Τουρκία: Τακτικισμοί και Ελιγμοί με το ‘’Oruc Reis’’ - Είναι ειλικρινής ή προσωρινή η απόσυρση του σεισμογραφικού σκάφους;

Όπως έχω διατυπώσει πολλές φορές σε αρκετά άρθρα μου, η Τουρκία για την επίτευξη των γεωστρατηγικών της στόχων στις θαλάσσιες ζώνες χρησιμοποιεί τις έρευνες υδρογονανθράκων και αξιοποιεί την κρατική της εταιρία πετρελαίου (TPAO) ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής. Αν γνωρίζουμε τις διαδικασίες και την μεθοδολογία των ερευνών υδρογονανθράκων, θα μπορούσαμε να καταλάβουμε και να προβλέψουμε τις κινήσεις και τους τακτικισμούς της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο. 

Λίγο πριν συνέλθει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου 2020, που είχε στα θέματα συζήτησης και την επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία για παραβατική συμπεριφορά στην Ελληνική υφαλοκρηπίδα της Ανατολικής Μεσόγειου, η Τουρκία απέσυρε από την περιοχή το σεισμογραφικό ‘’Oruc Reis’’ μαζί με τον στόλο που συνόδευε το σκάφος. Ταυτόχρονα ξεκίνησε να ζητά σε όλους τους τόνους διάλογο και ειρηνική επίλυση των διαφορών της με την Ελλάδα. Έτσι κατάφερε να δυσκολέψει και να αποσείσει την επιβολή κυρώσεων σε βάρος της. 

 Είναι ειλικρινής η Τουρκία ως προς τις διακηρύξεις της για διαλόγο ή μήπως η απόσυρση του ‘’Oruc Reis’’ και η διακοπή των ερευνών είναι προσωρινή και προσχηματική; 

Κατ’ αρχή υπενθυμίζω ότι η Τουρκία έκανε κάτι παρόμοιο τον περασμένο Σεπτέμβριο, λίγο πριν την προγραμματισμένη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Οκτωβρίου 2020 που είχε και τότε στα θέματα συζήτησης την επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία. Και τότε η Τουρκία απέσυρε το ‘’Oruc Reis’’ από την Ελληνική υφαλοκρηπίδα και ζήτησε διάλογο με την Ελλάδα. Το γεγονός έφερε σε δύσκολη θέση το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το οποίο αντί επιβολής κυρώσεων στην Τουρκία μετάθεσε την απόφαση για τον Δεκέμβριο. Μετά την Σύνοδο του Οκτωβρίου το  ‘’Oruc Reis’’ επέστρεψε στην περιοχή για συνέχιση και ολοκλήρωση του προγράμματος του. Αποδείχθηκε λοιπόν ότι το Σεπτέμβριο η απόσυρση του ‘’Oruc Reis’’ και το αίτημα για διάλογο ήταν προσωρινά και προσχηματικά.

Για να δούμε τώρα τα πραγματικά σχέδια της Τουρκίας και να προβλέψουμε τις επόμενες κινήσεις της πρέπει να λάβουμε υπόψη τις διαδικασίες έρευνας και παραγωγής υδρογονανθράκων και το ιστορικό των κινήσεων της. 

Στις αρχές της δεκαετίας του 2000 η Τουρκία, με την βοήθεια Πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και Διεθνών Ινστιτούτων διεξήγαγε τις πρώτες σεισμικές έρευνες στην ευρύτερη περιοχή του Καστελόριζου και της Ανατολικής Μεσογείου. Αφού αναλύθηκαν και αξιολογήθηκαν τα στοιχεία των ερευνών, στις αρχές της δεκαετίας του 2010 την σκυτάλη πήρε η TPAO και διεξήγαγε πάνω από 2.500 χλμ., αξιόπιστων σεισμικών ερευνών στην ίδια περιοχή. Έτσι η Τουρκία κατάφερε να αποκτήσει γνώσεις για την δομή, τα χαρακτηριστικά και τις πετρελαιοδυνατότητες του υπεδάφους της περιοχής. Τι έκανε τότε η Ελλάδα; Τίποτε ουσιαστικό για να αποτρέψει την υλοποίηση των σεισμικών προγραμμάτων και να προστατεύσει την υφαλοκρηπίδα και τα συμφέροντα της. Στην καλύτερη των περιπτώσεων οι διάφοροι ‘’αρμόδιοι’ έλεγαν ότι διεξήχθησαν ‘’υδρογραφικές’’ και ‘’περιβαλλοντικές’’ μελέτες! 

Η Τουρκία στα πλαίσια της πολιτικής για την επιβολή του νέο-οθωμανικού σχεδίου της ‘’γαλάζιας πατρίδας’’  και έχοντας υπόψη τις παραπάνω πληροφορίες για το υπέδαφος της περιοχής, προγραμμάτισε και εκτέλεσε τις πρόσφατες σεισμικές έρευνες στις περιοχές των NAVTEX του χάρτη --1. Για να μην κινήσει  υποψίες για τα πραγματικά της σχέδια, εκτέλεσε το πρόγραμμα τμηματικά, με έκδοση διαδοχικών NAVTEX. Στο τέλος ολοκλήρωσε τις  έρευνες σε περιοχή πάνω από 35.000 τ.χλμ, ανατολικά του 28ου Μεσημβρινού. 

