια Προμήθειας ΦΑ θα υποβληθεί με την ολοκλήρωση της διαδικασίας για μετατροπή της ΔΕΦΑ από Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου σε Δημοσίου Δικαίου, με τη νέα της μορφή και υπόσταση. Αυτό είναι μια διαδικασία που απαιτείται να γίνει, για να μπορεί να υλοποιηθεί ορθά ο σχετικός στρατηγικός σχεδιασμός για την ανάπτυξη της εγχώριας αγοράς ΦΑ. Το σχετικό νομοσχέδιο πέρασε και από το στάδιο της δημόσιας διαβούλευσης και είναι στα τελικά στάδια επεξεργασίας πριν εγκριθεί και από τη Βουλή.

Τέλος, είναι ιδιαιτέρως σημαντικό να σημειωθεί εδώ ότι, τόσο η ΕΤΥΦΑ με τους συμβούλους της και τον εργολάβο, όσο και τα διάφορα τμήματα/υπηρεσίες/αρχές δίνουν ύψιστη σημασία στα θέματα ασφαλείας και περιβάλλοντος, εφαρμόζοντας αυστηρά πρότυπα και διαδικασίες, με στόχο την παράδοση ενός τερματικού υψηλότατου επιπέδου. 

Ποιο είναι το αισιόδοξο σενάριο για την έναρξη της τροφοδοσίας των παραγωγών με φυσικό αέριο από το τερματικό και ποιο είναι το απαισιόδοξο σενάριο;

Πλέον στη φάση που βρισκόμαστε, όπου είναι ορατό το έργο, δεν υπάρχει αισιόδοξο και απαισιόδοξο σενάριο, πλην βέβαια νέων έκτακτων συνθηκών. Κατά συνέπεια, έχουμε στόχο να εγκαινιάσουμε το έργο, που θα επιτρέψει την εισαγωγή του φ.α. στην Κυπριακή Δημοκρατία, τους πρώτους μήνες του 2023.

Οι ποσότητες φυσικού αερίου

Έχουν οριστικοποιηθεί οι ποσότητες φυσικού αερίου που θα παραδίδονται στην ΑΗΚ και σε ιδιώτες παραγωγούς; Μπορούμε να τις ξέρουμε; Με ποιους ιδιώτες έχετε συμφωνήσει συγκεκριμένες ποσότητες και ποιες εγγυήσεις σάς δόθηκαν ότι θα αντλήσουν τις ποσότητες αυτές;

Οι ποσότητες σε ΦΑ που χρειαζόμαστε στην Κυπριακή Δημοκρατία ανέρχονται ετησίως περίπου σε 1 BCM. Η ΔΕΦΑ σύντομα θα ξεκινήσει ανοικτή διαδικασία για εκδήλωση ενδιαφέροντος (OPEN SEASON) από όλους τους ενδιαφερόμενους αγοραστές ΦΑ, με σκοπό τον καθορισμό των σημείων προμήθειας και ανάπτυξης του συστήματος μεταφοράς. Ήδη οι συζητήσεις με την ΑΗΚ είναι σε προχωρημένο στάδιο.  Επίσης, μέχρι στιγμής έχουν γίνει αρκετές επαφές με αδειοδοτημένους ανεξάρτητους παραγωγούς. Οι συγκεκριμένοι όροι και εγγυήσεις θα ανακοινωθούν μαζί με την πρόσκληση ενδιαφέροντος.

Σε ποιο στάδιο βρίσκονται οι διαδικασίες για την υπογραφή συμβολαίων για την εξασφάλιση ποσοτήτων LNG σε μακροχρόνια βάση και σε ποια βάση οι διαδικασίες για την εξασφάλιση ποσοτήτων από spot market;

Ο καθορισμός των ποσοτήτων που θα καλύπτονται στο συμβόλαιο βασικών ποσοτήτων είναι μια σύνθετη διαδικασία που είναι ακόμα εν εξελίξει.

Η στρατηγική για την ενεργειακή ασφάλεια που ακολουθούμε προβλέπει μία μεικτή διαδικασία, ώστε να εξασφαλιστεί η ενεργειακή ασφάλεια, καθώς και το βέλτιστο κατά το δυνατό οικονομικό όφελος.

