«Πυρηνική διελκυστίνδα» για τον νέο επίτροπο Ενέργειας - Οι δύο μονομάχοι και οι προκλήσεις 

Την Παρασκευή 30 Αυγούστου, εκπνέει η προθεσμία που έχουν οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκειμένου να υποβάλουν τις προτάσεις τους για τα μέλη που θα στελεχώσουν τη νέα Επιτροπή στο πλευρό της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Στον απόηχο της ενεργειακής κρίσης, και του καίριου στοιχήματος της πράσινης μετάβασης  το χαρτοφυλάκιο της Ενέργειας αναδεικνύεται σε μείζοντος σημασίας. Η νυν επίτροπος Κάντρι Σίμσον παραδίδει τη σκυτάλη, κληροδοτώντας στον διάδοχό της πολλές προκλήσεις.

Αν και μέχρι πρότινος, η Ισπανίδα Τερέζα Ριμπέρα φαινόταν ως επικρατέστερη για τη θέση, τα τελευταία 24ωρα η υποψηφιότητα του Τσέχου Τζόζεφ Σικέλα αλλάζει τα δεδομένα.

Ο ρόλος Γαλλίας και Γερμανίας

Η ισπανο-τσεχική μονομαχία αναβιώνει την αντιπαράθεση μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας το περασμένο έτος, που κινδύνεψε να τινάξει στον αέρα τη μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Ήταν τότε που η Ριμπέρα, ως υπουργός Ενέργειας της Ισπανίας, που ασκούσε την εκ περιτροπής προεδρία της ΕΕ,  προωθούσε μια συμβιβαστική πρόταση, προκειμένου να αρθεί το αδιέξοδο. Στο επίκεντρο της τότε διαμάχης είχε βρεθεί η πυρηνική ενέργεια, με τη Γαλλία να την προωθεί, τη Γερμανία να αντιδρά και τη Ριμπέρα να τάσσεται πιο κοντά στο στρατόπεδο του Βερολίνου.

Ο Τσέχος αντίπαλος της ισπανίδας υπουργού τάσσεται σαφώς υπέρ της πυρηνικής ενέργειας 

Μέσα σε λίγα λεπτά από την ανακήρυξη της υποψηφιότητάς του ο Σικέλα ανάρτησε στο X το όραμά του για τις «μελλοντικές δραστηριότητές μου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή». Οι προτεραιότητές του είναι η ενεργειακή ασφάλεια, η ενέργεια χαμηλών εκπομπών άνθρακα και οι ισχυρότεροι δεσμοί ισχύος εντός της ΕΕ.

Προηγουμένως ήταν ακόμη πιο σαφής:  τον Αύγουστο του 2023 είπε στα τσεχικά μέσα ενημέρωσης ότι είχε δημιουργήσει ένα «σχετικά αξιοπρεπές κύρος και εξουσία μεταξύ των άλλων χωρών μελών», που θα μπορούσε να τον βοηθήσει να εξασφαλίσει έναν ρόλο επιτρόπου για την οικονομία ή την ενέργεια. «Δεν κρύβω το ενδιαφέρον μου για τη θέση», πρόσθεσε.

Εργασιακή εμπειρία

Ο Σικέλα προήδρευσε των συνεδριάσεων των υπουργών ενέργειας υπό την Προεδρία του Συμβουλίου της Τσεχίας το δεύτερο εξάμηνο του 2022, καθώς οι προμήθειες ρωσικού φυσικού αερίου μειώθηκαν και το μπλοκ βυθίστηκε σε μια ραγδαία κρίση ενεργειακών λογαριασμών.

Σε αυτό το ρόλο, καθοδήγησε τους συναδέλφους του υπουργούς σε μια πολιτική συμφωνία για πολλές βασικές πολιτικές απαντήσεις, συμπεριλαμβανομένων νέων νόμων για τη μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου, κοινές αγορές φυσικού αερίου, ανώτατο όριο στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και πολλά άλλα.

