Συνέντευξη Μοράρου (EBRD): Στις προτεραιότητές μας τα πράσινα έργα στην Ελλάδα - Οικονομική ανάκαμψη με επενδύσεις σε νέες ΑΠΕ

Το έντονο ενδιαφέρον της Ευρωπαϊκής Τράπεζας για την Ανασυγκρότηση και την Ανάπτυξη για επενδύσεις στην ελληνική αγορά ενέργειας τονίζει, μεταξύ άλλων, η επικεφαλής της EBRD σε Ελλάδα και Κύπρο Andreea Moraru, σε συνέντευξή της στο energypress. 

Μάλιστα, εκτενή αναφορά έκανε στις σημαντικές επενδυτικές ευκαιρίες που ανοίγονται σε ένα περιβάλλον ενεργειακής μετάβασης. Από το 2015, η Τράπεζα έχει επενδύσει περισσότερα από 4 δισεκατομμύρια ευρώ στη χώρα, έχοντας συμμετοχή σε πληθώρα μεγάλων έργων στη χώρα.

Τελευταίο δείγμα του ενδιαφέροντος για την ελληνική αγορά ενέργειας, όπως ανέφερε η ίδια, είναι η γραμμή χρηματοδοτικής στήριξης της ΔΕΗ με 160 εκατ. ευρώ, συνιστώντας μιας από τις μεγαλύτερες επενδύσεις για την τράπεζα. 

Αναλύοντας τον ρόλο της EBRD και την "ειδοποιό διαφορά" έναντι των άλλων τραπεζών ανέφερε χαρακτηριστικά "Πολλές από τις χώρες στις οποίες επενδύουμε είναι σχετικά υψηλού κινδύνου, και ο ιδιωτικός τομέας δανείζει μόνο για σύντομα χρονικά διαστήματα ή με τόσο υψηλά επιτόκια που καθιστούν το έργο ανέφικτο. Για μεγάλα νέα έργα στον τομέα των υποδομών, για παράδειγμα, η μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση ενδέχεται να μην είναι διαθέσιμη με λογικούς όρους ή προϋποθέσεις. Εδώ είναι που μπορεί να χρησιμεύσει η EBRD".

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη: 

Ποιος είναι ο ρόλος της EBRD συγκριτικά με εκείνον των υπόλοιπων τραπεζικών ιδρυμάτων;

Η EBRD είναι μια αναπτυξιακή τράπεζα με δέσμευση στην προώθηση οικονομιών που είναι προσανατολισμένες στις ανάγκες της αγοράς και την προώθηση ιδιωτικών και επιχειρηματικών πρωτοβουλιών. Ο ρόλος μας είναι να συμπληρώνουμε τις εμπορικές τράπεζες, να συνεργαζόμαστε μαζί τους και να τις υποστηρίζουμε.

Αυτή η «συμπληρωματικότητα» είναι μεταξύ των θεμελιωδών αρχών στις οποίες βασίζεται το έργο μας και η ιδιαίτερη υποστήριξη και συνεισφορά που προσφέρει η EBRD σε ένα επενδυτικό σχέδιο, που δεν είναι διαθέσιμη από εμπορικές πηγές χρηματοδότησης. Παράλληλα με τη μετάβαση και την υγιή τραπεζική, η συμπληρωματικότητα είναι μία από τις τρεις θεμελιώδεις αρχές που διέπουν το έργο μας. Διασφαλίζοντας ότι είμαστε συμπληρωματικοί σε ό,τι κάνουμε, διασφαλίζουμε ταυτόχρονα και ότι η υποστήριξή μας στον ιδιωτικό τομέα συμβάλλει πέραν αυτής που διατίθεται στην αγορά και δεν αποκλείει άλλους φορείς του ιδιωτικού τομέα.

Κάθε φορά που εξετάζουμε τη χρηματοδότηση ενός έργου, αναλύουμε εάν παρόμοια χρηματοδότηση μπορεί να ληφθεί από τοπικές τράπεζες ή μη τραπεζικά ιδρύματα.

Πολλές από τις χώρες στις οποίες επενδύουμε είναι σχετικά υψηλού κινδύνου, και ο ιδιωτικός τομέας δανείζει μόνο για σύντομα χρονικά διαστήματα ή με τόσο υψηλά επιτόκια που καθιστούν το έργο ανέφικτο. Για μεγάλα νέα έργα στον τομέα των υποδομών, για παράδειγμα, η μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση ενδέχεται να μην είναι διαθέσιμη με λογικούς όρους ή προϋποθέσεις. Εδώ είναι που μπορεί να χρησιμεύσει η EBRD.