Η προμήθεια του ΥΦΑ θα γίνεται από ένα συμβόλαιο LNG Sales and Purchase Agreement (SPA), για τις βασικές ποσότητες, με διάρκεια 3-5 χρόνων και οι υπολειπόμενες απαιτούμενες ποσότητες θα καλύπτονται από την αγορά spot, μέσω της ανάπτυξης, διαπραγμάτευσης και συνομολόγησης πολλαπλών συμφωνιών Master Sales Agreement (MSA) με αρκετούς προμηθευτές, αξιοποιώντας τις ενδεχόμενες ευκαιρίες της αγοράς. Έχουμε ήδη ολοκληρώσει τη διαδικασία αξιολόγησης των 25 αιτήσεων που είχαν υποβληθεί και έχουμε καταλήξει στις εταιρίες που θα προσκληθούν στο δεύτερο στάδιο. Η διαδικασία έχει προγραμματιστεί μέσα στους επόμενους μήνες και αναμένεται να ολοκληρωθεί πολύ νωρίτερα από την έναρξη της λειτουργίας του έργου και θα αφορά στην επιλογή του προμηθευτή συμβολαίου βάσης (μέσω του SPA), και την συνομολόγηση όσο το δυνατόν περισσότερων MSAs.

Η διαδικασία στοχεύει στο να καθοριστούν οι ποσότητες που θα δώσουν αφενός την απαιτούμενη ευελιξία που απαιτεί η αγορά της Κύπρου, με τις ιδιαιτερότητές της ως αναδυόμενης και αφετέρου να γίνει προσπάθεια βελτιστοποίησης του οφέλους από τη διαφορετική τιμή του ΦΑ από τις 2 επιλογές προμήθειας. 

Η άνοδος των τιμών και η Κύπρος

Η πρόσφατη εκτόξευση των τιμών φυσικού αερίου που διατίθεται σε ευρωπαϊκές αγορές έχει επηρεάσει και τις τιμές LNG; Σε ποιο ποσοστό είναι σήμερα ακριβότερο το LNG σε σχέση με το 2020 ή το 2019;

Μία σειρά συγκυριών έχουν οδηγήσει σε άνευ προηγουμένου ράλι, σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς η μείωση της προσφοράς εκτόξευσε τις τιμές στο υψηλότερο σημείο των τελευταίων 13 ετών. 

Ειδικότερα η Ευρώπη, επηρεάζεται περισσότερο, αφού είναι απολύτως εξαρτώμενη ενεργειακά. Χαρακτηριστικά αναφέρω ότι τα ολλανδικά συμβόλαια, που αποτελούν και σημείο αναφοράς, μέσα στο καλοκαίρι σημείωσαν άνοδο στα 29,90 ευρώ ανά MWh στο Transfer Transfer Facility (TTF), ξεπερνώντας το προηγούμενο ημερήσιο ρεκόρ των 29,675 ευρώ το 2018.

Η κατάσταση είναι ιδιαιτέρως ανησυχητική, γεγονός που κινητοποίησε τους υπουργούς Ενέργειας αλλά και Οικονομικών, αφού η αύξηση τιμής στην ενέργεια δημιουργεί πληθωριστικές τάσεις. 

Ωστόσο, ενεργειακές κρίσεις και αυξομειώσεις υπήρχαν, υπάρχουν και θα υπάρξουν στο εγγύς μέλλον. Χαρακτηριστικά να αναφέρω ότι, την περίοδο της πανδημίας, οι τιμές LNG είχαν διαμορφωθεί στα 2 δολ. /mmBtu, σε σύγκριση με τα 8 περίπου δολ /mmBtu λίγο πριν. Παρ’ όλο που είναι βέβαιο ότι θα υπάρξει αποκλιμάκωση και ομαλοποίηση της αγοράς, πιστεύω ότι οι αυξημένες ενεργειακές ανάγκες σε διεθνές επίπεδο, σε συνάρτηση με τη στροφή σε περισσότερο φιλικές με το περιβάλλον μορφές ενέργειας, όπως το φ.α., δεν θα επιτρέψουν εύκολα και απλά σε επιστροφή σε πρότερες τιμές. Σε κάθε περίπτωση και με βάση το διάγραμμα που δημοσιεύετε, η καμπύλη που μας αφορά είναι αυτή του Brent Indexed, η οποία παρουσιάζει και το μικρότερο εύρος μεταβολών. 

Εξακολουθείτε να πιστεύετε ότι η χρήση φυσικού αερίου στην Κύπρο θα μειώσει το κόστος ηλεκτροπαραγωγής κοντά στο 25%; Υπάρχουν πολλοί που ανησυχούν ότι το «μομέντουμ» χάθηκε και ότι η χρήση φυσικού αερίου δεν θα φέρει μείωση στις τιμές χονδρικής του ηλεκτρισμού.

