Στα 200 δολάρια θα φτάσει το πετρέλαιο μέχρι το 2012

Μπορεί η τιμή του πετρελαίου την εβδομάδα που πέρασε να σημείωσε απότομη διόρθωση εξαιτίας της αποκάλυψης ότι τα αποθέματα των ΗΠΑ διπλασιάστηκαν στο τέλος Απριλίου και υπό τα στοιχεία που δείχνουν εξασθένηση της αμερικανικής ανάπτυξης και άρα υποχώρηση της ζήτησης, ωστόσο οι αναλυτές επιμένουν ότι πρόκειται για παροδική κίνηση. Όλες οι εκτιμήσεις, αλλά και τα μάκρο δεδομένα, συνηγορούν υπέρ του ότι η τιμή του «μαύρου χρυσού», όπως και μιας πληθώρας εμπορευμάτων, έχει μπει σε μια μακροχρόνια ανοδική αγορά, η οποία μπορεί να διαρκέσει έως και 15 χρόνια. Στο μεταξύ, σε πιο βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, οι ενδείξεις στέλνουν σήμα κινδύνου (για τους καταναλωτές) ότι το απόλυτο ψυχολογικό όριο των 200 δολαρίων ανά βαρέλι θα καταρριφθεί μέχρι τον Νοέμβριο του 2012...

Οι αναλυτές έχουν αρχίσει ήδη να ανησυχούν από το γεγονός ότι στην παρούσα χρονική συγκυρία παρατηρείται μια σημαντική αναντιστοιχία σε σχέση με ανάλογες καταστάσεις στο παρελθόν. Δηλαδή, κατά κανόνα, η τιμή του πετρελαίου χρειάζεται χρόνια για να καταγράψει νέα υψηλά από τη στιγμή που η αμερικανική οικονομία περνάει σε φάση ανάκαμψης ύστερα από μια ύφεση. Στην τρέχουσα φάση, η τιμή του «μαύρου χρυσού» ουσιαστικά άρχισε να αυξάνεται παράλληλα με την έξοδο της αμερικανικής οικονομίας από μια βαθιά και παρατεταμένη ύφεση, για να φτάσει πρόσφατα στα 115 δολάρια ανά βαρέλι (αν και αυτή την εβδομάδα επέστρεψε κάτω από τα 110 δολάρια). Και αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν αρκετοί άλλοι λόγοι που συντηρούν το φαινόμενο της αύξησης των τιμών.

Ασφαλώς, ο μεγάλος φόβος είναι ότι η κορύφωση της πετρελαϊκής τιμής, παραδοσιακά, οδηγεί σε νέα ύφεση την αμερικανική και συνήθως, κατ’ επέκταση, και την παγκόσμια οικονομία. Είναι απολύτως φυσιολογικό το υψηλότερο ενεργειακό κόστος να συνεπάγεται αναδιανομή εισοδήματος από τα κράτη που παραδοσιακά ξοδεύουν (όπως οι ΗΠΑ) προς εκείνα που παραδοσιακά αποταμιεύουν (όπως η Σαουδική Αραβία). Οι συνέπειες, κυρίως για τις ανεπτυγμένες οικονομίες, είναι η σημαντική απώλεια επιχειρηματικής και καταναλωτικής εμπιστοσύνης, η μείωση στην παραγωγική ικανότητα, η αύξηση του πληθωρισμού και γενικότερα επιπτώσεις που θυμίζουν την επιβολή έμμεσης φορολογίας.

Ενδεικτικά αναφέρουμε εκτίμηση του οίκου Citi, βάσει της οποίας η αύξηση των πετρελαϊκών τιμών, όπως είχαν διαμορφωθεί μέχρι τις 20 Απριλίου, δηλαδή κοντά στα 112 δολάρια, συνεπάγεται ένα έξτρα κόστος ύψους περίπου 688 δισ. δολ. για τους Αμερικανούς καταναλωτές στο σύνολο του έτους. Υπολογίζεται ότι πρόκειται για μια αύξηση του ενεργειακού κόστους κατά περίπου 20%, που αποστερεί περί το 0,4% του διαθέσιμου προσωπικού εισοδήματος.

Στα 200 δολάρια

Και τα δεδομένα δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά για τους καταναλωτές. Βάσει ανάλυσης ιστορικών δεδομένων 32 ετών, η τιμή του πετρελαίου αναμένεται να φτάσει τα 200 δολάρια μέχρι τον Νοέμβριο του 2012. Υπολογίζεται ότι είναι πιθανό σε όλη αυτή την πορεία η τιμή να προσθέτει κατά μέσο όρο περί τα 4 δολάρια αύξηση ανά μήνα για τους επόμενους δεκαεννιά μήνες. Και αν αυτό φαντάζει ακραίο, αρκεί ένας απλός υπολογισμός σε σχετική έκθεση της HSBC που κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: ο οίκος έχει υπολογίσει ότι μια μείωση της παραγωγής ύψους 1 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως – δηλαδή κάτι λιγότερο από το 1% της παγκόσμιας παραγωγής – που είναι πολύ πιθανό να συμβεί με τις ταραχές σε Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική, συνεπάγεται εκτόξευση 20 δολαρίων για την τιμή του πετρελαίου!