Η συμπληρωματικότητα μπορεί επίσης να είναι μη χρηματοοικονομικής φύσης, όπου οι παρεμβάσεις της EBRD συμβάλλουν σε καλύτερα αποτελέσματα έργων που δεν θα απαιτούνταν ούτε θα προσφέρονταν από εμπορικούς χρηματοδότες. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει την παροχή άνεσης στους πελάτες και τους επενδυτές με τον μετριασμό των μη χρηματοοικονομικών κινδύνων, όπως η τοποθεσία, οι κανονιστικές ρυθμίσεις, το έργο, ο οικονομικός κύκλος ή οι πολιτικοί κίνδυνοι. Η συμπληρωματικότητα μπορεί επίσης να προέρχεται από τη συμμετοχή της EBRD στην παροχή βοήθειας σε έργα και πελάτες να επιτύχουν υψηλότερα πρότυπα από ό,τι θα απαιτούσε η αγορά, όπως μέσω της παροχής τεχνογνωσίας για καλύτερη εταιρική διακυβέρνηση ή περιβαλλοντικά πρότυπα ή πρότυπα ένταξης πάνω από τα συνήθη.

Θεωρείτε τον ενεργειακό τομέα στην Ελλάδα ως κατάλληλο για να συμβάλλει στην αναπτυξιακή ανασυγκρότηση της ελληνικής οικονομίας; Για ποιους λόγους; 

Απολύτως. Σε γενικές γραμμές, το όραμα της EBRD για τον ενεργειακό τομέα είναι μια εταιρική σχέση μεταξύ βιομηχανίας, κυβερνήσεων και καταναλωτών που καλύπτει τις βασικές ενεργειακές ανάγκες των κοινωνιών και των οικονομιών με τρόπο βιώσιμο, αξιόπιστο και με το χαμηλότερο δυνατό κόστος.

Στην Ελλάδα ο ενεργειακός τομέας ξεκινά τον μεγαλύτερο μετασχηματισμό του, απομακρυνόμενος από την εξάρτησή του από τον λιγνίτη (περίπου 20% της συνολικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας το 2019) προς ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και έναν μικρότερο αριθμό με σημαντικά μειωμένης έντασης άνθρακα μονάδες παραγωγής αερίου. Το εθνικό σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα στοχεύει να επιτύχει μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου (GHG) κατά περισσότερο από 55% έως το 2030 σε σύγκριση με το 2005, το οποίο σχεδιάζεται να επιτευχθεί μέσω: (i) παροπλισμού και των 4 GW δυναμικότητας παραγωγής λιγνίτη έως το 2028 (3.4GW έως το 2023), (ii) 8,7 GW νέας δυναμικότητας παραγωγής ανανεώσιμων πηγών έως το 2030, φθάνοντας συνολικά 19 GW, και (iii) 2 GW νέας ικανότητας παραγωγής αερίου επιπλέον για υποστήριξη και ασφάλεια του συστήματος. Η χώρα παραμένει προσηλωμένη στην εφαρμογή του σχεδίου όπως είχε προγραμματιστεί, παρά τις αρνητικές επιπτώσεις που αναμένεται να έχει η κρίση COVID-19  στην ελληνική οικονομία το 2020 και μετά.

Η μείωση των εκπομπών άνθρακα στην Ελλάδα είναι ένας θεμελιώδης μετασχηματισμός που θα δημιουργήσει σημαντικές τομεακές και κοινωνικές προκλήσεις με τις ακόλουθες ευρείες συνέπειες: (1) κατασκευή μεγάλων όγκων ικανότητας χαμηλής παραγωγής άνθρακα προκειμένου να διασφαλιστεί η ενεργειακή ασφάλεια σε μια αυξανόμενης ηλεκτρικής ενέργειας οικονομία, (2) ανασχεδιασμός των δικτύων μεταφοράς και διανομής της χώρας για να αντικατοπτρίζει την επιπρόσθετη διείσδυση κατανεμημένης ανανεώσιμης ενέργειας και (3) αντιμετώπιση των κοινωνικών και οικονομικών επιπτώσεων του κλεισίματος ενός μεγάλου μέρους της υφιστάμενης ενεργειακής υποδομής της, δηλαδή εξασφάλιση μιας δίκαιης και χωρίς αποκλεισμούς μετάβασης.

Έχουμε υποστηρίξει πολλά ενεργειακά έργα μέχρι στιγμής, ιδίως ανανεώσιμες πηγές, σε συνεργασία με κορυφαίες εταιρείες, όπως η ΓΕΚ Τερνα, η Μυτιληναίος και τα ΕΛΠΕ, μεταξύ άλλων.

Ένα πρόσφατο ορόσημο είναι η υποστήριξή μας για το μεγαλύτερο έργο ανανεώσιμης ενέργειας στην Ελλάδα και το μεγαλύτερο έργο ηλιακής ενέργειας στη νοτιοανατολική Ευρώπη μέχρι σήμερα, το νέο ηλιακό πάρκο στην Κοζάνη. Το 2017, εγκρίναμε επίσης ένα πλαίσιο που δεσμεύει έως 300 εκατομμύρια ευρώ για τη χρηματοδότηση επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στη χώρα.

