Τα σημάδια στροφής από Λευκωσία για την διασύνδεση Ελλάδας- Κύπρου και η προειδοποίηση από Κομισιόν ότι θα χαθεί η επιδότηση των 657 εκατ. - Πιέσεις και από Ισραήλ

Δείγματα αλλαγής στάσης στέλνει το τελευταίο 24ωρο η κυπριακή πλευρά για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου, ενώ καταλυτικό ρόλο φαίνεται να έχει παίξει η προειδοποίηση από την Κομισιόν ότι τίθεται εν αμφιβόλω η εγκεκριμένη επιδότηση των 657 εκατ ευρώ για το έργο.

Σε συνέχεια των ραγδαίων εξελίξεων με τη σύσκεψη υπό τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και το τελεσίγραφο Μανουσάκη ότι αν δεν αλλάξει η απόφαση της ΡΑΕΚ το έργο θα σταματήσει, το τελευταίο 24ωρο παρενέβησαν, σύμφωνα με πληροφορίες, οι Βρυξέλλες, ενημερώνοντας τη κυπριακή πλευρά ότι πλέον δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη η χρηματοδοτική στήριξη.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, οι Βρυξέλλες έχουν καταστήσει σαφές στη Λευκωσία ότι αν παραμείνει η απόφαση του κύπριου ρυθμιστή και δεν επιτραπεί στον ΑΔΜΗΕ να ανακτήσει μέρος του κόστους, μέσω αυξήσεων στα τέλη χρήσης συστήματος, θα χαθεί η επιδότηση των 657 εκατ ευρώ. Αν συμβεί κάτι τέτοιο, προφανώς και μπαίνουν τίτλοι τέλους για το ηλεκτρικό καλώδιο Κρήτης- Κύπρου - Ισραήλ, (Great Sea Interconnector), συνολικού προυπολογισμού κοντά στα 2 δισ ευρώ.

Σύμφωνα με πηγές της Κομισιόν, στη σύσκεψη της επόμενης Τρίτης 9ης Ιουλίου, δεν αποκλείεται να κληθεί και ο κατασκευαστής του καλωδίου, η γαλλική Nexans. Αρχικά, η σύσκεψη ήταν μεταξύ της αρμόδιας κοινοτικής διεύθυνσης και της κυπριακής πλευράς, ωστόσο βλέποντας οι Βρυξέλλες τη σοβαρότητα της κατάστασης, έκριναν σκόπιμο να τη διευρύνουν, ζητώντας να συμμετάσχει και η ελληνική κυβέρνηση, καθώς επίσης οι δυο ρυθμιστές, ο ΑΔΜΗΕ, και πιθανώς και η γαλλική εταιρεία, για να ενημερώσει αν υπό τις παρούσες συνθήκες, προτίθεται να συνεχίσει ή όχι το έργο. 

Είναι προφανές ότι οι πιέσεις προς τη Κύπρο αυξάνονται, ενώ στο παιχνίδι έχει μπει και το Ισραήλ, όπως αποκάλυψε σήμερα ο Κύπριος υπ. Ενέργειας Γ. Παπαναστασίου, καθώς βλέπει τον κίνδυνο να τιναχτεί στον αέρα ένα κρίσιμο για την ενεργειακή του ασφάλεια, έργο. 

«Και το Ισραήλ πιέζει και μας σπρώχνει στην υλοποίηση του έργου», ανέφερε σήμερα μιλώντας στον Πολίτη 107,6, ο κ. Παπαναστασίου, προσθέτοντας πως πιέζει και η ελληνική κυβέρνηση, πιέζει και η Κομισιόν

Τη σοβαρότητα της κατάστασης, αλλά και την κοινοτική παρέμβαση, επιβεβαίωσε χθες, εμμέσως πλην σαφώς, και ο ίδιος ο κύπριος υπουργός Ενέργειας Γιώργος Παπαναστασίου, λέγοντας «σε μια τέτοια περίπτωση, όπου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πάρει την απόφαση να αποσύρει αυτά τα 657 εκατ. ευρώ, ουσιαστικά το έργο νεκρώνει».

Καθώς το έργο ισορροπεί πλέον πάνω σε μια λεπτή εύθραυστη γραμμή και ενώ την επόμενη εβδομάδα θα υπάρξει τηλεδιάσκεψη της Κομισιόν με τη Λευκωσία, τις τελευταίες ώρες καταγράφονται κάποια σημάδια αλλαγής πλεύσης της κυπριακής πλευράς, χωρίς φυσικά να μπορεί κανείς να εξάγει συμπεράσματα, καθώς παρόμοια σημάδια έχουμε δει και στο παρελθόν, δίχως να τα επιβεβαιώσουν οι μετέπειτα εξελίξεις. 

Χαρακτηριστικές είναι οι χθεσινές δηλώσεις Παπαναστασίου στο ΡΙΚ, που για πρώτη φορά κράτησε τόσο σαφείς αποστάσεις από τη ΡΑΕΚ, μίλησε τόσο ένθερμα για τη σημασία που παίζει η ηλεκτρική διασύνδεση για την Κύπρο και παραδέχτηκε ότι τα κόστη για τον κύπριο καταναλωτή είναι πολύ μικρά μπροστά στα οφέλη. Υιοθέτησε την θέση ότι σε όλες τις διεθνείς διασυνδέσεις υπάρχει ανάκτηση κόστους κατά τη διάρκεια της κατασκευής και εξήγησε ότι εάν υιοθετηθεί η πρόταση του ΑΔΜΗΕ για έναρξη της ανάκτησης των δαπανών από το 2025, η επιβάρυνση για τον καταναλωτή θα είναι πολύ μικρή.

