Πώς το νέο Ταμείο Μπαταριών της ΕΕ μπορεί να βάλει την Ευρώπη στον παγκόσμιο χάρτη παραγωγής συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας

Η Ευρώπη εξακολουθεί να τρέχει πίσω στον παγκόσμιο αγώνα για να εξασφαλίσει τις πράσινες αλυσίδες εφοδιασμού του μέλλοντος. Ο μακροχρόνιος σχεδιασμός και οι επενδύσεις της Κίνας εδώ και δεκαετίες, καθώς και η πιο πρόσφατη αύξηση της υποστήριξης των ΗΠΑ, κινδυνεύουν να αφήσουν τη γηραιά ήπειρο ακόμα πιο πίσω.

Το νέο Ταμείο Μπαταριών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι ένα κρίσιμο πρώτο βήμα για την κάλυψη της διαφοράς γεφυρώνοντας το χρηματοδοτικό χάσμα για την κλιμάκωση της παραγωγής μπαταριών της ΕΕ, των εξαρτημάτων τους και ολόκληρης της αλυσίδας εφοδιασμού. 

Αυτό αναφέρουν σε κοινό τους άρθρο στο Euractiv, ο Chris Heron διευθυντής Επικοινωνίας και Δημοσίων Υποθέσεων στην Eurometaux, η Julia Poliscanova ανώτερη διευθύντρια στο Transport & Environment και η Kinga Timaru-Kast διευθύντρια Δημοσίων Υποθέσεων και Επικοινωνίας στο Recharge.

Και προειδοποιούν ότι το Ταμείο αυτό θα  πρέπει να σχεδιαστεί καλά από την αρχή για να προσφέρει πραγματικά την ώθηση που χρειάζονται οι ευρωπαϊκές επενδυτικές εταιρείες, ώστε να είναι ανταγωνιστικές.

Το στοίχημα των 3 δισ. ευρώ

Στις 6 Δεκεμβρίου 2023,  ο αρμόδιος Επίτροπος Maroš Šefčovič ανακοίνωσε ότι η Κομισιόν δημιουργεία ένα ειδικό εργαλείο για την αλυσίδα αξίας των μπαταριών στο πλαίσιο του Ταμείου Καινοτομίας, ύψους 3 δισεκατομμυρίων ευρώ, για τρία χρόνια. Αυτό θα προστεθεί στο πρόσφατο άνοιγμα του Ταμείου Καινοτομίας για σχεδόν 4,8 δισεκατομμύρια ευρώ (δεν περιορίζεται στις μπαταρίες).

Αυτά τα 3 δισεκατομμύρια ευρώ θα καλύψουν το μεσαίο τμήμα της αλυσίδας αξίας (παραγωγή κυττάρων) και υπάρχει η προσδοκία των οικονομικών κριτηρίων που θα ξεκινήσουν την τόσο αναγκαία ολοκλήρωση. 

Δύο έργα #Batt4EU , το έργο GIGABAT και το BATMACHINE, η πιο πράσινη κατασκευή κυψελών μπαταριών στην ΕΕ ξεκίνησαν φέτος. Και τα δύο στοχεύουν στη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης αλυσίδας αξίας παραγωγής στην Ευρώπη, που καλύπτει την ανάπτυξη μηχανημάτων έως τον ολοκληρωμένο σχεδιασμό εργοστασίων και εγκαταστάσεων.  

Επενδύσεις αξίας

Όπως τονίζουν οι τρεις παράγοντες της αγοράς στο άρθρο τους, το σημερινό κονδύλι χρηματοδότησης των 3 δισεκατομμυρίων ευρώ πρέπει να χρησιμοποιηθεί με σύνεση για να έχει εκθετικό αποτέλεσμα στις επενδύσεις στην αλυσίδα αξίας μπαταριών της ΕΕ.

«Ας ξεκαθαρίσουμε επίσης ότι αυτός ο μηχανισμός πρέπει να είναι το πρώτο βήμα πολλών. Θα χρειαστεί να επεκταθεί ουσιαστικά κατά τη διάρκεια της επόμενης νομοθετικής περιόδου για να διασφαλιστούν οι τελικές επενδυτικές αποφάσεις σε όλη την αλυσίδα αξίας των μπαταριών και να ανταγωνιστεί πραγματικά τον νόμο για τη μείωση του πληθωρισμού των ΗΠΑ και την πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα που δημιουργείται στην Κίνα» αναφέρουν χαρακτηριστικά.