Οι υπουργοί Ενέργειας συναντήθηκαν οκτώ φορές υπό την Τσεχική Προεδρία, αντί για τις κανονικές δύο ή τρεις συνεδριάσεις.

Όσον αφορά την ενέργεια, το ιστορικό και οι απόψεις του Σικέλα συμφωνούν σταθερά με τις «πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές της φον ντερ Λάιεν για την επόμενη Επιτροπή – περισσότερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενεργειακή ανεξαρτησία από τη Ρωσία και οικονομική ανάπτυξη μέσω καθαρής βιομηχανίας. Είναι επίσης σθεναρά φιλοευρωπαίος, μέλος της πολιτικής οικογένειας του ΕΛΚ της φον ντερ Λάιεν, και μιλάει άπταιστα γερμανικά.

Η  ανάρτηση στο Χ

«Είναι τιμή για μένα να γίνω επίσημα υποψήφιος της Τσεχικής Δημοκρατίας για τη θέση του Ευρωπαίου Επιτρόπου. Η κυβέρνηση επιβεβαίωσε επίσημα την υποψηφιότητά μου σήμερα και θέλω να ευχαριστήσω τους συναδέλφους μου για την υποστήριξή τους. Σήμερα, παρουσίασα επίσης το όραμά μου για τις μελλοντικές μου δραστηριότητες εντός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής»  έγραψε στο Χ, παρουσιάζοντας τις προτάσεις του:

• Ανάπτυξη οικονομικά αποδοτικών πηγών ενέργειας με χαμηλές εκπομπές άνθρακα, που θα συμβάλουν στη μείωση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας
• Εκσυγχρονισμός της ενεργειακής υποδομής και καλύτερη διασύνδεση μεταξύ των κρατών μελών ώστε να χρησιμοποιούν τη διαθέσιμη ηλεκτρική ενέργεια σε όλη την Ευρώπη
• Αποτελεσματική υποστήριξη για τις επιχειρήσεις στις προσπάθειές τους να επιτύχουν τους κλιματικούς στόχους μας, με έμφαση στην απλοποίηση των επενδύσεων σε έργα που τους επιτρέπουν να μειώσουν τις εκπομπές
• Ανάπτυξη έρευνας, καινοτομίας και παραγωγής στρατηγικών τεχνολογιών όπως τσιπ, τεχνητά νοημοσύνη και τεχνολογίες που θα συμβάλουν στην απαλλαγή της οικονομίας από τον άνθρακα
• Υποστήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων με απλοποίηση της διοίκησης και βελτίωση της πρόσβασης σε χρηματοοικονομικούς πόρους

Η πυρηνική ενέργεια ανατρέπει τη ζυγαριά

Το πιο δυνατό χαρτί του Σικέλα, ωστόσο, μπορεί να είναι η αποδοχή του στο Παρίσι. Ο Τσέχος έχει εργαστεί επιμελώς για την προώθηση της πυρηνικής ενέργειας, τόσο στο εσωτερικό όσο και στην Ευρώπη – ένα ιστορικό που θα εκτιμηθεί από τη γαλλική κυβέρνηση.

Όπως γράφει το euractiv, ένας πρώην Γάλλος αξιωματούχος που συμμετείχε στις συνεδριάσεις του Συμβουλίου Ενέργειας κατά τη διάρκεια της Τσεχικής Προεδρίας είπε ότι ο Σικέλα θα ήταν ένας «εξαιρετικός» Επίτροπος Ενέργειας, προσθέτοντας ότι είναι «πολύ οξυδερκής» και «έχει ισχυρό ιστορικό για την οικοδόμηση έξυπνων συμβιβασμών σε περιόδους κρίσεις και μια προσέγγιση «γεγονότος» στα ενεργειακά ζητήματα».

