Τρεις νομοθετικές εκκρεμότητες από το 2025 κληρονομιά στο νέο έτος

Το 2025 δεν υπήρξε μια “πυκνή” χρονιά σε ότι αφορά στο νομοθετικό έργο που αφορά τις ΑΠΕ, τουλάχιστον συγκρινόμενο με την προηγούμενη χρονική περίοδο που είχαμε πληθώρα νόμων, υπουργικών αποφάσεων και πρωτοβουλιών. Λίγο ο ανασχηματισμός την άνοιξη και η περίοδος “ωρίμανσης” της νέας πολιτικής ηγεσίας, λίγο η στροφή στις προτεραιότητες που σηματοδότησε αυτή η αλλαγή, η αγορά πορεύτηκε με βήμα μετέωρο σε κάποια ζητήματα που θεωρητικά είχαν δρομολογηθεί.

Επισημαίνω τρία από αυτά, που έχουν, για διαφορετικούς λόγους το καθένα, ένα επείγοντα χαρακτήρα.

Πρώτον η τροποποίηση της υπουργικής απόφασης για την αυτοπαραγωγή. Πέρασαν 16 μήνες από την προηγούμενη απόφαση η οποία στην πράξη είχε προβλήματα εφαρμογής και δεν προχωρούσε. Το ΥΠΕΝ έχει θεωρητικά αποδεχτεί την ανάγκη αναθεώρησης, στην πράξη όμως τα πράγματα παραμένουν στάσιμα. Ελάχιστα συστήματα αυτοκατανάλωσης με net-billing έχουν εγκατασταθεί και αυτό είχε συνέπειες στις εταιρίες που ασχολούνται με αυτό το κομμάτι της αγοράς, πολλές από τις οποίες αναγκάστηκαν να απολύσουν κόσμο. Πολύ κόσμο. Η αύξηση της απασχόλησης σε άλλα τμήματα της αγοράς δεν ισοσκέλισε δυστυχώς την κατάσταση και το 2025 έκλεισε με μείωση της απασχόλησης στον κλάδο των φωτοβολταϊκών.

Δεύτερον, η απόφαση για το μηχανισμό αντιστάθμισης που ακόμα εκκρεμεί. Ο μηχανισμός αυτός δεν θα λύσει το πρόβλημα των περικοπών, θα τις κατανείμει όμως με δικαιότερο τρόπο. Σήμερα υφίστανται τις συνέπειες των περικοπών οι συνεπείς και, όσο κι αν προσδοκούν ότι θα πάρουν μέρος των χρημάτων τους πίσω κάποια στιγμή, το πρόβλημα της ρευστότητας παραμένει και στους πιο μικρούς και αδύναμους γίνεται πρόβλημα επιβίωσης. Κι αυτό την ώρα που περίπου 1.200 φωτοβολταϊκά πάρκα παραμένουν χωρίς δυνατότητα λήψης εντολών για περικοπές από τον Διαχειριστή, επιβαρύνοντας τους υπόλοιπους.

Τον περασμένο Δεκέμβριο, η Κομισιόν απέστειλε αιτιολογημένη γνώμη για μη πλήρη ενσωμάτωση της Οδηγίας RED III για τις ΑΠΕ (Οδηγία 2023/2413). Η αιτιολογημένη γνώμη είναι το πρώτο βήμα στη διαδικασία για την παραπομπή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αφού η Ελλάδα θα έπρεπε να έχει ενσωματώσει τμήματα της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο ως τις 21 Μαΐου 2025. Η πρώτη κρούση είχε γίνει τον περασμένο Ιούλιο οπότε είχε αποστείλει προειδοποιητική επιστολή στην Ελλάδα και σε άλλα 25 κράτη μέλη. Τον Δεκέμβριο όμως, η Κομισιόν επανήλθε με νέα αιτιολογημένη γνώμη, αυτή τη φορά για την Ελλάδα και άλλες επτά χώρες, καθώς οι υπόλοιπες 17 συμμορφώθηκαν. Τα κράτη μέλη έχουν τώρα ως τα μέσα Φεβρουρίου περίπου για να απαντήσουν και να λάβουν τα αναγκαία μέτρα. Διαφορετικά, η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει να παραπέμψει τις υποθέσεις στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης με αίτημα οικονομικών κυρώσεων.

Η “RED III” εισάγει, μεταξύ άλλων, αυστηρούς κανόνες για την επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης των μονάδων ΑΠΕ αλλά και των ηλεκτρικών δικτύων τα οποία θα βοηθήσουν στην ενσωμάτωση της πράσινης ενέργειας στο ηλεκτρικό σύστημα. Επίσης, θέτει σαφείς, σύντομες προθεσμίες, καθιερώνει την έννοια των “Περιοχών Επιτάχυνσης ΑΠΕ”, ενισχύει την “Υπηρεσία μιας Στάσης” στην αδειοδότηση έργων και αναγνωρίζει τα έργα ΑΠΕ και τις υποδομές δικτύων ως υπέρτερου δημόσιου συμφέροντος. 

Σε ότι αφορά τις “Περιοχές Επιτάχυνσης των ΑΠΕ”, η εν λόγω πρόβλεψη της RED III έχει ενσωματωθεί στην ελληνική νομοθεσία ήδη από την άνοιξη του 2023 (ν.5037/2023, αρθ.164), πριν δηλαδή τη θέση σε ισχύ της Οδηγίας. Εκκρεμεί ο καθορισμός των επιμέρους περιοχών, διαδικασία που είναι εν εξελίξει και συνδέεται άμεσα με το νέο Χωροταξικό για τις ΑΠΕ. Σημειωτέον ότι η οδηγία θέτει ως καταληκτική ημερομηνία την 21 Φεβρουαρίου 2026, ώστε τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι οι αρμόδιες αρχές εγκρίνουν ένα ή περισσότερα σχέδια που ορίζουν περιοχές επιτάχυνσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για έναν ή περισσότερους τύπους ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Σε ότι αφορά τις διαδικασίες αδειοδότησης, το εθνικό δίκαιο προβλέπει συχνά αυστηρότερες προθεσμίες από τη RED III. Το πρόβλημα είναι ότι δεν τηρούνται στην πράξη από τους  αρμόδιους φορείς, χωρίς να υπάρχουν συνέπειες για αυτούς.

Μετά από πολλές καθυστερήσεις, η πιλοτική λειτουργία του Π.Σ.Α.Π.Ε. (υπηρεσία μιας στάσης) ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2025 και ως προς αυτό τουλάχιστον η χώρα έχει να επιδείξει πρόοδο. Το ίδιο και με επιμέρους άρθρα της Οδηγίας που ενσωματώθηκαν με το ν.5151/2024.

Τέλος σε ότι αφορά την αναγνώριση των ΑΠΕ και τις υποδομές δικτύων ως υπέρτερου δημόσιου συμφέροντος, η χώρα διαθέτει αντίστοιχη νομοθεσία ήδη από το 2010. Χρειάζεται απλώς μια επαναδιατύπωση για να θεωρηθεί ότι είναι σύννομη ως προς την RED III.

Καμία από τις παραπάνω εκκρεμείς νομοθετικές ρυθμίσεις δεν είναι δύσκολο να προχωρήσει, αφού και το ΥΠΕΝ τις έχει προεξοφλήσει. Η καθυστέρηση της νομοθέτησης όμως κοστίζει. Κοστίζει σε θέσεις εργασίας, σε ρευστότητα επενδυτών, στο κύρος της χώρας.