Τι ζητά ο κλάδος

Οι κορυφαίοι παράγοντες της αγοράς ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να σχεδιάσει έναν έξυπνο μηχανισμό που να προστατεύει το μέλλον, ο οποίος θα παρέχει τέσσερα κλειδιά επιτυχίας: 

1. απλότητα
2. ταχύτητα
3. όραμα της αλυσίδας εφοδιασμού 
4. βιωσιμότητα.

Καθώς η Επιτροπή θέτει σε εφαρμογή το λεπτομερές πλαίσιο για το νέο ταμείο, η ταχύτητα λειτουργίας του ταμείου και η απλότητα του σχεδιασμού του είναι τα δύο πρώτα κλειδιά της επιτυχίας, τονίζουν.

Η Ευρώπη δεν θα κερδίσει τον αγώνα των μπαταριών συντρίβοντας τις εταιρείες της με πολύπλοκα πρότυπα και ερωτήσεις που απαιτούν τη συμβολή ολόκληρων ομάδων ειδικών – όπως απαιτείται για ορισμένες από τις επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του Ταμείου Καινοτομίας σήμερα.

Σύμφωνα με τους ίδιους η πρώτη κλήση θα πρέπει να γίνει το αργότερο μέχρι τα τέλη του 2024. Η υποστήριξη θα μπορούσε να βασίζεται στην πραγματική παραγωγή στην Ευρώπη, δηλαδή στον όγκο των κυψελών ή των υλικών μπαταριών.

Το ταμείο θα πρέπει να καλύπτει εν μέρει και το λειτουργικό κόστος, όπως η ενέργεια και η εργασία που στην Ευρώπη είναι από τα υψηλότερα παγκοσμίως.

Η εφοδιαστική αλυσίδα

Το τρίτο μας κλειδί για την επιτυχία είναι η εστίαση στην εφοδιαστική αλυσίδα. Η αγορά ζητά το νέο ταμείο μπαταριών της ΕΕ να αντιμετωπίσει επίσης την κατασκευή υλικών ως σημαντικό εμπόδιο στην ανθεκτικότητα της Ευρώπης.

Σήμερα, οι επενδύσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα της Ευρώπης απλώς δεν συμβαδίζουν με τις ανάγκες της σε μπαταρίες, ιδιαίτερα για ενεργά υλικά καθόδου και ανόδου, καθώς και για διύλιση και ανακύκλωση υλικών μπαταριών.

Αν και υπάρχουν δυνατότητες, η μετατροπή του σε εμπορικά έργα δεν θα είναι εύκολη. Το ταμείο μπαταριών της ΕΕ θα μπορούσε να είναι ένας από τους δυνητικούς παράγοντες. 

Σύμφωνα με την πρόβλεψη της T&E , μέχρι το τέλος αυτής της δεκαετίας, η περιοχή θα μπορούσε στην πραγματικότητα να καλύψει όλες τις ανάγκες της σε επεξεργασμένο λίθιο και να εξασφαλίσει μεταξύ 8% και 27% των ορυκτών μπαταριών από την ανακύκλωση στην Ευρώπη.

Αλλά αυτές οι πολλά υποσχόμενες φιλοδοξίες πρέπει να μετατραπούν σε τελικές επενδυτικές αποφάσεις.

Εδώ, η αρχική υποστήριξη της Επιτροπής προς τους κατασκευαστές κυψελών μπαταριών θα πρέπει ήδη να ανταμείβει τις τοπικές αλυσίδες εφοδιασμού. Προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί σε εταιρείες που επιδεικνύουν δέσμευση για προμήθεια από προμηθευτές μεσαίου και ανοδικού σταδίου που εδρεύουν στην ΕΕ.

Έτσι, το νέο ταμείο θα πρέπει επίσης να σχεδιάσει την άμεση υποστήριξη στρατηγικών έργων της ΕΕ, διύλισης και ανακύκλωσης, ταυτόχρονα με τη διατήρηση της εστίασης στην κατασκευή κυττάρων, ειδικά στους αρχικούς γύρους χρηματοδότησης.