Οι κύριοι λόγοι για τους οποίους αυτός ο τομέας είναι σημαντικός για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας και, ως εκ τούτου, η συμμετοχή μας, είναι πρώτον η βοήθεια στην απολιγνητοποίηση την της χώρας και τη μετάβαση σε μια πιο πράσινη οικονομία, καθώς και η ενίσχυση των τοπικών δεσμών και της περιφερειακής ολοκλήρωσης.

Ποια είναι η φιλοσοφία με την οποία αντιμετωπίζει η EBRD την παρουσία της στην ελληνική οικονομία και ειδικά στον τομέα ενέργειας;

Στην Ελλάδα ειδικότερα, η υποστήριξη της βιώσιμης ενέργειας και των υποδομών είναι από τις κορυφαίες προτεραιότητές μας. Είναι επίσης ένας από τους πυλώνες της πρόσφατα εγκεκριμένης στρατηγικής μας για την χώρα. 

Η επενδυτική μας στρατηγική στον τομέα της ενέργειας στο μέλλον θα στοχεύει στην περαιτέρω ελευθέρωση και διαφοροποίηση της αγοράς ενέργειας με επίκεντρο τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την αυξημένη ικανότητα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ένα πιο διαφοροποιημένο ενεργειακό μείγμα για την προώθηση της απαλλαγής της οικονομίας από τον άνθρακα. Η EBRD θα μπορούσε να υποστηρίξει μια δεύτερη φάση εφικτών έργων ανανεώσιμης ενέργειας με προετοιμασία / τεχνική βοήθεια και χρηματοδότηση έργων (μονάδες βιομάζας και βιοαερίου, χρήση θερμότητας απόβλητων σε θερμοκήπια για γεωργία υψηλής προστιθέμενης αξίας, εγκαταστάσεις αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, μονάδες παραγωγής πράσινου υδρογόνου και άλλες μορφές αποθήκευση ενέργειας). 

Βλέπουμε ότι είναι δύσκολο να επιτευχθούν οι στόχοι της ΕΕ για το κλίμα στην Ελλάδα και στόχος μας είναι να υποστηρίξουμε τη χώρα με αυτό. Η προσέγγιση και η φιλοσοφία μας είναι σύμφωνες με το Εθνικό Σχέδιο Ενέργειας και Κλίματος και είμαστε πολύ χαρούμενοι που η ελληνική κυβέρνηση έχει δεσμευτεί να κλείσει όλα τα εργοστάσια λιγνίτη. Πρέπει να διατηρήσουμε αυτήν την ορμή, παρά την τρέχουσα πανδημία και να κάνουμε τη χώρα πιο «πράσινη».

Ένα καλό παράδειγμα είναι η πρόσφατη υποστήριξή μας για τη ΔΕΗ. Αυτή ήταν μια από τις μεγαλύτερες επενδύσεις μας (160 εκατομμύρια ευρώ) και η πρώτη φορά που υποστηρίξαμε τον δημόσιο τομέα στην Ελλάδα. Αυτή η χρηματοδότηση υποστηρίζει τις ανάγκες κεφαλαίου κίνησης της ΔΕΗ σε μια περίοδο μεταβλητότητας πληρωμών πελατών μετά το ξέσπασμα της κρίσης. Ενισχύει επίσης την ανθεκτικότητα του τομέα ηλεκτρικής ενέργειας στο σύνολό του διασφαλίζοντας τη σταθερότητα των βασικών προμηθειών κοινής ωφελείας και διατηρώντας την ορμή προς την απαλλαγή από τον άνθρακα.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά των ιδιωτικών επιχειρήσεων που θα μπορούσαν να απευθυνθούν στην EBRD;

Όταν εξετάζουμε τη χρηματοδότηση ενός έργου αναλύουμε διάφορες πτυχές, όπως πώς στηρίζει την πράσινη οικονομία, εάν προωθεί την ένταξη των γυναικών ή των νέων στην οικονομία, εάν μπορεί να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας κλπ. Εξετάζουμε την οικονομική ισχύ του έργου καθώς λειτουργούμε σύμφωνα με ορθές τραπεζικές αρχές. Δεν μπορούμε να χρηματοδοτήσουμε εταιρείες σε ορισμένους τομείς όπως δραστηριότητες που σχετίζονται με την άμυνα, τον καπνό, ουσίες που απαγορεύονται από το διεθνές δίκαιο ή εγκαταστάσεις τζόγου. Όπως έχω ήδη αναφέρει, πρέπει επίσης να είμαστε συμπληρωματικοί.

