Τι ψάχνει ο Πρόεδρος Αναστασιάδης στην Αμερική

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα μιλήσει στη Γενική Συνέλευση του Ο.Η.Ε.

Η ομιλία που ετοίμασαν έχει και επικοινωνιακή τακτική. Να μην εξαντληθεί στο Κυπριακό, όπως τους συνηθίσαμε. Αλλά να αναδείξει θετικά τον ρόλο της Κύπρου μέσα από μιαν ανάλυση των μεγάλων προβλημάτων τής περιοχής. Θα μιλήσει δηλαδή για το Κυπριακό, αλλά μάλλον έμμεσα, σαν να είναι κάποιο «μπόνους» που θα έρθει μέσα από μια λύση προκειμένου να είναι η Κύπρος περισσότερο χρήσιμη στη διεθνή κοινότητα. Θα μιλήσει επομένως και για την ενέργεια αλλά και το μεταναστευτικό-προσφυγικό. Αλλά στ’ αλήθεια ποιος νοιάζεται για μια ακόμα ομιλία στα Ηνωμένα Έθνη;

Συνέλευση χωρίς αυταπάτες

Βετεράνος διπλωμάτης έστρεψε την προσοχή μας στη σύνθεση της Γενικής Συνέλευσης. Πράγματι, εκεί εμφανίζονται ηγέτες μόνο μικρών και περιφερειακών χωρών. Οι μεγάλες χώρες έχουν απλώς «εκπροσώπους». Αυτοί μπορεί να είναι πολύ σημαντικοί, αλλά δεν παύουν να απουσιάζουν οι πραγματικοί πολιτικοί ηγέτες. Αυτό δείχνει, σύμφωνα με το διπλωμάτη, πώς αντιμετωπίζουν μια τέτοια συνέλευση. Πρόσθεσε ακόμα ότι για δεκαετίες η επιδίωξή μας ήταν να πάρουμε κάποια ψηφίσματα.

Αλλά σε όλα τα μεγάλα προβλήματα στον σύγχρονο κόσμο φάνηκε ότι τέτοια ψηφίσματα και αποφάσεις είναι χρήσιμα σε εκείνους που μπορούν να περάσουν σε δράσεις, αλλά θέλουν και την «κάλυψη» των Ηνωμένων Εθνών. Μια κάλυψη νομιμότητας για πολιτικές ισχύος. Σημείωσε επίσης ότι αρκετές φορές κάποιοι πήραν ψηφίσματα για να καλύψουν τη δράση τους που δεν ήταν πάντα 100% σύμφωνη με εκείνες τις αποφάσεις. Επομένως τα ψηφίσματα από μόνα τους «τι να τα κάνεις;».

Όσοι άλλοι πήραν μόνο ψηφίσματα και αποφάσεις, χωρίς να έχουν και τις πολιτικές και υλικές δυνατότητες, όπως η Κύπρος, έμειναν με ένα χαρτοφυλάκιο ψηφισμάτων που δεν έχει καμία πρακτική χρησιμότητα. Το τραγικό για την Κύπρο είναι ακόμα ότι, πετυχαίνοντας διπλωματικές «νίκες» μέσα στον ΟΗΕ, ακολούθησε μια πορεία... παρακμής. Πρώτο, διότι τα ψηφίσματα γίνονταν με την πάροδο του χρόνου ολοένα και λιγότερο ισχυρά ή καθαρά. Δεύτερο, διότι είναι μέσα σε αυτήν την αλυσίδα ψηφισμάτων-αποφάσεων ΟΗΕ που η τουρκική πλευρά κέρδισε την περίφημη «πολιτική ισότητα», από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, την οποία στη συνέχεια σταδιακά μετάλλαξε σε «συνεταιρισμό» και σε λογική «συνεργασίας δυο κρατών».

