Τα αυξημένα προθεσμιακά συμβόλαια στην Ευρώπη προδιαγράφουν σημαντική άνοδο στη λιανική ρεύματος για το 2023

Μια πετρελαϊκή κρίση πλήττει την οικονομία σαν ένα μεγάλο κύμα που πέφτει στην ακτή: Η επίδραση είναι άμεση και δραματική καθώς το κύμα ξεχύνεται στην παραλία. Μια κρίση ηλεκτρισμού είναι διαφορετικού είδους: Όπως η παλίρροια, είναι αργή αλλά αδυσώπητη και ξαφνικά έχεις κατακλυστεί.

Η διαφορά τους εξηγεί το γιατί οι πολιτικοί και οι επενδυτές επικεντρώνονται στο πετρέλαιο και τείνουν να αγνοούν τον ηλεκτρισμό. Αυτό είναι μεγάλο λάθος διότι έρχεται ακόμη ένα μεγάλο πρόβλημα στις τιμές του ρεύματος, παρόμοιο με αυτό που βίωσε η Ευρώπη πέρυσι.

Σχεδόν απαρατήρητα, τα περιφερειακά προθεσμιακά συμβόλαια για τα τέλη του 2022 και ιδίως για το 2023 έχουν αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες εβδομάδες, προεξοφλώντας περαιτέρω ανόδους στους λογαριασμούς. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα προθεσμιακά συμβόλαια έφτασαν σε ύψη-ρεκόρ, με άνοδο 40% τους τελευταίους δύο μήνες.

Οι τιμές του ρεύματος αυξήθηκαν το Δεκέμβριο και ξανά στα τέλη Φεβρουαρίου για λίγες ημέρες. Από τότε οι ημερήσιες τιμές υποχώρησαν, όμως η πτώση τους είναι παραπλανητική. Στον ηλεκτρισμό αυτό που έχει σημασία είναι οι μέσοι όροι και αυτοί φανερώνουν μια ανησυχητική εικόνα.

Μέχρι σήμερα εντός του Μαΐου το γερμανικό προθεσμιακό συμβόλαιο ενός έτους βρίσκεται στα 222 ευρώ ανά μεγαβατώρα, οδεύοντας προς το υψηλότερο μηνιαίο επίπεδο στα χρονικά, πάνω από τα 207 ευρώ του προηγούμενου Δεκεμβρίου. Πριν το 2021, το υψηλότερο ήταν στα 83 ευρώ τον Ιούλιο του 2008.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία, που αύξησε τις τιμές αερίου και άνθρακα, είναι ο βασικός οδηγός της κρίσης. Επίσης, επιδεινώνεται από τη χαμηλή πυρηνική παραγωγή στη Γαλλία: Η κρατική EDF αναθεώρησε την πρόβλεψη για φέτος σε λιγότερες από 300 TWh, δηλαδή 30% λιγότερο από ότι μια δεκαετία πριν.

Οι ευρωπαϊκές εταιρείες ηλεκτρισμού αγοράζουν ρεύμα μήνες πριν στη χονδρική αγορά για να προσδιορίσουν το κόστος για τους καταναλωτές τους. Έτσι, οι τωρινές αυξήσεις στα προθεσμιακά συμβόλαια ουσιαστικά προεξοφλούν σημαντικές αυξήσεις για τη λιανική του χρόνου. Η άνοδος θα είναι παρόμοια με αυτή του προηγούμενου φθινοπώρου, όταν οι λογαριασμοί έγιναν "καυτό" θέμα από την Ισπανία ως τη Βρετανία.

Για μια ακόμη φορά, οι αυξήσεις ίσως αναγκάσουν τις κυβερνήσεις να δαπανήσουν δισεκατομμύρια για να απαλύνουν το πλήγμα, μέσω επιδοτήσεων ή φοροαπαλλαγών. Το πρόβλημα τώρα είναι ότι οι αυξήσεις θα έρχονταν επιπλέον των πιέσεων στο κόστος διαβίωσης, ασκώντας κι άλλη πίεση στον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Αυτό αποτελεί ακόμη ένα πρόβλημα για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τη Τράπεζα της Αγγλίας, που ήδη αντιμετωίζουν πληθωρισμό σε υψηλά πολλών δεκαετιών. Αν το πετρελαϊκό σοκ προκάλεσε ένα κύμα πληθωρισμού, το ηλεκτροσόκ θα επιδεινώσει το πληθωριστικό κύμα ακόμα περισσότερο.

Με το πετρέλαιο, οι τιμές στην αγορά κάνουν τις τιμές στην αντλία να διακυμαίνονται ημερησίως. Με τον ηλεκτρισμό, οι αλλαγές φανερώνονται μηνιαία και θα είναι ιδιαίτερα δραματικές στο εξής. Στη Βρετανία, για παράδειγμα, η μέγιστη τιμή που μπορούν να χρεωθούν τα νοικοκυριά επανεξετάζεται δύο φορές κάθε χρόνο. Επειδή για τα τέλη του 2022 και τις αρχές του 2023 οι τιμές βρίσκονται ήδη ψηλά εδώ και αρκετές εβδομάδες, το όριο θα αυξηθεί σημαντικά. Η Cornwall Insight εκτιμά ότι η διπλή ταρίφα για ρεύμα και αέριο θα αυξηθεί σε 2.595 λίρες ως τον Οκτώβριο, δηλαδή 30% περισσότερο από τις 1.971 λίρες σήμερα. Νωρίτερα φέτος, η ίδια ταρίφα αυξήθηκε 54% πριν παρέμβει η κυβέρνηση.

Παρόμοιες τάσεις παρατηρούνται και σε άλλες χώρες. Οι γερμανικές εταιρείες και οι μεγάλοι καταναλωτές εμπορεύονται πλέον το ρεύμα για παράδοση εντός του 2023 έναντι πάνω από 200 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ποσό-ρεκόρ για αυτό το έτος. Συγκριτικά, οι προθεσμιακές τιμές το 2019 βρίσκονταν στα 50 ευρώ. 

Στη Γαλλία οι προθεσμιακές τιμές για το 2023 αυξήθηκαν την περασμένη εβδομάδα σε πάνω από 300 ευρώ, ποσό-ρεκόρ για το συμβόλαιο. Τον Ιανουάριο το ίδιο συμβόλαιο ήταν κάτω από τα 130 ευρώ.

Η επίδραση αυτών των αυξήσεων δεν θα γίνει αισθητή στις τιμές λιανικής παρά μόνο προς τα τέλη αυτού του έτους. Όμως, όταν η αγορά ηλεκτρισμού φτάσει στο αποκορύφωμά της στα τέλη του 2022 και αρχές του 2023, η επίδραση στις οικογένειες και τις μικρές επιχειρήσεις θα είναι η ίδια: Πολλές θα πνιγούν.

(του Τζαβιέρ Μπλας, Bloomberg)