Χάρτης-1

NAVTEX της Τουρκίας και περιοχές σεισμικών ερευνών του ‘’Oruc Reis’’  (Ιούλιος-Οκτώβριος 2020). (με μαύρο παρουσιάζονται οι γραμμές οριοθέτησης των εν δυνάμει ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου και με κόκκινο τα όρια των NAVTEX. Η παραβίαση της Ελληνικής Υφαλοκρηπίδας είναι σαφής)

Σύμφωνα με την πρακτική και μεθοδολογία των ερευνών υδρογονανθράκων στο επόμενο διάστημα προβλέπονται τα εξής: Η ΤΡΑΟ χρειάζεται 4-6 μήνες για να επεξεργασθεί σε ειδικά κέντρα επεξεργασίας τα σεισμικά δεδομένα που απέκτησε (υπολογίζεται πάνω από 7.000 χλμ), για να είναι σε θέση να τα αξιολογήσει και να προσδιορίσει πιθανούς γεωτρητικούς στόχους. Αφού προσδιορίσει τους καλύτερους στόχους θα προχωρήσει στη συνέχεια σε εστιασμένες τρισδιάστατες (3D) σεισμικές έρευνες για να είναι σε θέση  να προγραμματίσει με περισσότερη ακρίβεια γεωτρήσεις.  Μετά από αυτό το διάστημα το ‘’Oruc Reis’’  θα έχει λόγο να επιστρέψει στην περιοχή. 

Στο διάστημα των προσεχών 4-6 μηνών η Τουρκία θα παρουσιάζεται διαλλακτική και θα επιδιώξει προβάλλοντας το αίτημα για διάλογο να πιέσει και να εκθέσει την Ελλάδα σαν αδιάλλακτη, έτσι ώστε  και να αποφύγει πιθανές κυρώσεις στο επόμενο Συμβούλιο Κορυφής τον Μάρτιο του 2021. Και αν στο διάστημα αυτό δεν μπορέσει να σύρει την Ελλάδα σε εφ’ όλης της ύλης διαπραγματεύσεις και να κατοχυρώσει τους στόχους της, θα προχωρήσει, εκτός απροόπτου, σε τρισδιάστατες σεισμικές έρευνες (3D) και στη συνέχεια σε γεωτρήσεις. Ενώ για 4-6 μήνες θα φαίνεται απούσα στο προσκήνιο της ελληνικής υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο, στο παρασκήνιο και στα κέντρα επεξεργασίας και ερμηνείας των σεισμικών καταγραφών, θα επεξεργάζεται τα δεδομένα που απέκτησε το ‘’Oruc Reis’’ και  θα εργάζεται πυρετωδώς για να προγραμματίσει τα επόμενα βήματα. Βρισκόμαστε λοιπόν σε περίοδο φαινομενικής και όχι πραγματικής αποκλιμάκωσης της παραβατικής συμπεριφοράς της Τουρκίας.

Οι τακτικισμοί της Τουρκίας αποσκοπούν σε γεωπολιτικούς  χειρισμούς, σε παραπλάνηση τρίτων, σε αποφυγή παγίδων και κυρώσεων και για ασφαλή έλεγχο του παιγνιδιού. Έτσι ‘’σαλαμοποίησε’’ τις NAVTEX και τις σεισμικές έρευνες και τις προσάρμοσε στα μέτρα ημερομηνιών σύγκλισης των συνόδων των Συμβουλίων Κορυφής της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, δείχνοντας υποχωρητικότητα και καλώντας σε διάλογο την Ελλάδα γιατί βρισκόταν σε δύσκολη θέση. Όταν ξεπέρασε τον κίνδυνο κυρώσεων  επανήλθε στο γνωστό παιγνίδι. Το ίδιο θα κάνει και μετά την σύνοδο του Συμβουλίου της ΕΕ τον προσεχή Μάρτιο. Ας μην έχουμε αυταπάτες.

Η Ελλάδα αν θέλει να διασφαλίσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα και να προστατεύσει τα συμφέροντα της θα πρέπει να δει την πραγματικότητα. Δεν είναι δυνατό να κοιτάζει και να ανέχεται την Τουρκία να ‘’σουλατσάρει’’ στην υφαλοκρηπίδα της και να ‘’σκανάρει’’ το υπέδαφος της ωσάν να μην συμβαίνει τίποτε. Η Τουρκία δεν είναι εύκολη αντίπαλος, αλλά είναι προβλέψιμη, σχεδόν διακηρύσσει δημόσια τους σχεδιασμούς της. Δημιούργησε πολύ δυνατό πλέγμα οικονομικών συμφερόντων με αρκετές ισχυρές χώρες της Ευρώπης, οι οποίες διστάζουν όταν έρχεται  η ώρα επιβολής κυρώσεων στην Τουρκία, διότι γνωρίζουν ότι ταυτόχρονα ‘’θα πυροβολήσουν τα πόδια τους’’. 

*Ο Δρ. Κωνσταντίνος Νικολάου είναι Γεωλόγος Πετρελαίων - Ενεργειακός Οικονομολόγος