Από την ομοσπονδία χωρίς όνομα, στην επώνυμη ομοσπονδία με τουρκικό έδαφος

Όλοι οι σοβαροί συνταγματολόγοι και πολιτειολόγοι έχουν δείξει ότι αυτή η «πολιτική ισότητα» σε συνδυασμό με τον «διζωνικό» χαρακτήρα της ομοσπονδίας, καταλήγει ακόμα και σε περίπτωση μιας λύσης να δικαιώσει και κατά κάποιο τρόπο να... «κατοχυρώσει» μια τουρκική οντότητα, δηλαδή τελικά την ίδια την τουρκική κατοχή. Μια συμφωνία όπως περίπου την ξέρουμε και την επιθυμούμε, έλεγε σε ανάλυσή του γνωστός Ελλαδίτης πανεπιστημιακός, δεν θα σημαίνει το «τέλος της κατοχής». Αλλά θα είναι μοιραία η «συνταγματοποίηση» ενός τουρκικού εδάφους στην Κύπρο.

Προστίθεται σε εκείνους που θεωρούν ότι και οι συμφωνίες του 1959-60 ουσιαστικά «ήταν ομοσπονδία χωρίς να έχει το όνομα». Προσθέτει ότι η διαφορά είναι ότι τώρα θα έχει και γεωγραφική βάση, η οποία έλειπε τότε. Ότι και αν λένε οι συμφωνίες, το σύνταγμα και τα χαρτιά, καταλήγει, από τη στιγμή που θα υπάρχουν τα δυο από τα τρία βασικά συστατικά ενός ξεχωριστού κράτους, δηλαδή το έδαφος και ο ξεχωριστός λαός, τότε το τρίτο, που είναι η νομιμότητα, μπορεί να χτιστεί με την πάροδο του χρόνου.

Από την ώρα που συζητάς ομοσπονδία με γεωγραφικό προσδιορισμό και διαίρεση, καταλήγει, από την ώρα δηλαδή που κεφάλαιο των διαπραγματεύσεων είναι το «εδαφικό», η Κύπρος έχει διαιρεθεί. Είναι, δηλαδή, απλώς... θέμα χρόνου.

Αλλά ο Νίκος Αναστασιάδης πηγαίνοντας τώρα «μετά βαΐων και κλάδων» στην Αμερική δεν έχει στις βαλίτσες του μια τέτοια ανάλυση. Έχει ένα πυκνό πρόγραμμα επαφών. Εκτός από τη συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα (ο οποίος θα δει «συμμετρικά» και τον Μουσταφά Ακιντζί), θα δει τους εκπροσώπους των μεγάλων δυνάμεων, δηλαδή των μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας. Θα έχει συναντήσεις απ' ό,τι φαίνεται με τον «κολλητό» του πλέον Πρόεδρο της Αιγύπτου, αλλά και με τον Αντιπρόεδρο και τον Υπουργό Εξωτερικών των Η.Π.Α.

Η Βρετανία «δεν ενδιαφέρεται για εγγυήσεις», αλλά για τις Βάσεις... ούτε λέξη!

Στον δρόμο προς τον Νέο Κόσμο, ο πρόεδρος είδε πρώτα τον Άγγλο Πρωθυπουργό στο Λονδίνο. Κλασική επαφή. Λένε ότι η συνάντηση με τον Ντέιβιντ Κάμερον χαρακτηρίζεται «ιδιαίτερα σημαντική για το Κυπριακό».

Μάλλον διότι η βρετανική διπλωματία εδώ και δεκαετίες «αλωνίζει» σε όλα τα μήκη και πλάτη, βάζοντας συνήθως τρικλοποδιές στο κράτος που άφησε πίσω της αποχωρώντας το 1960.

Θα ήταν όμως πραγματικά σημαντική αυτή η συνάντηση εάν ο Πρόεδρος Αναστασιάδης, με την ευκαιρία της λύσης για την οποία εργάζεται άοκνα, έβαζε μπροστά στον Άγγλο ηγέτη το ζήτημα των βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο. Δεν θα έπρεπε να ήταν και εκείνες μέρος μιας πραγματικά συνολικής λύσης που θα απέβλεπε σε «τερματισμό της παρουσίας ξένων στρατών» και στην ειρήνη; Οι πληροφορίες που διαρρέουν είναι ότι «δεν ενδιαφέρονται για εγγυήσεις οι Βρετανοί». Κανείς όμως δεν τους είπε κάτι για τις Βάσεις που είναι «πολύ περισσότερο» από εγγυήσεις.

