Τα οφέλη για το ελληνικό σύστημα ηλεκτρισμού μετά από ένα χρόνο λειτουργίας της «μικρής» διασύνδεσης της Κρήτης

Την 1η Νοεμβρίου του 2021 ξεκίνησε επίσημα η λειτουργία της ηλεκτρικής διασύνδεσης της Κρήτης με το ηπειρωτικό ηλεκτρικό δίκτυο της Ελλάδας και συγκεκριμένα με την νότια Πελοπόννησο. Μία διασύνδεση ιστορικής σημασίας, καθώς σηματοδότησε το τέλος της ηλεκτρικής απομόνωσης του νησιού.

Γενικότερα, οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις αποτελούν βασικό πυλώνα σταθερότητας και αξιοπιστίας των ηλεκτρικών δικτύων, γεγονός το οποίο δικαιολογεί τον παγκόσμιο, τον πανευρωπαϊκό και προφανώς τον εθνικό σχεδιασμό των διασυνδέσεων.

Οι διασυνδέσεις επιτρέπουν την μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ περιοχών, αρχικά προκειμένου να εξασφαλίσουν την ανθεκτικότητα τους και ταυτόχρονα να καλύπτουν τη εκάστοτε ζήτηση ενέργειας με το βέλτιστο οικονομοτεχνικά τρόπο. Οι διασυνδέσεις χρησιμοποιούνται για την αύξηση της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού και τη διαχείριση της ζήτησης αιχμής. Βοηθούν επίσης στην ενσωμάτωση περισσότερης ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές (ΑΠΕ), μειώνοντας έτσι τη χρήση σταθμών παραγωγής από ορυκτά καύσιμα και τις αντίστοιχες εκπομπές CO2. Συνεπώς είναι δεδομένο ότι οι διασυνδέσεις δημιουργούν ένα ευρύτερο ηλεκτρικό δίκτυο και μία αντίστοιχα ενιαία αγορά ενέργειας, ουσιαστικά ενός ευρωπαϊκού υπερδικτύου.

Ως προς την διασύνδεση της Κρήτης τώρα, το έργο αποτελείται από δύο υποβρύχια καλώδια μήκους 135 km των 150kV μεταξύ του κόλπου Κίσσαμου και στη χερσόνησο Μαλέα (Πελοπόννησος). Η ολοκλήρωση του έργου συνοδεύεται από εντυπωσιακά στοιχεία και σημαντικές πρωτιές, καθώς θα πρόκειται για:

• Τη μεγαλύτερη σε μήκος καλωδιακή διασύνδεση εναλλασσόμενου ρεύματος στον κόσμο (174 km).
• Τη μεγαλύτερη σε μήκος υποβρύχια καλωδιακή διασύνδεση Υψηλής Τάσης στον κόσμο (132 km).
• Τη βαθύτερη υποβρύχια καλωδιακή διασύνδεση Υψηλής Τάσης με 1.000 μέτρα βάθος.

Κλείνοντας λοιπόν ένα έτος από την διασύνδεση της Κρήτης, έχει ενδιαφέρον να παρουσιαστούν τα βασικά στατιστικά στοιχεία λειτουργίας της «μικρής» λεγόμενης διασύνδεσης για την χρονική περίοδο από 1/11/2021 έως 31/12/2022. Για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, το νησί κάλυψε τις ηλεκτρικές του ανάγκες 23.2% από ΑΠΕ, 12.8% από εισαγωγές μέσω τις διασύνδεσης και 64% από τους τοπικούς θερμοηλεκτρικούς σταθμούς παραγωγής, όπως φαίνεται γραφικά στην εικόνα 1.

Εικόνα 1 Τρόπος κάλυψης της ζήτησης στην Κρήτη από 1/11/2021 έως 31/10/2022

Αξιοσημείωτα όμως στοιχεία σχετικά με την διασύνδεση είναι το μικρό σχετικά ποσοστό εκμετάλλευσης της γραμμής, καθώς και οι λίγες αλλά υπαρκτές περιπτώσεις χρήσεις της διασύνδεσης για εξαγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από την Κρήτη προς το ηπειρωτικό σύστημα.

Ως προς το ποσοστό χρήσης τώρα, αναλύοντας τα ωριαία δεδομένα λειτουργίας και λαμβάνοντας του τεχνικούς περιορισμούς, προκύπτει ότι η διασύνδεση θα μπορούσε να συνεισφέρει στο ενεργειακό ισοζύγιο της Κρήτης σε ποσοστό ίσο με 41,8% για το ίδιο χρονικό διάστημα, όπως φαίνεται στην εικόνα 2, με αντίστοιχη μείωση της τοπικής παραγωγής στο 35%. Το γεγονός ότι αυτό δεν συνέβη, οφείλεται κυρίως στις τρέχουσες συνθήκες τις ενεργειακής αγοράς και στις πολύ υψηλές τιμές του φυσικού αερίου, το οποίο είναι το κύριο καύσιμο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο ελληνικό ηπειρωτικό σύστημα.

Εικόνα 2 Εκτιμώμενο μέγιστο όριο ενεργειακής συμμετοχής της μικρής διασύνδεσης

Ως προς την εξαγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από το νησί προς την ηπειρωτική χώρα, σημειώνεται ότι καταγράφηκαν 246 ώρες ροής ενέργειας προς την Πελοπόννησο, συνολικής ενέργειας 4GWh (ήτοι 0.14% της ετήσιας ενέργειας του νησιού), με μέγιστη ισχύ τα 75MW (ήτοι το μισό της δυναμικότητας της διασύνδεσης).

Στο σημείο αυτό, θα πρέπει να αναφερθούν κάποια επιπλέον στοιχεία ως προς την παραγωγή ΑΠΕ στο νησί. Ειδικότερα, θα πρέπει να αναφερθεί ότι καταγράφηκαν 141 ώρες λειτουργείας με ποσοστό συμμετοχής των ΑΠΕ πάνω από 50% στο σύνολο της παραγωγής, με μέγιστο ποσοστό το 69%. Το γεγονός αυτό δηλώνει ότι η Κρήτη δύναται να λειτουργεί με πολύ υψηλά επίπεδα πράσινης ενέργειας, ενώ η ύπαρξη της διασύνδεσης παρέχει την απαραίτητη υποστήριξη προς αυτό.

Ολοκληρώνοντας θα πρέπει να αναφερθεί ότι, η διασύνδεση Κρήτης-Πελοποννήσου αποτελεί την πρώτη φάση της διασύνδεσης της Κρήτης με το εθνικό σύστημα. Η διασύνδεση Κρήτης-Αττικής με την ονομασία «Μεγάλη Διασύνδεση», θα συμπληρώσει το έργο και θα εξασφαλίσει την πλήρη ενεργειακή ανθεκτικότητα και ευστάθεια του νησιού. Το έργο για τη δεύτερη διασύνδεση της Κρήτης έχει χρονοδιάγραμμα με ορίζοντα ολοκλήρωσης το καλοκαίρι του 2024, με σημαντικά οφέλη, όπως.

• Μείωση περιβαλλοντικής επιβάρυνσης πάνω στο νησί.
• Μείωση των χρεώσεων ΥΚΩ για όλους τους καταναλωτές.
• Δυνατότητα αύξησης της παραγωγής από ΑΠΕ.
• Μείωση της αναγκαιότητας διατήρησης Εφεδρικών Μονάδων.
• Μείωση της πετρελαϊκής εξάρτησης.

-------------------------------------

-Ο κ. Μανώλης Καραπιδάκης είναι Διευθυντής του Ινστιτούτου Ενέργειας, Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής του ΕΛΜΕΠΑ