«Πράσινο φως» από την επιτροπή ENVI του Ευρωκοινοβουλίου για κρίσιμες αλλαγές σε ETS και CBAM – Τον Απρίλιο η ψηφοφορία στην Ολομέλεια

Υπέρ της αναθεώρησης του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών Ρύπων τάχθηκε η Επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το Περιβάλλον, την Δημόσια Υγεία και την Ασφάλεια Τροφίμων (ENVI), σε σχετική ψηφοφορία που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 9 Φεβρουάριου, φέρνοντας ένα βήμα πιο κοντά την επίσημη υιοθέτηση.

Ειδικότερα, η Επιτροπή ENVI στήριξε κατά πλειοψηφία την μεταρρύθμιση του συστήματος ETS ενώ αντίστοιχα κατά πλειοψηφία στηρίχθηκε ο Μηχανισμός Διασυνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (Carbon Border Adjustment Mechanism/CBAM).

Ενδεικτικό της «βαρύτητας» που έχουν οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις είναι η απότομη αύξηση που κατέγραψαν οι ευρωπαϊκές τιμές άνθρακα σε συνέχεια της έγκρισης που έδωσε η Επιτροπή. Σύμφωνα με όσα καταγράφει το Platts, τα δικαιώματα εκπομπών για τον Δεκέμβριο του 2023 αυξήθηκαν περισσότερο από 2 ευρώ/mtCO2e κατά την πρωινή τους διαπραγμάτευση την Πέμπτη.

Υπό το καθεστώς του CBAM, ο οποίος θα τεθεί σε ισχύ το 2026, οι εισαγωγές σιδήρου, τσιμέντου, λιπασμάτων, αλουμινίου και ηλεκτρικής ενέργειας θα συνοδεύονται από ένα σχετικό φόρο.

«Διασφαλίζοντας ότι θα πληρώνεται μια τιμή για τις ενσωματωμένες εκπομπές άνθρακα που προκύπτουν κατά την παραγωγή συγκεκριμένων αγαθών που εισάγονται στην ΕΕ, ο μηχανισμός CBAM θα εξασφαλίσει ότι οι τιμές άνθρακα για τις εισαγωγές θα είναι ίσος με την τιμή άνθρακα της εγχώριας παραγωγής και έτσι δεν θα υπονομεύονται οι κλιματικοί στόχοι της ΕΕ», όπως αναφέρει Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Να σημειώσουμε ότι μια μέρα πριν, στις 8 Φεβρουάριου, η Επιτροπή των Μόνιμων Αντιπροσώπων της ΕΕ έδωσε το «πράσινο φως» για νέους πιο φιλόδοξους στόχους στον περιορισμό των εκπομπών άνθρακα. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία και οι ηλεκτροπαραγωγοί θα πρέπει να μειώσουν τις εκπομπές τους κατά 62%, αντί για 43%, μέχρι το 2030 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2005, όπως προβλέπει το προσχέδιο που συμφωνήθηκε τον Δεκέμβριο μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Όπως αναφέρεται σε σχετικό δημοσίευμα του Montel, η περικοπή κατά 62% θα επιτευχθεί εν μέρει από τον περιορισμό των δικαιωμάτων που διατίθενται στα πλαίσια του ETS και συγκεκριμένα από 90 εκατ. το 2024 στα 27 εκατ. το 2026. Ο υπόλοιπος στόχος θα επιτευχθεί από την αύξηση του ετήσιου ρυθμού μείωσης των εκπομπών στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού συστήματος – αυτό που λέγεται συντελεστής γραμμικής μείωσης – στο 4.3% από το 2024 έως το 2027 και 4.4% από το 2028. Αυτή την στιγμή, ο συντελεστής γραμμικής μείωσης (Linear reduction factor) είναι στο 2.2% ετησίως.

Επιπρόσθετα, το προσχέδιο συμφωνίας προβλέπει την διατήρηση του 24% ως προς την πρόσληψη δικαιωμάτων στο αποθεματικό σταθερότητας της αγοράς (MSR) μετά το 2023. Αυτό το ποσοστό επρόκειτο να μειωθεί αυτόματα στο 12% από το 2024 σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες ETS.

Να συμπληρώσουμε κόμη ότι το σύνολο των δωρεάν δικαιωμάτων για την περίοδο 2021-2030 προβλέπεται να μειωθεί κατά 10% ως απόρροια της μείωσης κοντά στο 50% για τους τομείς που θα καλύπτονται από τον νέο μηχανισμό του CBAM μέχρι το 2030.

Τα επόμενα βήματα

Μετά την έγκριση των επιμέρους ευρωπαϊκών σωμάτων, ο λόγος περνάει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την τελική έγκριση, πράγμα που αναμένεται να γίνει σε συνεδρίαση της Ολομέλειας τον Απρίλιο ή σε κάθε περίπτωση μέσα στο δεύτερο τρίμηνο του 2023. Μετά και την έγκριση του Κοινοβουλίου, οι νέες ρυθμίσεις χρειάζεται να εγκριθούν από την Συμβούλιο της ΕΕ και να λάβουν δεσμευτικό χαρακτήρα με την δημοσίευσή τους στην επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.