Η κυπριακή πλευρά επαναπαύεται στην τοποθέτηση των Βρετανών για εγγυήσεις, ελπίζοντας ότι αυτό θα εξυπηρετήσει τον «μεγάλο στόχο» που είναι η κατάργηση των τουρκικών εγγυήσεων. Μήπως, όμως, ο πραγματικά μεγάλος στόχος θα ήταν να κάνει την Αγγλία και τους άλλους δυτικούς συμμάχους -λέγε με ΗΠΑ- να σκεφτούν «διαφορετικά» κάποια πράγματα; Εξάλλου, αν πράγματι η Τουρκία είχε την καλή θέληση που κάποιοι προβάλλουν, αυτός ο «μεγάλος στόχος» που είναι να παραιτηθεί από εγγυήσεις και επεμβατικά δικαιώματα, δεν θα έπρεπε να είναι αυτονόητος;

Εβραϊκό λόμπι, Noble Energy και Brookings Institute

Η παρουσία Κυπρίου Προέδρου στην Αμερικανο-εβραϊκή Ένωση, όπου θα κάνει και ομιλία, είναι πράγματι μια καινοτομία των ημερών μας που έχει τη σημασία της. Θα έχει ενδιαφέρον να δούμε τι ακριβώς έχει να πει ο Πρόεδρος στην εβραϊκή πλευρά, η οποία δεν επιθυμεί να δει σε καμία περίπτωση μια συμφωνία που θα διατηρεί με κάποιο τρόπο την Τουρκία στην Κύπρο. Πολύ περισσότερο δεν θέλουν να δουν την Τουρκία να ασκεί κάποιου είδους έλεγχο στους νέους τους γείτονες-φίλους.

Κάποια στελέχη της Πινδάρου, όμως, δεν έκρυβαν την αγωνία τους για την άλλη ομιλία που θα κάνει ο Πρόεδρος, στο περίφημο Ινστιτούτο Brookings. Ελπίδα τους είναι να μη γίνει κι άλλη αναφορά σε... «μητέρες-πατρίδες»!

Επιπλέον, με την ευκαιρία της εκεί παρουσίας του ο Πρόεδρος θα έχει μιαν ακόμα σημαντική συνάντηση, με τον Εκτελεστικό Διευθυντή της Noble Energy. Μετά τη συνάντηση εδώ στη Λευκωσία με τον επικεφαλής της ιταλικής ΕΝΙ, δείχνει ότι αντίθετα απ' ό,τι τον κατηγορούν, δεν έχει αφήσει στην «άκρη» την ενεργειακή ατζέντα. Συνεργάτες του, ενώ νιώθουν την ανάγκη να υπενθυμίσουν πως στην πραγματικότητα ποτέ δεν μπήκε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων το φυσικό αέριο, έλεγαν ότι ο ίδιος ο πρόεδρος θέλει να θεωρεί το θέμα «μέρος της λύσης», αλλά με τον δικό του τρόπο. Ότι δηλαδή προσπαθεί να το μετατρέψει σε μεγάλο «ατού» της ελληνικής πλευράς χωρίς στο ενδιάμεσο να δίνει «δικαιώματα»...

Κάποιοι πάντως σχολιάζουν ότι αυτό το «κομμάτι» των διαβουλεύσεων και επαφών, είναι σαν να ανήκει σε μιαν άλλη στρατηγική και όχι στη λογική «θα τα βρούμε με τον Ακιντζί». Υποστηρικτές του Προέδρου σημειώνουν ότι είναι απόδειξη πως ακολουθεί μια πραγματικά πολυδιάστατη στρατηγική για το συμφέρον της χώρας και δεν είναι «δεδομένος» σε μια πορεία συμφωνίας. Επικριτές του όμως κρίνουν ότι μέσα από τη διπλωματία του, τέτοιες κινήσεις τις εμφανίζει έμμεσα σαν πίεση για να «τρέξουν απλά πιο γρήγορα το Κυπριακό...»

