Οι προκλήσεις και οι προϋποθέσεις για τη «νέα ανάπτυξη» που περιμένουμε στο καινούργιο περιβάλλον

Το 2020 ήταν ομολογουμένως μία ιδιαιτέρως παράξενη χρονιά. Μία χρονιά με αρκετές δυσκολίες ως προς την κατανόησή της, πολλώ δε μάλλον ως προς την πρόβλεψη των εξελίξεων. Η πανδημία του κορωνοϊού και οι συνακόλουθες επιπτώσεις της τάραξαν συθέμελα κάθε σχεδιασμό και ανέτρεψαν άρδην κάθε διαφαινόμενη αρχικώς ανάπτυξη.

Η ανθρωπότητα έζησε πολλά και διαφορετικά γεγονότα. Γεγονότα που μοιάζουν να είναι βγαλμένα από σενάρια επιστημονικής φαντασίας. Έμαθε, όμως, ακόμα περισσότερα. Διδάγματα που οφείλει να αφομοιώσει ως οδηγό για την επόμενη μέρα. Με δυο λόγια, η πανδημία σημάδεψε ανεξίτηλα κανονικότητα και σχεδιασμούς και ο απολογισμός γεγονότων και συγκυριών θα αποτελέσει την καλύτερη πυξίδα για το 2021.

Η Ελλάδα σαφώς δεν θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστη. Η πανδημία φαίνεται να λειτούργησε ως τοίχος, που ανέκοψε τις διαφαινόμενες θετικές προοπτικές σε μία περίοδο, που η χώρα αναδεικνυόταν ως ο απόλυτα προσοδοφόρος επενδυτικός προορισμός, μεταβάλλοντας το επιβαρυμένο εις βάρος της κλίμα των προηγούμενων ετών. Παρόλα αυτά οι συνθήκες που προκάλεσε η πανδημία κατέστησαν αναγκαία την εφαρμογή της απομακρυσμένης εξυπηρέτησης των πολιτών και των επιχειρήσεων με ηλεκτρονικά μέσα, ενσωματώνοντάς τα στην λειτουργία τόσο του Δημοσίου όσο και του Ιδιωτικού Τομέα. Ταυτόχρονα, η κομβική τοποθεσία, η εντεινόμενη παγκοσμίως τουριστικοποίηση αλλά και οι ενεργειακές προοπτικές μετατρέπουν την Ελλάδα σ’ ένα ταχύτατα αναπτυσσόμενο επενδυτικό κόμβο. Η Ελλάδα, συνεπώς, στόχευε και στοχεύει στη μετατροπή της σε μία χώρα με μεγάλη προοπτική, η οποία, εκτός των άλλων, διαθέτει πολλές και διαφορετικές επιλογές, που ανταποκρίνονται στις συνεχώς αυξανόμενες προσδοκίες.

Η ελληνική αγορά ενέργειας είναι προφανές ότι έχει κάνει σημαντικά βήματα προόδου τα τελευταία χρόνια και ιδιαίτερα το 2020, παρά το γεγονός ότι μιλάμε για ένα πολύ ιδιαίτερο έτος. Χωρίς αμφιβολία στα πιο σημαντικά από αυτά συγκαταλέγονται η έναρξη της λειτουργίας των νέων αγορών στο πλαίσιο του Target Model και στη συνέχεια η σύζευξη των αγορών (”market coupling”) Ελλάδας και Ιταλίας, που πραγματοποιήθηκε πριν από λίγες ημέρες. Η εφαρμογή του μηχανισμού σύζευξης των τιμών των ευρωπαϊκών αγορών (European Price Coupling, EPC) αποτελεί βασικό στόχο της ΕΕ για την ενοποίηση των αγορών των κρατών της και το επόμενο προγραμματισμένο στάδιο για τη χώρα μας είναι η αντίστοιχη σύνδεση με τη βουλγαρική αγορά.

Ωστόσο, λαμβάνοντας υπ΄όψιν τα συμπεράσματα/διδάγματα της πρώτης περιόδου λειτουργίας των νέων αγορών και τα σχετικά ζητήματα που ανέκυψαν, αναδεικνύεται η κρισιμότητα της λειτουργίας ενός αποτελεσματικού μηχανισμού εποπτείας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και της άμεσης λήψης των αναγκαίων μέτρων από την Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ), όταν χρειάζεται, προκειμένου να διασφαλίζεται η εύρυθμη λειτουργία της αγοράς.

Σχεδιάζοντας λοιπόν τις κινήσεις της επόμενης χρονιάς, εν μέσω ενός διαφορετικού Δεκέμβρη και χωρίς να εθελοτυφλούμε, χρειάζεται πρωτίστως να κατανοήσουμε άμεσα, ότι το στίγμα αυτής της διαφορετικής χρονιάς θα συνεχίσει να είναι παρόν τόσο μακροπρόθεσμα, όσο και την επόμενη χρονιά. Προφανώς κάθε νόμισμα έχει 2 όψεις και το 2021 δεν θα είναι μαύρο ή άσπρο. Κατά την τετριμμένη έκφραση κάθε κρίση κρύβει και μία ευκαιρία και, καθώς το αρχικό σοκ υποχωρεί και κοινωνία, οικονομία, φορείς και κυβερνήσεις παγκοσμίως βρίσκουν τα πατήματα τους στο νέο υπό διαμόρφωση περιβάλλον, στο προσκήνιο έρχεται μία «νέα ανάπτυξη» βασιζόμενη σε νέους όρους και προϋποθέσεις.