Για την ώρα, πάντως, οι αναλυτές αναφέρουν ότι η παγκόσμια οικονομία μπορεί να αντέξει τις τρέχουσες τιμές, ωστόσο τα ερωτήματα που τίθενται είναι απειλητικά. Σύμφωνα με μελέτη της HSBC, αν δεν υπάρξουν επιπλέον ταραχές στη Μέση Ανατολή είναι πολύ πιθανό να δούμε μέσα στο επόμενο διάστημα μια σταθεροποίηση της τιμής στα 105 δολάρια, η οποία ωστόσο είναι 20 δολάρια υψηλότερα από τις αρχικές εκτιμήσεις για το 2011 και υπολογίζεται ότι κοστίζει ήδη κοντά στη μισή ποσοστιαία μονάδα από την ανάπτυξη του αμερικανικού ΑΕΠ. Εντούτοις, υπογραμμίζεται ότι οι κρίσεις στη Μέση Ανατολή ευθύνονται μόνο για τα 15-20 δολάρια της μέχρι τώρα αύξησης της τιμής του πετρελαίου, η οποία είχε ήδη πάρει την ανιούσα κατά το προηγούμενο διάστημα.

Οι δύο παράγοντες της ανόδου

Με αυτά τα δεδομένα, ο οίκος εκτιμά ότι υπάρχουν δύο παράγοντες οι οποίοι συντηρούν και θα συνεχίσουν να συντηρούν την άνοδο της τιμής του «μαύρου χρυσού». Ο πρώτος παράγοντας σχετίζεται με την ανάπτυξη των αναδυόμενων οικονομιών, οι οποίες παραδοσιακά αναπτύσσονται γρηγορότερα από τις ανεπτυγμένες οικονομίες. Και η ποιοτική διαφοροποίηση είναι ότι αυτή η ταχύρυθμη επέκταση στηρίζει αγαθά και υπηρεσίες πολύ διαφορετικά σε σχέση με αυτά που καταναλώνονται στα προηγμένα κράτη, καθώς δίνεται έμφαση στα έργα υποδομής: δρόμοι, γέφυρες, νοσοκομεία, λιμάνια, αεροδρόμια κ.ο.κ. Επίσης, αλλάζουν και οι διατροφικές συνήθειες των αναδυόμενων οικονομιών, καθώς οι πληθυσμοί τους περνούν από ένα διαιτολόγιο προσαρμοσμένο στη χορτοφαγία, προς ένα που προσθέτει το κρέας και τα γαλακτοκομικά. Και όλα αυτά οδηγούν σε σημαντική αύξηση της ζήτησης πετρελαίου, την οποία -με δεδομένη την κατάσταση στη Μέση Ανατολή- δεν θα μπορέσουν να καλύψουν άμεσα οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες. Είναι, επομένως, φυσιολογικό να υπάρξουν ανόδου στις τιμές. Και αυτή η τάση αναμένεται να συνεχιστεί.

Ο δεύτερος παράγοντας αφορά στις χαλαρές νομισματικές και δημοσιονομικές πολιτικές των αναπτυγμένων οικονομιών και κυρίως των ΗΠΑ. Τα παρατεταμένα σχεδόν μηδενικά επιτόκια, οι αγορές ομολόγων από τις κεντρικές τράπεζες και οι γενικότερες πολιτικές που προσιδιάζουν σε «κόψιμο νέου χρήματος». Είναι γνωστό ότι αυτές οι πολιτικές προορίζονται για να «φουσκώσουν» τις τιμές αρκετών μορφών ενεργητικού, ώστε να επιτρέψουν στις επιχειρήσεις να συσσωρεύσουν κεφάλαια από τις αγορές αντί τις «φορτωμένες» τράπεζες και να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη επενδυτών και καταναλωτών. Αυτές όμως οι κινήσεις οδηγούν, πρώτον, σε περιβάλλον πληθωρισμού και, δεύτερον, σε αποδυνάμωση του δολαρίου. Το αποτέλεσμα είναι όσα εμπορεύματα είναι εκφρασμένα στο αμερικανικό νόμισμα (και κυρίως το πετρέλαιο και ο χρυσός) να ανατιμώνται, βάσει της αντιστρόφως ανάλογης σχέσεις που τα διέπει.