Ποιος θα κρεμάσει το κουδούνι στην ουρά του γάτου;

Τι είναι, όμως, εκείνο που ψάχνει ο Νίκος Αναστασιάδης στην Αμερική; Σίγουρα δεν είναι τα «λεφτά της λύσης». Διότι, ως γνωστόν, τον πονοκέφαλο των τεράστιων κονδυλίων που θα χρειαστούν μόνο και μόνο για το σύστημα αποζημιώσεων που συζητιούνται, φαίνεται να τον ανέλαβε ο φιλότιμος Έσπεν Μπαρθ Έιντε. Χωρίς όμως αποτελέσματα και ούτε καν ενθαρρυντικές ενδείξεις, μέχρι στιγμής. Η τοποθέτηση όλων εκείνων που υποτίθεται πως είναι ένθερμοι θιασώτες της λύσης, είναι «προχωράτε εσείς και θα τα βρούμε...». Ενδιαφέρον για τα «οικονομικά» λέγεται ότι δείχνει και η νέα αμερικανή πρέσβειρα εδώ στη Λευκωσία. Αλλά από το «ενδιαφέρον» μέχρι τα «αρκετά δισεκατομμύρια» υπάρχει πολύς δρόμος. Είναι εκείνον τον δρόμο που η πρόταση του 2004 ήθελε να καλύψει με... «υποσχετικές»!

Εκείνο που ο Κύπριος Πρόεδρος θέλει να προβάλει και να καλλιεργήσει στις επαφές του είναι ότι έχει κάνει τα βήματα που χρειάζονται και είναι «πλήρως έτοιμος». Ότι μαζί με τον Τουρκοκύπριο συνομιλητή του «έχουν χημεία», αλλά χρειάζεται το επόμενο βήμα ή καλύτερα το... «πράσινο φως» από την Τουρκία. Δηλαδή λίγο-πολύ θα ζητήσει εκείνο που πάντα ζητούσε η ελληνική πλευρά, να πιεστεί η Τουρκία. Το ερώτημα είναι βέβαια ποιος μπορεί (και θέλει) να πιέσει ή έστω να πείσει την Τουρκία και αν αυτό θα γίνει με αποτέλεσμα.

Πρώτα το «σουλτανάτο» και μετά το Κυπριακό;

Είναι γνωστό ότι αυτόν τον καιρό ο Ταγίπ Ερντογάν έχει στο κεφάλι του χίλια-δυο άλλα πράγματα και σχεδόν καθόλου το Κυπριακό. Γενική προσέγγιση της Τουρκίας ήταν τόσα χρόνια ότι «λύση έχουμε και είναι περίπου αυτό που βλέπετε». Αυτό δεν φαίνεται να έχει αλλάξει καθόλου. Στην αρχή των διαπραγματεύσεων και μετά την επικράτηση Ακιντζί, η ηγεσία της Άγκυρας είπε «βρείτε τα εσείς κι εμείς εδώ είμαστε». Τι εννοούν όμως με το «να τα βρουν» οι εκπρόσωποι των δυο κοινοτήτων;

Γι’ αυτό το ζήτημα ούτε και ο Μουσταφά Ακιντζί δεν αφήνει αμφιβολίες και ασάφειες. Φρόντισε τον τελευταίο καιρό και έκανε σειρά δηλώσεων τόσο για τη διατήρηση του «ψευδοκράτους» και μετά την ομοσπονδία και για τους εποίκους και για τις εγγυήσεις και για όλα τα «ακανθώδη». Την ώρα που η ελληνική πλευρά ασχολείται δικαιολογημένα με τη «συνέχεια του κράτους στην Κύπρο», η τουρκική πλευρά φροντίζει τη… συνέχεια του «κράτους του Αττίλα». Ο Μουσταφά Ακιντζί έσπευσε, μάλιστα, να διαβεβαιώσει πολιτικούς αντιπάλους, αλλά και γενικότερα εκείνους που ανησυχούν στα κατεχόμενα, ότι «δεν πρόκειται να καταργηθεί η ΤΔΒΚ»…