Σήμερα η Κύπρος παράγει ενέργεια από τη καύση μαζούτ και πληρώνει κόστη ρύπων που επιβαρύνουν το κόστος χρήσης από τον Κύπριο καταναλωτή. Αξίζει να αναφέρουμε ότι η τιμή των δικαιωμάτων ρύπων CO2 εκτοξεύθηκαν στα 62 €/τόνο, αύξηση πάνω από 150% σε σχέση με το 2020, ενώ σημειώνεται για σκοπούς αναφοράς ότι πριν 6-7 χρόνια ήταν κάτω από 10€/τόνο. Παράλληλα, και η τιμή του πετρελαίου σήμερα βρίσκεται πάνω από 80 δολάρια το βαρέλι, για πρώτη φορά από το 2014. 

Συνεπώς, δεν είμαστε σε θέση να προχωρήσουμε σε τέτοιες εκτιμήσεις εν μέσω τέτοιας αστάθειας, ωστόσο αυτό που μπορώ να πω είναι ότι με τα σημερινά δεδομένα, η μη χρήση φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή μάς κοστίζει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ. Αυτό οφείλεται στα κόστη αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων που καλείται να πληρώσει το κυπριακό κράτος και κατ’ επέκταση ο Κύπριος πολίτης. 

Παράλληλα, η εισαγωγή του φυσικού αερίου στην Κυπριακή Δημοκρατία θα δημιουργήσει συνθήκες ανταγωνισμού στην αγορά ηλεκτρισμού και ενέργειας, με ό,τι αυτό σημαίνει στη μείωση των τιμών ενέργειας, στην ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού, με διαφοροποίηση των πηγών καυσίμου και αποφυγή της μονοδιάστατης εξάρτησης από τα παράγωγα πετρελαίου. 

Λήγει η θητεία, άγνωστο αν και πώς θα παραταθεί

Αλήθεια, κ. Κασσιανίδη, πότε λήγει η θητεία του νυν ΔΣ της ΔΕΦΑ, μπορεί να δοθεί παράταση θητείας; Ποια θα είναι η επόμενη μέρα για τη ΔΕΦΑ και την ΕΤΥΦΑ;

Η θητεία του παρόντος ΔΣ λήγει μέσα στον τρέχοντα μήνα, δηλαδή τον Νοέμβριο 2021. Είμαι ευτυχής και υπερήφανος που είχα την ευκαιρία να συνεργαστώ με ανθρώπους που έβαλαν το εθνικό συμφέρον πάνω από τις καθημερινές τους υποχρεώσεις, ανταποκρίθηκαν σε κάθε κάλεσμα και όλοι μαζί πετύχαμε ώστε η Κύπρος μας μετά από χρόνια άκαρπων προσπαθειών να αποκτήσει πλέον πρόσβαση στο οικονομικότερο και συνάμα πιο φιλικό στο περιβάλλον καύσιμο. Ευχαριστώ από καρδιάς όλους τους ανθρώπους αυτούς, που με σοβαρότητα, ρεαλισμό και υπευθυνότητα δρομολογήσαμε μαζί το μεγαλύτερο ενεργειακό έργο που εκτελείται στο νησί. Η ολοκλήρωσή του θα αποτελέσει έναν ακόμα αναπτυξιακό πυλώνα για την Κυπριακή Δημοκρατία. 

Σε ό,τι αφορά τη διαδικασία και τη δυνατότητα παράτασης δεν γνωρίζω να σας πω, αυτή άπτεται των αρμοδιοτήτων του Υπουργείου Ενέργειας και της κυβέρνησης. Μπορώ μόνο να αναφέρω ότι η επόμενη ημέρα για τις ΔΕΦΑ /ΕΤΥΦΑ είναι σήμερα. Το έργο έχει δρομολογηθεί, το φυσικό αέριο, έστω και με μικρή χρονικά απόκλιση, θα μπει καταρχήν στην ηλεκτροπαραγωγή και πρέπει να γίνουν πολλά ακόμα ώστε να μπει σε κάθε τομέα του επιχειρείν (βιομηχανία, ναυτιλία, μετακινήσεις κ.λπ) αλλά και στη ζωή και την καθημερινότητα του Κύπριου πολίτη. 

