«Σφήνα» στη σύνοδο κορυφής των 27 οι χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας – Η τριμερής συνάντηση στο Λουξεμβούργου και το ραντεβού της CESEC στη Βουδαπέστη

Αν και το φλέγον ζήτημα της απόκλισης των  χονδρεμπορικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας εντός της ΕΕ ήταν πρώτο στην ατζέντα του συμβουλίου των υπουργών Ενέργειας, που πραγματοποιήθηκε προχθές στο Λουξεμβούργο, ουδεμία απόφαση ελήφθη: το συμβούλιο αρκέστηκε στη διαπίστωση του προβλήματος, συμμερίστηκε τις ανησυχίες των χωρών που πλήττονται και συμφώνησε ότι απαιτείται συντονισμένη δράση.

Δεσμεύτηκαν επίσης ότι οι συζητήσεις θα συνεχιστούν στην επόμενη συνεδρίαση της Ομάδας Υψηλού Επιπέδου για την Ενεργειακή Συνδεσιμότητα της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης (CESEC), που θα πραγματοποιηθεί στη Βουδαπέστη στις 29 Οκτωβρίου 2024.

Στη σύνοδο κορυφής

Ωστόσο, φαίνεται ότι το παρασκήνιο είναι έντονο και πως το θέμα αναμένεται να απασχολήσει τη Σύνοδο Κορυφής που πραγματοποιείται σήμερα και αύριο στις Βρυξέλλες, αν και δεν αναγράφεται στην επίσημη ατζέντα.

Όπως γράφει το γαλλικό συνδρομητικό contexte.com στο προσχέδιο των συμπερασμάτων της συνόδου κορυφής προστέθηκε μία νέα παράγραφος σχετικά με «τις επίμονα υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας σε ορισμένα μέρη της ΕΕ» και με ιδιαίτερη μνεία στην κρίση τιμών στην Ελλάδα και κοντά σε αυτήν, παραπέμποντας εμμέσως πλην σαφώς στην κοινή πρόταση Ελλάδας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας. 

Αλλά και ο ίδιος ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Θόδωρος Σκυλακάκης δήλωσε ότι η  Ελλάδα μαζί με τα άλλα κράτη-μέλη θα συνεχίσει, στη βάση αυτής της προσπάθειας που ξεκίνησε ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, με επιστολή του στην Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, να επιμένει σε σχετικές πρωτοβουλίες προς όφελος των καταναλωτών και των επιχειρήσεων.

H τριμερής συνάντηση

Όπως αναφέρει το Βουλγαρικό Πρακτορείο Ειδήσεων, στο περιθώριο του συμβουλίου στο Λουξεμβούργο, ο κ. Σκυλακάκης είχε συνάντηση με τους ομολόγους του της Βουλγαρίας Β. Μαλίνοφ και της Ρουμανίας Σ. Μπουρντούτζα.

Σύμφωνα με το BTA οι τρεις υπουργοί τόνισε την ανάγκη για στοχευμένες επενδύσεις σε δίκτυα και αμοιβαία συνδεσιμότητα, χαρακτηρίζοντας την επίλυση αυτού του ζητήματος ως το κλειδί για μια επαρκή απάντηση στις προκλήσεις που σχετίζονται με τις υψηλές τιμές ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.  

Και συμφώνησαν ότι απαιτείται μια κοινή προσέγγιση που βασίζεται σε συντονισμένη δράση και αμοιβαία υποστήριξη είναι πιο αποτελεσματική σε περιόδους κρίσης. 

Ο Μαλίνοφ μάλιστα, απευθυνόμενος στους 27 ομολόγους του επεσήμανε ότι το αναμενόμενο έλλειμμα ηλεκτρικής ενέργειας στην Ουκρανία την ερχόμενη χειμερινή περίοδο περίπου 6 GWh απαιτεί περαιτέρω ανάλυση και εφαρμογή στοχευμένων μέτρων ώστε να ελαχιστοποιηθούν τυχόν αρνητικές επιπτώσεις στις τιμές στην αγορά.

H εισήγηση της προεδρίας

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει εισήγηση της προεδρίας του συμβουλίου, η οποία τονίζει ότι τους τελευταίους μήνες, η Κεντρική και Ανατολική και η Νοτιοανατολική Ευρώπη βρέθηκαν αντιμέτωπες με υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, με απότομες αυξήσεις των τιμών κατά τις ώρες αιχμής, ιδίως το βράδυ. 