Οι θέσεις της Ριμπέρα 

Η Ριμπέρα, η οποία υπηρέτησε ως υπουργός Οικολογικής Μετάβασης της χώρας της, μπορεί επίσης να επισημάνει την επιτυχημένη θητεία της κατά την Ισπανική Προεδρία του 2023.

Ωστόσο, ιστορικά χαρακτηρίζεται μετριοπαθής και ανοιχτά σκεπτικίστρια απέναντι στα πυρηνικά. Το 2022 τάχθηκε ενάντια στην απόφαση να χαρακτηριστεί η πυρηνική ενέργεια ως «πράσινη επένδυση», σύμφωνα με τους κανόνες βιώσιμης χρηματοδότησης της ΕΕ, χαρακτηρίζοντάς την «ένα μεγάλο λάθος».

Αυτό δεν θα έχει διαφύγει της προσοχής της Γαλλίας και των άλλων 11 χωρών της ΕΕ, καθώς και της Ιταλίας παρατηρητή, που είναι μέρος της ευρωπαϊκής πυρηνικής συμμαχίας,   και πιέζουν για μεγαλύτερη υποστήριξη της ΕΕ στις προσπάθειές τους να αναζωπυρώσουν την πυρηνική βιομηχανία της Ευρώπης.

Ο ρόλος της φον ντερ Λάιεν

Η φον ντερ Λάιεν δεν μπορεί να κάνει πολλά χωρίς επαρκή υποστήριξη από το Συμβούλιο και θα θέλει έναν ή μία Επίτροπο Ενέργειας που θα μπορεί να κερδίσει και να διατηρήσει την εμπιστοσύνη στις εθνικές πρωτεύουσες. Οποιοσδήποτε υποψήφιος θα πρέπει επίσης να επιβιώσει από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, οποίο περιέχει επίσης πολλούς υποστηρικτές των πυρηνικών .

Ωστόσο, η φιλοπυρηνική στάση του Σικέλα δεν του εγγυάται τον ρόλο. Η Ριμπέρα έχει την υποστήριξη μιας μεγάλης χώρας και προέρχεται από τη Σοσιαλιστική ομάδα, η οποία θα επιμείνει να τους εκχωρήσει η φον ντερ Λάιεν ορισμένα βαριά χαρτοφυλάκια της Επιτροπής.

Επιπλέον, η προηγούμενη εμπειρία του Σικέλα  μπορεί να μην είναι απολύτως χρήσιμη. Τα τσεχικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι ο Σίκελα συγκρούστηκε με τη φον ντερ Λάιεν κατά τη διάρκεια τεταμένων διαπραγματεύσεων για το ανώτατο όριο της τιμής του φυσικού αερίου, με διπλωματική πηγή να λέει τότε ότι «ο φον ντερ Λάιεν δεν τον συμπαθεί».

Η συμβιβαστική λύση

Πληροφορίες του euractiv τονίζουν ότι η επικεφαλής της Κομισιόν θα μπορούσε να αναθέσει στην Ριμπέρα μια ανώτερη και ευρεία θέση, με τον Σικέλα να εστιάζει αποκλειστικά στην ενέργεια.

Ο φον ντερ Λάιεν ακολούθησε παρόμοια προσέγγιση το 2019, όταν ο Ολλανδός σοσιαλιστής Φρανς Τίμερμανς διορίστηκε Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος της Επιτροπής για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και η Εσθονή φιλελεύθερη Κάντρι Σίμσον έγινε Επίτροπος Ενέργειας.

Οι χώρες έχουν προθεσμία έως τις 30 Αυγούστου για να ορίσουν τον Ευρωπαίο Επίτροπό τους.  Εν συνεχεία η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θα έχει συνεντεύξεις με τους υποψηφίους και θα κατανείμει χαρτοφυλάκια. Τέλος το Κοινοβούλιο θα ανακρίνει δημόσια κάθε υποψήφιο πριν αποφασίσει εάν θα εγκρίνει το Σώμα των Επιτρόπων.