Σε άλλο πάλι σημείο ανέφερε ότι ναι μεν η ΡΑΕΚ είναι ένας ανεξάρτητος θεσμός, ωστόσο η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου είναι απαραίτητη για να πετύχει η χώρα τους (πράσινους) στόχους της ΕΕ. Επομένως αν η επίμαχη απόφαση επηρεάσει την ΕΕ για να αποσύρει τη χρηματοδότησή της, τότε θα πρέπει η Αρχή να αναλάβει και τις ευθύνες της. Υιοθέτησε τη θέση ότι είθισται σε όλες τις διεθνείς διασυνδέσεις να συμβάλουν και οι καταναλωτές στην ανάκτηση μέρους των δαπανών για να γίνει το έργο, κάτι που μέχρι τώρα δεν αναγνώριζε η κυπριακή κυβέρνηση.

«Οπότε η απόφαση είναι μεταξύ του να μην έχεις το έργο ή να επιβαρύνεις τον Κύπριο καταναλωτή με μηδαμινό ποσό», είπε ο κύπριος υπουργός, βάζοντας στο τραπέζι το σχετικό δίλημμα. Τα προφανή δηλαδή γεωπολιτικά οφέλη από τη διασύνδεση της χώρας με ένα μεγαλύτερο δίκτυο ηλεκτρισμού, καθώς και για την ασφάλεια προμήθειας ηλεκτρισμού, ζητήματα τα οποία έχουν μεγαλύτερη σημασία από μια πρόσκαιρη επιβάρυνση των καταναλωτών, όπως ο ίδιος είπε.

«Εάν σήμερα είναι 33 σεντ /κιλοβατώρα, με την επιβάρυνση λόγω του έργου θα γίνει 33,6 σεντ, οπότε καταλαβαίνετε πως το κόστος είναι πολύ-πολύ μικρό. Είναι 210 εκατ. για τα επόμενα 5 χρόνια (μέχρι την εμπορική του λειτουργία), όταν οι ρύποι που πληρώνουμε αυτή τη στιγμή είναι 300 εκατ. ευρώ το χρόνο», ανέφερε χαρακτηριστικά, λέγοντας ότι τέτοια φιλόδοξα έργα έχουν πάντα τα ρίσκα τους, τα οποία πρέπει μια κυβέρνηση να διαχειρίζεται.

Εχει τη σημασία του πάντως να γίνει αντιληπτό ότι εντός της κυπριακής κυβέρνησης υπάρχουν πολλές και διαφορετικές γραμμές για το έργο και όχι μόνο μία. Το δείχνει η χθεσινή επίσης δήλωση του αναπληρωτή κυβερνητικού εκπροσώπου Γιάννη Αντωνίου, που σε πολύ πιο συγκρατημένο ύφος απ' ότι ο κύπριος υπουργός Ενέργειας, μίλησε για την ανεξαρτησία της ΡΑΕΚ, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση θέλει τη διασύνδεση, ωστόσο διατηρεί για την ώρα επιφυλάξεις ως προς την οικονομική πτυχή του έργου.

Σε μια υπόθεση όπου πρέπει κανείς να κρατά πάντα επιφυλάξεις, καθώς πρόκειται για σίριαλ με πάμπολλα μέχρι τώρα μπρος - πίσω και ενώ είναι προφανές ότι υπάρχει ένα ισχυρό επιχειρηματικό μπλοκ στη Κύπρο, το οποίο δεν επιθυμεί το έργο, θα πρέπει να περιμένουμε απτά δείγματα γραφής από τη Λευκωσία στις δύο επόμενες εβδομάδες. 

Η ευρεία σύσκεψη της επόμενης Τρίτης, την οποία έχει συγκαλέσει η Κομισιόν, είναι η μια από τις πολλές κρίσιμες συναντήσεις της επόμενης εβδομάδας. Ακολουθεί μετά από 2 μέρες, την Πέμπτη 11 Ιουλίου, συνάντηση της διοίκησης του ΑΔΜΗΕ με την Κυπριακή πλευρά για την παρουσίαση της πλήρους μελέτης κόστους - οφέλους (CBA) του έργου.

Και σε όλο αυτό το διάστημα θα συνεχίζονται οι παρασκηνιακές επαφές και ζυμώσεις της ελληνικής με την κυπριακή πλευρά ενόψει και της συνάντησης Μητσοτάκη - Χριστοδουλίδη στις 20 Ιουλίου, όπου ο Πρωθυπουργός θα βρεθεί στη Λευκωσία για τις εκδηλώσεις καταδίκης της τουρκικής εισβολής και θα έχει φυσικά την ευκαιρία να συζητήσει με τον Κύπριο Πρόεδρο και την υπόθεση του ηλεκτρικού καλωδίου.