Τονίζει δε ότι οι τιμές αυτές, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις υπερέβησαν τα 400 ΕUR/MWh τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 2024, επηρέασαν δυσανάλογα την περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, ασκώντας σημαντική πίεση στις οικονομίες και την ανταγωνιστικότητά της.

Τα κράτη μέλη της περιοχής έχουν πληγεί ιδιαίτερα, με αποτέλεσμα να έχουν προκύψει ζητήματα ανταγωνιστικότητας· ως εκ τούτου, ζητούν συντονισμένη δράση της ΕΕ για τη σταθεροποίηση των τιμών και τη βελτίωση της ενεργειακής ασφάλειας στην περιοχή.

Οι θέσεις της Επιτροπής

Η Επιτροπή από την πλευρά της, σε στενή συνεργασία με τα πληγέντα κράτη μέλη, εξετάζει τους πιθανούς παράγοντες και τους λόγους που ενδέχεται να οδήγησαν σε αυτή την κατάσταση, συμπεριλαμβανομένων της υψηλής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας κατά τη διάρκεια ενός κύματος καύσωνα αλλά και των εργασιών συντήρησης στο δίκτυο μεταφοράς και σε διάφορους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής. 

Διασυνοριακές υποδομές

Οι ανεπαρκείς διασυνοριακές υποδομές εμποδίζουν επίσης την αποτελεσματική διανομή ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ ορισμένων περιφερειών, ιδίως σε περιόδους αιχμής της ζήτησης, στοιχείο που προκαλεί αύξηση των τιμών και δημιουργεί ανεπάρκειες της αγοράς. 

Επιπλέον, η περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης δεν είναι πλήρως ενσωματωμένη στην ευρύτερη αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ, κάτι που ενδέχεται επίσης να οδηγήσει σε σημαντικές διαφοροποιήσεις των τιμών και να παρεμποδίσει την ομαλή μεταφορά της πλεονάζουσας ενέργειας από άλλες περιοχές.

Ταυτόχρονα, η περιοχή αντιμετωπίζει προκλήσεις που σχετίζονται με τη διαχείριση της ενέργειας από μη σταθερές ανανεώσιμες πηγές λόγω ανεπαρκούς διαθεσιμότητας αποθηκευτικών λύσεων ή άλλων λύσεων ευελιξίας. 

Αυτές οι απότομες αυξήσεις στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας –ιδίως στην Κεντρική και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη– αναδεικνύουν την ανάγκη να εξεταστούν στοχευμένα μέτρα που μπορούν να συμβάλουν αποτελεσματικά στην ενίσχυση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, της ενεργειακής ασφάλειας και της σταθερότητας στην περιοχή και στην Ένωση γενικότερα.

Αναγκαία μέτρα

Τέλος η ευρωπαϊκή προεδρία αναφέρει ότι για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, τη διασφάλιση της ορθής λειτουργίας της αγοράς σε ολόκληρη την ΕΕ, την καλύτερη διαχείριση της μεταβλητότητας της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και την αποτελεσματικότερη ευθυγράμμιση της προσφοράς με τη ζήτηση, απαιτούνται σημαντικές επενδύσεις στις διασυνδέσεις και την ευελιξία (απόκριση στη ζήτηση, δυναμικότητα αποθήκευσης κ.λπ.), πέραν των άλλων επενδύσεων σε υποδομές. 

• Παράλληλα θα πρέπει να είναι δυνατές στοχευμένες προσαρμογές και μηχανισμοί αλληλεγγύης για τη στήριξη των κρατών μελών.
• Ταυτόχρονα, ενδέχεται να χρειαστεί να ληφθούν βραχυπρόθεσμα μέτρα για την αποφυγή περιόδων υψηλών τιμών κατά τη διάρκεια του χειμώνα. 
• Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι οι εθνικές αποφάσεις λαμβάνουν επίσης υπόψη τις επιπτώσεις στην ευρύτερη περιοχή. 
• Ο ενισχυμένος συντονισμός μεταξύ των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς και ο συντονισμός για τον σχεδιασμό των υποδομών έχουν καίρια σημασία για την αξιοποίηση του πλήρους δυναμικού της περιοχής και τη σταθεροποίηση των τιμών.