Δραστηριοποιούμαστε σε ένα ευρύ φάσμα τομέων, από την ενέργεια, τις υποδομές, την βιομηχανία, το real estate, τον τουρισμό, τη γεωργία έως το εμπόριο και τους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς. Υποστηρίζουμε επίσης τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις με επιχειρηματικές συμβουλές, μεταφορά τεχνογνωσίας και εκπαιδευτικά σεμινάρια.

Ποια είναι τα συμπεράσματα από την μέχρι τώρα συνεργασία σας με ελληνικές εταιρείες και φορείς;

Είμαστε πολύ περήφανοι για όλα τα έργα μας στην Ελλάδα μέχρι τώρα. Από την έναρξη των δραστηριοτήτων μας το 2015, η Τράπεζα έχει επενδύσει περισσότερα από 4 δισεκατομμύρια ευρώ στη χώρα, βοηθώντας στην αντιμετώπιση της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Σε ένα ταραχώδες πολιτικό και οικονομικό σκηνικό, η EBRD βοήθησε στη σταθεροποίηση του χρηματοπιστωτικού τομέα, στη στήριξη ιδιωτικών εταιρειών μέσω ανάπτυξης προσανατολισμένων στις εξαγωγές και έθεσε τα θεμέλια για μεγαλύτερη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα σε κρίσιμα έργα ενέργειας και υποδομών που έχουν επίσης ενισχύσει την περιφερειακή ολοκλήρωση. 

Αντιμετωπίσαμε πολλές προκλήσεις λόγω της οικονομικής κρίσης, αλλά αυτό ήταν αναμενόμενο και ήταν ακριβώς ο λόγος για τον οποίο ήρθαμε στη χώρα. Το βασικό μας συμπέρασμα είναι ότι οι ελληνικές εταιρείες έχουν μεγάλες δυνατότητες και πολύ ταλαντούχο εργατικό δυναμικό, με το οποίο είμαστε στην ευχάριστη θέση να συνεργαζόμαστε. Η πανδημία COVID-19 διέκοψε απότομα τη σταθερή πορεία της Ελλάδας, αλλά είμαστε σίγουροι ότι η χώρα μπορεί να ανακάμψει.

Έχουμε εξαιρετική συνεργασία με την ελληνική κυβέρνηση την οποία υποστηρίζουμε σε μια σειρά πρωτοβουλιών. Στα τέλη του 2020, η EBRD ένωσε τις δυνάμεις της με το Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων της Ελλάδας για να δημιουργήσει έναν νέο μηχανισμό συνεργασίας προετοιμασίας έργων ΣΔΙΤ, κατόπιν αιτήματος των ελληνικών αρχών. Συνεργαζόμαστε επίσης στενά με το Υπουργείο Οικονομικών για την ανάπτυξη μιας στρατηγικής για την κεφαλαιαγορά, ένα έργο που υποστηρίζεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. 

Ποιος είναι ο προγραμματισμός σας για τον καινούργιο χρόνο;

Θα επικεντρωθούμε στην υποστήριξη της ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας, βοηθώντας τις άμεσες ανάγκες των ελληνικών επιχειρήσεων λόγω του κοροναϊού, καθώς και τα μακροπρόθεσμα αναπτυξιακά τους σχέδια. Τα πράσινα έργα, συμπεριλαμβανομένου του ενεργειακού τομέα, θα είναι η προτεραιότητά μας, αλλά θα δραστηριοποιηθούμε και σε άλλους τομείς. Θα συνεχίσουμε επίσης να υποστηρίζουμε τον τραπεζικό τομέα.

Θεωρείτε αυξημένο το επενδυτικό ρίσκο στη χώρα μας μετά τη μεγάλη οικονομική κρίση και υπό το φως της σημερινής κρίσης λόγω πανδημίας;

Η χρηματοπιστωτική κρίση είχε ισχυρό αντίκτυπο στην Ελλάδα, αλλά αναγνωρίζουμε ότι η ελληνική οικονομία είχε αρχίσει να ανακάμπτει και να αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια. Είναι αλήθεια ότι τα μέτρα περιορισμού της πανδημίας μπορούν να μειώσουν την οικονομική ανάπτυξη και να προκαλέσουν προβλήματα στην τουριστική βιομηχανία, αναστρέφοντας την οικονομική ανάκαμψη και παρεμποδίζοντας τις επενδύσεις στο εγγύς μέλλον, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στις περισσότερες χώρες. Υπάρχουν ακόμη πολλά πράγματα που πρέπει να βελτιωθούν στη χώρα για να προσελκυστούν περισσότεροι επενδυτές, αλλά δεν θεωρούμε ότι ο επενδυτικός κίνδυνος είναι πολύ υψηλότερος από ότι στο παρελθόν. Η ελληνική οικονομία μπορεί να ανακάμψει μετά την πανδημία.