Το ρωσικό LNG στο στόχαστρο του 14ου πακέτου κυρώσεων της ΕΕ – Πώς κλείνουν τα «παραθυράκια» και οι πρώτες αντιδράσεις

Όπως ευρέως αναμενόταν το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενέκρινε χθες Δευτέρα το 14^ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, «προκαλώντας ένα περαιτέρω πλήγμα στο καθεστώς του Πούτιν και σε όσους διαιωνίζουν τον παράνομο, απρόκλητο και αδικαιολόγητο επιθετικό του πόλεμο κατά της Ουκρανίας» .

Αυτά τα μέτρα έχουν σχεδιαστεί για να στοχεύουν σε τομείς υψηλής αξίας της ρωσικής οικονομίας, όπως η ενέργεια, τα χρηματοοικονομικά και το εμπόριο, αλλά και να καταστήσουν ακόμα πιο δύσκολη την παράκαμψη των κυρώσεων της ΕΕ.

Σχολιάζοντας, ο Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ, Ζοζέπ Μπορέλ  είπε ότι το τελευταίο πακέτο αποδεικνύει την ενότητα της ΕΕ για την υποστήριξη της Ουκρανίας: «Οι κυρώσεις μας έχουν ήδη αποδυναμώσει σημαντικά τη ρωσική οικονομία και εμπόδισαν τον Πούτιν να ολοκληρώσει τα σχέδιά του για την καταστροφή της Ουκρανίας, αν και εξακολουθεί να συνεχίζει την παράνομη επίθεση με στόχο αμάχους και μη στρατιωτικές υποδομές .» 

Το τελευταίο πακέτο περιλαμβάνει περιοριστικά μέτρα για επιπλέον 116 άτομα και οντότητες που είναι υπεύθυνες για ενέργειες που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας. 

Περιλαμβάνει επίσης τα ακόλουθα μέτρα:

Ενέργεια

Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι εγκαταστάσεις της ΕΕ δεν χρησιμοποιούνται για τη μεταφόρτωση ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) σε τρίτες χώρες, και επομένως να μειωθούν τα σημαντικά έσοδα που αποκομίζει η Ρωσία από την πώληση και τη μεταφορά LNG, η ΕΕ θα απαγορεύσει τις υπηρεσίες επαναφόρτωσης ρωσικού LNG στο έδαφος της ΕΕ για την σκοπό των εργασιών μεταφόρτωσης σε τρίτες χώρες. Αυτό καλύπτει τόσο τις μεταφορές από πλοίο σε πλοίο όσο και τις μεταφορές από πλοίο σε ξηρά, καθώς και τις εργασίες επαναφόρτωσης και δεν επηρεάζει τις εισαγωγές αλλά μόνο την επανεξαγωγή σε τρίτες χώρες μέσω της ΕΕ.

Θα απαγορεύσει επίσης, μετά από μεταβατική περίοδο 9 μηνών, τη χρήση λιμένων της ΕΕ για τη μεταφόρτωση ρωσικού LNG. Επιπλέον, το πακέτο απαγορεύει την εισαγωγή ρωσικού LNG σε συγκεκριμένους τερματικούς σταθμούς που δεν είναι συνδεδεμένοι με το δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου της ΕΕ.

Η ΕΕ θα απαγορεύσει τις νέες επενδύσεις, καθώς και την παροχή αγαθών, τεχνολογίας και υπηρεσιών για την ολοκλήρωση έργων LNG υπό κατασκευή, όπως το Arctic LNG 2 και το Murmansk LNG. Εισάγονται περιορισμοί στις εισαγωγές στο ρωσικό LNG μέσω τερματικών σταθμών της ΕΕ που δεν συνδέονται με το σύστημα φυσικού αερίου.

Οι μεταφορές και ο σκιώδης στόλος

Για πρώτη φορά, η ΕΕ ενέκρινε ένα μέτρο που στοχεύει συγκεκριμένα πλοία που συμβάλλουν στον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, τα οποία υπόκεινται σε απαγόρευση πρόσβασης σε λιμάνι και απαγόρευση παροχής υπηρεσιών. Αυτά τα πλοία μπορούν να χαρακτηριστούν για πολλούς λόγους, όπως η υποστήριξή τους μέσω της μεταφοράς στρατιωτικού εξοπλισμού για τη Ρωσία, η μεταφορά κλεμμένων ουκρανικών σιτηρών και η υποστήριξη στην ανάπτυξη του ενεργειακού τομέα της Ρωσίας, για παράδειγμα μέσω της μεταφοράς εξαρτημάτων LNG ή μεταφορτώσεων του LNG. Αυτό το μέτρο στοχεύει επίσης τα τάνκερ που αποτελούν μέρος του σκιώδους στόλου του Πούτιν που παρακάμπτουν τα ανώτατα όρια ττιμών ης ΕΕ και του Συνασπισμού Price Cap, ενώ υιοθετούν παραπλανητικές ναυτιλιακές πρακτικές σε πλήρη παραβίαση των διεθνών προτύπων. Σε αυτόν τον πρώτο γύρο καταχωρίσεων, η ΕΕ έχει τοποθετήσει 27 πλοία σε αυτόν τον κατάλογο. Αυτή η λίστα μπορεί να ενημερώνεται όσο τακτικά χρειάζεται για να αντιμετωπιστεί η διαρκώς εξελισσόμενη συμμετοχή αυτών των σκαφών που βοηθούν τη Ρωσία να διεξαγάγει πόλεμο εναντίον της Ουκρανίας.