Στην Τουρκία θα γίνουν σε 5-6 εβδομάδες νέες «κρίσιμες» εκλογές. Την ίδια ώρα ο Ταγίπ Ερντογάν έχει ουσιαστικά εγκαταλείψει το δόγμα συμφιλίωσης με τους Κούρδους, ανοίγοντας και πάλι «εσωτερικό πόλεμο». Προφανής στόχος του είναι να συμπιέσει το κόμμα τους στις εκλογές και να εξασφαλίσει την πολυπόθητη παντοκρατορία του. (Αν και υπάρχουν αμφιβολίες αν αυτή η μέθοδος θα αποδώσει).

Επόμενος στόχος και αν και εφόσον πετύχει το κόμμα του τη σαρωτική νίκη που ο ίδιος εύχεται, είναι να αλλάξει το σύνταγμα εγκαθιδρύοντας ένα καθαρά προσωποκρατικό καθεστώς. Αναλύσεις στην Τουρκία μιλούν για συγκεκαλυμμένη «σουλτανική δημοκρατία». Αν τυχόν συμβεί κάτι τέτοιο, έχει κάποια σχέση με τη στάση της Τουρκίας στην Κύπρο; Μπορεί και όχι. Και αν έχει, ποια σχέση είναι αυτή; Θα διευκόλυνε δηλαδή μια λύση στο Κυπριακό αν επικρατούσε πλήρως ο αυταρχισμός του Ερντογάν και αν πράγματι η Τουρκία μετατρεπόταν σε είδος «χαλιφάτου»;

Με αυτές τις προϋποθέσεις δεν είναι και πολύ ορατή η «χαραμάδα φωτός» που αναζητούν και πάλι όσοι εδώ στη Λευκωσία και αλλού είναι πεπεισμένοι ότι «η Τουρκία είναι έτοιμη...».

Ο καθένας και η βαλίτσα του…

Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης μπορεί και πρέπει βέβαια να ζητήσει υποστήριξη. Αλλά κάτω από τέτοιες προϋποθέσεις οι προσπάθειές του θα μπορούσε να είχαν κάποιο αποτέλεσμα για την περίπτωση που δεν καταλήξουν οι διαπραγματεύσεις. Προληπτικά, δηλαδή, προκειμένου να μη θυματοποιηθεί η δική μας πλευρά. Όπως έχουμε κάνει κι άλλες φορές στο παρελθόν (και όχι πάντα με σπουδαίο αποτέλεσμα).

Ίσως οι πρωτοβουλίες του να έχουν και κάποια έστω μικρά αποτελέσματα για τον ρόλο της Κύπρου στα ενεργειακά ή και στη σταθερότητα της περιοχής, παρά για την απαλλαγή της χώρας από την τουρκική παρουσία. Βέβαια, αυτούς τους δυο στόχους μπορεί κανένας να τους σκέφτεται και να τους επιδιώκει «ακόμα και χωρίς λύση», όπως παρατηρούσε έμπειρος διπλωμάτης.

Άλλο αποτέλεσμα του τύπου κάποιοι να... «πιέσουν την Τουρκία» για να κάνει εκείνα που δεν έχει αποφασίσει να κάνει, ανήκει μάλλον στη σφαίρα των μόνιμων ευσεβών πόθων που βγαίνουν μέσα από απλοϊκές αναλύσεις εδώ στη Λευκωσία. Στο τέλος, βέβαια, μάλλον δεν θα δούμε τι θα φέρει μέσα στις βαλίτσες του ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Η υποψία όμως είναι ότι οι κομματικοί αρχηγοί, όταν μετά θα ανηφορίσουν στον λόφο του Προεδρικού για να τους ενημερώσει, θα έχουν μέσα στις δικές τους βαλίτσες το πρόγραμμα και την τακτική του προεκλογικού τους για τον Μάιο...

(SigmaLive)