ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή της Κύπρου

Οι πρωτόγνωρες παγκόσμιες προκλήσεις της εποχής όπως η κλιματική αλλαγή, η οικονομική κρίση που προκάλεσε η πανδημία του κορωνοϊού, σε συνδυασμό με την απουσία επαρκούς εκμετάλλευσης ενδογενών πηγών ενέργειας, καθιστούν αναγκαία την περαιτέρω διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) στην ηλεκτροπαραγωγή της Κύπρου. 

Σύμφωνα με το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας που αναπτύχθηκε βάσει της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2009/28/ΕΚ για την προώθηση των ΑΠΕ, ο στόχος για συνεισφορά των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή της Κύπρου για το 2020 τίθεται στο 16%. Βάσει του επικαιροποιημένου Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Ενέργεια και το Κλίμα που υιοθετήθηκε σύμφωνα με την αναθεωρημένη Ευρωπαϊκή Οδηγία 2018/2001 για τις ΑΠΕ, γνωστή ως RED ΙΙ (Renewable Energy Directive), ο αντίστοιχος ενδεικτικός στόχος για την Κύπρο για το 2030 ανέρχεται στο 26%.

Το μερίδιο των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή της Κύπρου για το 2019 εκτιμάται στο 9,7%. Συγκεκριμένα, 4,64% της συνολικής ηλεκτροπαραγωγής προήλθε από συστήματα αιολικής ενέργειας, 4,2% από φωτοβολταϊκά (ΦΒ) συστήματα και 0,8% από συστήματα βιομάζας.

Σε μια προσπάθεια αύξησης της διείσδυσης των ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα της χώρας και επίτευξης των εθνικών δεσμευτικών στόχων, το Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου & Βιομηχανίας, υλοποιεί Σχέδια στήριξης έργων ΑΠΕ σε δύο φάσεις, τα οποία αποσκοπούν στην προώθηση της εγκατάστασης συστημάτων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ για εμπορικούς σκοπούς, με τελική κατάληξη την ένταξη των έργων αυτών στην Ανταγωνιστική Aγορά Hλεκτρισμού. Στα πλαίσια των Σχεδίων αυτών, το 2018 και 2019, δόθηκαν τελικές εγκρίσεις σε έργα φωτοβολταϊκών συστημάτων συνολικής δυναμικότητας 101MW και 260MW αντίστοιχα. Μέχρι το τέλος Απριλίου 2020 είχαν ολοκληρωθεί και τεθεί σε λειτουργία 46 από τα έργα αυτά, με συνολική δυναμικότητα περίπου 37MW. 

Πέραν των μεγάλων έργων ΑΠΕ, σημαντική συνεισφορά στην αύξηση της διείσδυσης των Ανανεώσιμων πηγών στο ενεργειακό μίγμα της χώρας έχουν τα συστήματα ΑΠΕ που λειτουργούν υπό τα καθεστώτα συμψηφισμού μετρήσεων (net-metering) και συμψηφισμού λογαριασμών (net-billing). Τα συστήματα net-metering συναντώνται κυρίως σε κατοικίες, ενώ τα συστήματα net-billing σε εμπορικές και βιομηχανικές μονάδες. Μέχρι το τέλος του 2019, είχαν εγκατασταθεί περίπου 14.780 φωτοβολταϊκά συστήματα net-metering συνολικής δυναμικότητας 54MW και 72 φωτοβολταϊκά συστήματα net-billing συνολικής δυναμικότητας 4,3MW. Αιτήσεις για εγκατάσταση συστημάτων net-metering ή net-billing μπορούν να υποβληθούν το αργότερο μέχρι τις 30 Ιουλίου 2021 ή μέχρι να συμπληρωθεί η μέγιστη διαθέσιμη δυναμικότητα της κάθε κατηγορίας, εφόσον αυτό συμβεί νωρίτερα.

Επιπρόσθετο κίνητρο για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων net-metering σε υφιστάμενες κατοικίες αποτελεί το «Σχέδιο χορηγιών για ενθάρρυνση της χρήσης ΑΠΕ και της εξοικονόμησης ενέργειας στις κατοικίες για το 2020». Το Σχέδιο, μεταξύ άλλων, προνοεί χορηγία €250 ανά εγκαταστημένο kW φωτοβολταϊκού συστήματος net-metering σε υφιστάμενα υποστατικά οικιακών καταναλωτών, με μέγιστο ποσό χορηγίας τα €1.000, και χορηγία €750 ανά εγκαταστημένο kW φωτοβολταϊκού συστήματος net-metering σε κατοικίες ευάλωτων καταναλωτών, με μέγιστο ποσό χορηγίας τις €3.750. Το Σχέδιο χορηγιών θα παραμείνει σε ισχύ μέχρι τις 12 Δεκεμβρίου 2020 ή μέχρι εξαντλήσεως του διαθέσιμου προϋπολογισμού. 

Παρόλη την αυξητική τάση διείσδυσης ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή της Κύπρου, υπάρχει μεγάλο περιθώριο περαιτέρω διείσδυσης λαμβάνοντας υπόψη το δυναμικό της χώρας, ειδικά το ηλιακό. Η πανδημία του κορωνοϊού έχει γενικά επιβραδύνει τη διείσδυση των ΑΠΕ σε παγκόσμιο επίπεδο λόγω της σημαντικής μείωσης των τιμών ορυκτών καυσίμων, αλλά την ίδια ώρα η επιβολή δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων στην ηλεκτροπαραγωγή από συμβατικά καύσιμα, ευνοεί την ανάπτυξη και προώθησή τους. Βάσει της υφιστάμενης κατάστασης, ο στόχος του 16% για το 2020 μοιάζει ανέφικτος, όμως με την υλοποίηση των νέων έργων ΑΠΕ κάτω από τα υφιστάμενα Σχέδια και την ταυτόχρονη εφαρμογή νέων Σχεδίων, ο στόχος του 26% για το 2030 μοιάζει πιο εφικτός και υλοποιήσιμος. Η επίτευξη του στόχου θα συνεισφέρει σημαντικά στην προσπάθεια αναχαίτισης της κλιματικής αλλαγής και στη στροφή προς μια πιο βιώσιμη και πράσινη ανάπτυξη.

- του Νεοπτόλεμου Κουτσοκούμνη, Λειτουργού στο Τμήμα Ενέργειας και Περιβάλλοντος, Ομοσπονδία Εργοδοτών & Βιομηχάνων (ΟΕΒ)

(Φιλελεύθερος)