Ο αντίκτυπος ενδέχεται να μην είναι άμεσος, δεδομένου ότι τα πλοία ήδη λειτουργούν γύρω από τους δυτικούς περιορισμούς.

Ωστόσο, είναι πιθανό να περιπλέξει τις φιλοδοξίες της Ρωσίας να κερδίσει το ένα πέμπτο του παγκόσμιου μεριδίου αγοράς LNG έως το 2030-2035 από περίπου 8% τώρα.

«Αν αναζητάτε ανταλλακτικά, μηχανικούς, ασφάλειες, χρηματοδότηση, σε ορισμένες περιπτώσεις τοπικούς κυβερνήτες - οτιδήποτε περιλαμβάνει κάποια επαφή με την ΕΕ με την ευρεία έννοια, συμπεριλαμβανομένων χωρών που επηρεάζονται  από τις κυρώσεις της ΕΕ - όλα θα γίνουν πιο δύσκολα. Για παράδειγμα, εξοπλισμός πλοήγησης, ασφάλειας και ασφάλειας», δήλωσε στο Reuters η Nicoleta Tuominen, συνεργάτης στη δικηγορική εταιρεία Dentons.

«Εάν μια εταιρεία της ΕΕ ανέπτυξε ένα τέτοιο σύστημα, άλλες θα μπορούσαν να το διορθώσουν, αλλά όχι με τα ίδια πρότυπα. Η ΕΕ δεν έχει την εξωεδαφική εμβέλεια των κυρώσεων των ΗΠΑ ούτε την επιρροή τους σε ορισμένα κράτη σημαίας. Τα δεξαμενόπλοια μπαίνουν στη λίστα κυρώσεων επειδή η ιδιοκτησία σε αυτόν τον τομέα είναι άπιαστη και τουλάχιστον με αυτόν τον τρόπο, μπορεί να δείτε κάποιο αντίκτυπο κάποια στιγμή».

To σκληρό παζάρι

Το πακέτο είναι το αποτέλεσμα παρατεταμένων διαπραγματεύσεων μεταξύ των πρεσβευτών, οι οποίοι πέρασαν εβδομάδες παζαρεύοντας πολύ τεχνικές λεπτομέρειες. Η έγκριση καθυστέρησε πολλές φορές λόγω των επιφυλάξεων που εκφράστηκαν από πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ουγγαρίας, η οποία είχε δεσμευτεί προηγουμένως να εμποδίσει τυχόν κυρώσεις στον ενεργειακό τομέα.

Ωστόσο, το τελευταίο κράτημα εμπόδιο ήρθε από τη Γερμανία.

Οι Βρυξέλλες έχασαν δύο προθεσμίες για την επίτευξη της συγκεκριμένης συμφωνίας: τη G7 στην Ιταλία και τη Σύνοδο Κορυφής για την Ειρήνη στην Ελβετία, προκειμένου να δοθεί στη Γερμανία περισσότερος χρόνος για να λύσει τα πράγματα. 

Τα στοιχεία

Το Κέντρο Έρευνας για την Ενέργεια και τον Καθαρό Αέρα (CREA), ένας ανεξάρτητος οργανισμός που παρακολουθεί τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα, εκτιμά ότι το 2023 το μπλοκ πλήρωσε 8,3 δισεκατομμύρια ευρώ για 20 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm) ρωσικού LNG, που αντιπροσωπεύει το 5% του συνόλου κατανάλωση αερίου.

Το Βέλγιο, η Γαλλία και η Ισπανία ήταν τα κύρια σημεία εισόδου για το ρωσικό LNG.

Περίπου το 22% αυτών των προμηθειών (4,4 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα) μεταφορτώθηκαν παγκοσμίως, με 1,6 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα να αποστέλλονται σε άλλα κράτη μέλη, λέει η CREA . Τα υπόλοιπα πήγαν στην Κίνα, την Ινδία, την Τουρκία και άλλους πελάτες.

Τα στοιχεία αντικατοπτρίζουν τον ηγετικό ρόλο της Δύσης στην ασφάλιση φορτίου και τις ναυτιλιακές υπηρεσίες: πέρυσι, η ναυτιλιακή βιομηχανία των χωρών της G7 διαχειρίστηκε το 93% των εξαγωγών LNG της Ρωσίας, μεταφορά αξίας 15,5 δισεκατομμυρίων ευρώ.

 Φραγμός στα κέρδη

Οι νέες κυρώσεις της ΕΕ σκοπεύουν να περιορίσουν αυτή την επικερδή επιχείρηση και να περιορίσουν την ικανότητα της Ρωσίας να συγκεντρώσει χρηματοδότηση για τον ακριβό ολοκληρωτικό της πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Οι κυρώσεις στοχεύουν επίσης τρία έργα LNG με έδρα τη Ρωσία, το Arctic LNG 2, το Ust Luga και το Murmansk.

«Αν και η απαγόρευση μεταφόρτωσης καθιστά πιο δύσκολες τις εξαγωγές φυσικού αερίου της Ρωσίας, μόνο μια πλήρης απαγόρευση των εισαγωγών θα έθετε πραγματικά υπό πίεση τη ρωσική επιχείρηση φυσικού αερίου από την Αρκτική», δήλωσε ο Πέτρας Κατίνας, ενεργειακός αναλυτής της CREA.

«Χωρίς τα κοντινά λιμάνια της ΕΕ, η μεταφορά αερίου με ειδικά παγοθραυστικά δεξαμενόπλοια LNG δύσκολα θα ήταν οικονομικά βιώσιμη».