Ειδικά για την αγορά μας και προκειμένου να βιώσουμε αυτή τη «νέα ανάπτυξη» με επιτυχία θα πρέπει όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς να αντιμετωπίσουν άμεσα μια σειρά από προκλήσεις όπως:

Η ανάγκη επίλυσης των ζητημάτων που ανέκυψαν με την έναρξη λειτουργίας των νέων αγορών με ουσιαστικές ρυθμιστικές παρεμβάσεις, που αποτελεί άμεση προτεραιότητα. Έγιναν βήματα τις τελευταίες ημέρες προς τη σωστή κατεύθυνση από τους αρμόδιους φορείς και αναμένουμε με ενδιαφέρον την οριστική επίλυση των δυσλειτουργιών.

Η ανάγκη της εύρυθμης λειτουργίας ενός μηχανισμού εποπτείας της αγοράς από την ΡΑΕ με άμεσες παρεμβάσεις, όπου χρειάζεται, για περιορισμό των καταχρηστικών συμπεριφορών, καθώς έτσι θα διασφαλιστούν οι συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού στην αγορά μας και θα ενισχυθεί το κλίμα επενδυτικής εμπιστοσύνης.

Η ηλεκτρική διασύνδεση της Κρήτης και η ενσωμάτωση του δικτύου της στην ενιαία χονδρική αγορά, που πρέπει να ολοκληρωθούν με προσεκτικά βήματα και σωστό σχεδιασμό.

Η ενίσχυση των διασυνοριακών διασυνδέσεων, η οποία θα ενισχύσει την ασφάλεια τροφοδοσίας και θα διευκολύνει τη σύγκλιση του επιπέδου των τιμών της ελληνικής αγοράς με τις αντίστοιχες τιμές άλλων ευρωπαϊκών κρατών.

Η αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος των μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και η περαιτέρω απολιγνιτοποίηση της χώρας, οι οποίες πρέπει να προχωρήσουν κατά τρόπο που να διασφαλίζει την ομαλότητα της μετάβασης στη νέα ενεργειακή εποχή.

Τέλος, η βελτίωση των διαδικασιών και του κώδικα προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας από τη Ρυθμιστική Αρχή για τον περιορισμό των φαινομένων αλλαγής προμηθευτή χωρίς την προηγούμενη οικονομική τακτοποίηση των παλαιών υπολοίπων από μέρος των πελατών, καθώς και της προστασίας των ευπαθών ομάδων και όσων χρήζουν της εξασφάλισης του βασικού αγαθού της ηλεκτρικής ενέργειας.

Αναμφίβολα, το 2021 θα είναι μία μεταβατική χρονιά σε πολλαπλά επίπεδα. Η μεγάλη πρόκληση για την ανθρωπότητα και φυσικά το μεγάλο διακύβευμα για τη χώρα μας είναι η επιτυχία αυτής της μετάβασης. Σαφώς, δεν πρόκειται για μία μετάβαση που μας βρίσκει απροετοίμαστους. Η παρακαταθήκη που μας αφήνει το 2020 είναι η κατανόηση του τι μπορούμε να καταφέρουμε όταν μαχόμαστε όλοι μαζί. Αυτό είναι και το βαθύτερο μήνυμα της βιωσιμότητας. Η συνεργατικότητα και η συμπερίληψη. Αξίες που πρέπει να εντάξουμε ως σταθερές στη «νέα ανάπτυξη» που καλούμαστε να ξεκινήσουμε να χτίζουμε το 2021. Σαφώς και δεν υπάρχει οδικός χάρτης. Ωστόσο, το momentum είναι θετικό για την εδραίωση ενός νέου αναπτυξιακού μοντέλου με σαφή ανθρωποκεντρικό προσανατολισμό.

Συνοψίζοντας, ο τομέας της ενέργειας είναι δεδομένο ότι θα αποτελέσει σημείο κλειδί για το 2021. Η προτεραιότητα για τους μήνες που ακολουθούν είναι η άμεση επίλυση των δυσλειτουργιών που προέκυψαν κατά την αρχική περίοδο λειτουργίας των νέων αγορών στο πλαίσιο του Target Model και η διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας της αγοράς. Ως μεγάλες προκλήσεις παραμένουν η ενίσχυση και περαιτέρω ανάπτυξη των ηλεκτρικών διασυνδέσεων στο πλαίσιο και της εθνικής ενεργειακής στρατηγικής, καθώς και οι σημαντικές τομές, όπως η απολιγνιτοποίηση και οι επενδύσεις σε έργα ΑΠΕ, που θα οδηγήσουν στην ενεργειακή μετάβαση της χώρας μας.

Η ενέργεια αναπροσαρμόζοντας τις στοχεύσεις της και εισάγοντας νέες βιώσιμες προσεγγίσεις, που φέρουν θετικό κοινωνικό αποτύπωμα μπορεί να αποτελέσει τον καταλύτη, που θα εκκινήσει την επόμενη μέρα της «νέας ανάπτυξης» για τη χώρα μας.

-----------------------

Ο κ. Διονύσης Τσίτος είναι Γενικός Διευθυντής της VOLTON

(To άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για τις προοπτικές του 2021)