Οι κυπριακές επενδύσεις στο φυσικό αέριο και η συμβατότητα με την πράσινη μετάβαση

Είναι συμβατή, κ. πρόεδρε, η λειτουργία του τερματικού στο Βασιλικό για σειρά ετών, με την πολιτική της ΕΕ για πράσινη μετάβαση, με συγκεκριμένους -συνεχώς αυστηρότερους- περιορισμούς στην εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου μετά το 2030;

Η έλευση φυσικού αερίου, όμως, όπως έχει αναφερθεί πολλές φορές, δεν έχει μόνο οικονομικά οφέλη. Ίσως και περισσότερο σημαντικά είναι τα περιβαλλοντικά οφέλη που δημιουργούνται, τα οποία εάν και αυτονόητα δεν είναι εύκολο να ποσοτικοποιηθούν οι οικονομικές τους επιπτώσεις, ενώ συνεισφέρει σημαντικά στη μετάβαση της οικονομίας στην πράσινη αειφόρο ανάπτυξη.

Το ΦΑ θεωρείται ως το μέσο μετάβασης από τη χρήση συμβατικών καυσίμων, όπως πετρέλαιο και μαζούτ, για ηλεκτροπαραγωγή προς τις ΑΠΕ. Προς το παρόν, οι ΑΠΕ δεν έχουν τη δυνατότητα να καλύψουν πλήρως τις ανάγκες σε ηλεκτρική ενέργεια και αυτό διότι δεν έχουν αναπτυχθεί πλήρως οι τεχνολογίες αποθήκευσης. Ωστόσο, το φυσικό αέριο θεωρείται ως ένα πιο καθαρό καύσιμο από το πετρέλαιο και το μαζούτ και για αυτόν τον λόγο οι τιμές των ρύπων του είναι πιο χαμηλές σε σχέση με τα άλλα συμβατικά καύσιμα. Να επισημάνουμε ότι σε όλες τις χώρες η εισαγωγή του ΦΑ ως καυσίμου για την ηλεκτροπαραγωγή έχει αυξήσει τη χρήση των ΑΠΕ.

Συνεπώς, τη δεδομένη στιγμή, όπου οι ΑΠΕ δεν έχουν τη δυνατότητα να καλύψουν πλήρως τις ανάγκες μας σε ηλεκτρισμό, η εναλλακτική είναι είτε πετρέλαιο είτε το καύσιμο που είναι πιο οικολογικό, πιο φιλικό στο περιβάλλον και πιο οικονομικό, δηλαδή το Φυσικό Αέριο. Στο σημείο αυτό είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι οι υποδομές φυσικού αερίου θα μπορέσουν να παίξουν κύριο ρόλο στην επόμενη μέρα, με χρήση των αγωγών για υδρογόνο και/ή άλλα πράσινα καύσιμα. 

Η αξιοποίηση του Αφροδίτη, η προοπτική της Energean και η πρόταση της Hoegh

Σας έχει απασχολήσει καθόλου, κ. Κασσιανίδη, το ενδεχόμενο να αξιοποιηθεί για σκοπούς ηλεκτροπαραγωγής στην Κύπρο μέρος του κοιτάσματος Αφροδίτη, με αγωγό που θα συνδέει το κοίτασμα με το Βασιλικό; Θα ήταν συμφέρουσα για τον Κύπριο καταναλωτή μια τέτοια προοπτική; Έγιναν κάποιες ενέργειες προς αυτή την κατεύθυνση;

Η κοινοπραξία της Αφροδίτης συνεχίζει με το σχέδιο ανάπτυξης και παραγωγής της. Πιθανές συνέργειες μεταξύ ιδίων αποθεμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας και τερματικού ΥΦΑ ήδη συζητούνται αλλά θα εξεταστούν και θα οριστικοποιηθούν σε επόμενο στάδιο. 

Το ενδεχόμενο να αξιοποιηθεί για σκοπούς ηλεκτροπαραγωγής στην Κύπρο μέρος του κοιτάσματος Αφροδίτη, με αγωγό που θα συνδέει το κοίτασμα με το Βασιλικό, δεν φαίνεται να δικαιολογεί την αναγκαία επένδυση, δεδομένου ότι η Κύπρος είναι μία μικρή αγορά και οι ποσότητες ΦΑ που χρειάζονται για την ηλεκτροπαραγωγή δεν είναι αρκετές για να αιτιολογήσουν τέτοια επένδυση. Ωστόσο, όπως έχει ανακοινωθεί ήδη, το σενάριο που εξετάζεται προβλέπει τη μεταφορά του αερίου από το πεδίο της Αφροδίτης στην Αίγυπτο μέσω αγωγού, το οποίο θα υγροποιείται και θα πωλείται ως ΥΦΑ. 

Τέλος, με περαιτέρω εξερευνήσεις, ανεύρεση και εκμετάλλευση καινούργιων κοιτασμάτων και ποσοτήτων ΦΑ, η συνεισφορά στην ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ θα επεκταθεί και η δυναμική της θα ενισχυθεί πολλαπλώς. Εκτιμώ ότι η προοπτική εξαγωγών πόρων φυσικού αερίου είναι απολύτως ρεαλιστική. Η Κύπρος αναμένει ότι η παραγωγή φυσικού αερίου του πεδίου της Αφροδίτης θα ξεκινήσει μεταξύ 2024 και 2025.

Υπήρξαν οποιεσδήποτε επαφές για συνεργασία της ΔΕΦΑ/ΕΤΥΦΑ με την Energean, για αξιοποίηση μέρους των κοιτασμάτων της στην ΑΟΖ του Ισραήλ;

Η ΕΤΥΦΑ έχει την ευθύνη κατασκευής των υποδομών εισαγωγής Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG), ενώ η ΔΕΦΑ την εισαγωγή, εμπορία, διαχείριση των υποδομών και προμήθεια του φ.α. στην Κυπριακή Δημοκρατία. Ούτε ως ΔΕΦΑ και βέβαια ούτε ως ΕΤΥΦΑ δεν είχαμε την οποιαδήποτε κρούση, συζήτηση ή άλλη συναναστροφή με την Energean.

Ο πρωταρχικός στόχος της ΔΕΦΑ ήταν και παραμένει η ολοκλήρωση του έργου για το τερματικό εισαγωγής ΥΦΑ στο Βασιλικό. Το τερματικό είναι σημαντικό για την Κύπρο να διασφαλίσει την ασφάλεια εφοδιασμού. Δεν αποκλείσαμε πιθανότητα εισαγωγής στο μέλλον ΦΑ με αγωγό από τα κοιτάσματα της Energean ή και άλλων από την ΑΟΖ του Ισραήλ και της ευρύτερης περιοχής. Παραμένει όμως μια πραγματικότητα που δεν πρέπει να ξεχνάμε, ότι πλείστες χώρες, οι οποίες έχουν ΦΑ με αγωγό, επίσης λειτουργούν τερματικά εισαγωγής ΥΦΑ με FSRU ή/και χερσαία για τη διασφάλιση της προμήθειας ΦΑ και για να υπάρχει και ευελιξία στην προμήθεια. Ενημερωτικά να αναφέρουμε ότι, στην Ανατολική Μεσόγειο, η Αίγυπτος και το Ισραήλ λειτουργούν τέτοια τερματικά, ενώ η Ελλάδα έχει ξεκινήσει τη διαδικασία για να αποκτήσει νέο τερματικό με FSRU στην Αλεξανδρούπολη, πέραν του χερσαίου τερματικού στη Ρεβυθούσα.

Αντιλαμβάνομαι ότι, ενδεχομένως, από την πλευρά της Energean συζητήσεις να έχουν γίνει με το Υπουργείο Ενέργειας, που έχει και την αρμοδιότητα να αξιολογήσει ανάλογες προτάσεις.

Μήπως θα ήταν νωρίτερα διαθέσιμο για την Κύπρο το φυσικό αέριο, και με χαμηλότερο κόστος, αν η κυβέρνηση και η ΔΕΦΑ αξιοποιούσαν την πρόταση της Hoegh LNG για κάποιου είδους ενδιάμεση λύση;

Είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε και να αξιολογήσουμε την πρόταση της Hoegh LNG. Δεν είναι σκόπιμο να υπεισέλθω σε λεπτομέρειες. Τόσο για εμάς, όσο και για την κυπριακή κυβέρνηση, πάνω απ’ όλα προέχει η πιστή τήρηση και εφαρμογή της κείμενης νομοθεσίας και η ασφάλεια των πολιτών.   

Θα ήθελα μόνο να αναφέρω ότι η συγκεκριμένη εταιρεία, μαζί με τους συνεργάτες της στην Κύπρο, έχει καταθέσει σειρά καταγγελιών εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ΕΕ, οι οποίες όμως έχουν απορριφθεί στην ολότητά τους, δικαιώνοντας την επιλογή μας.

(συνέντευξη στον Χρύσανθο Μανώλη, Φιλελεύθερος Κύπρου)