Το τελευταίο κλειδί για την επιτυχία είναι η βιωσιμότητα.

Τα τρία στελέχη υπογραμμίζουν ότι η επιλογή έργων της Ευρώπης θα πρέπει να καθοδηγείται από απλά κριτήρια, επιβραβεύοντας τα καλύτερα έργα στην κατηγορία τους με το χαμηλότερο αποτύπωμα άνθρακα στην αλυσίδα εφοδιασμού τους. Αυτό είναι το μοναδικό σημείο πώλησης της Ευρώπης, με τις εταιρείες μας σε όλη την αλυσίδα εφοδιασμού μπαταριών να βασίζουν την επιχειρηματική τους δραστηριότητα στην κατασκευή με πολύ χαμηλότερο αποτύπωμα από τον παγκόσμιο ανταγωνισμό.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι γίνονται οι σωστές επενδύσεις σε τοπικό επίπεδο και ότι η πρόσβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας διευκολύνεται για την αξιοποίηση αυτού του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος. Δεδομένου ότι οι μπαταρίες και τα εξαρτήματά τους έχουν ήδη ρυθμιστεί βάσει του κανονισμού της ΕΕ για τις μπαταρίες, δεν απαιτούνται πρόσθετα κριτήρια βιωσιμότητας.

Ιερό δισκοπότηρο

Το νέο ταμείο μπαταριών της ΕΕ δεν αποτελεί το ιερό δισκοπότηρο, ωστόσο  η οικονομική του υποστήριξη είναι κρίσιμη για την οικοδόμηση των πράσινων μπλοκ της ενεργειακής μετάβασης στην ΕΕ, αναφέρουν και καταλήγουν: «Εάν σχεδιαστεί απλά, έχοντας κατά νου ολόκληρη την τοπική αλυσίδα εφοδιασμού και με έμφαση στη βιωσιμότητα, μπορεί να βάλει την Ευρώπη στον παγκόσμιο χάρτη μπαταριών».

Η εικόνα στην Ευρώπη

Καθώς η Ευρώπη απελευθερώνει την οικονομία της από τις εκπομπές άνθρακα, αντιμετωπίζει μια μνημειώδη πρόκληση να ανοικοδομήσει το σύστημα που βασίζεται σε ορυκτά σε ένα σύστημα χωρίς άνθρακα. Οι μπαταρίες και τα υλικά για την κατασκευή τους είναι ζωτικής σημασίας. 

Πριν από ένα χρόνο, καθώς η T&E εκτίμησε ότι τα δύο τρίτα των ανακοινωθέντων σχεδίων για μπαταρίες της Ευρώπης κινδυνεύουν, η ΕΕ ανακοίνωσε μια σειρά μέτρων ως απάντηση στον νόμο για τη μείωση του πληθωρισμού των ΗΠΑ. 

Έτσι, έναν χρόνο μετά, η T&E αποτυπώνει σε έκθεσή της την πρόοδο, καθώς και τις προκλήσεις που σχετίζονται με την ενσωμάτωση αυτής της αλυσίδας εφοδιασμού, παρέχοντας ένα βιομηχανικό αποτύπωμα στις κυβερνήσεις για να οικοδομήσουν μια τοπική, ανθεκτική και βιώσιμη αλυσίδα εφοδιασμού μπαταριών.

Τα βασικά ευρήματα περιλαμβάνουν:

1. Η Ευρώπη μπορεί να γίνει αυτάρκης σε κυψέλες μπαταριών έως το 2026 και να κατασκευάζει το μεγαλύτερο μέρος της ζήτησης για βασικά εξαρτήματα (κάθοδοι) και υλικά όπως το λίθιο έως το 2030. Αλλά περισσότερα από τα μισά σχέδια γιγα-εργοστασίων στην Ευρώπη εξακολουθούν να κινδυνεύουν είτε να καθυστερήσουν είτε να ακυρωθούν, από σχεδόν δύο τρίτα πριν από ένα χρόνο.
2. Η ενσωμάτωση της αλυσίδας εφοδιασμού μπαταριών προσφέρει σημαντικά κλιματικά οφέλη: μείωση 37% στις εκπομπές άνθρακα κατά τη χρήση του δικτύου της ΕΕ ή 133 Mt CO2 έως το 2030 σε σύγκριση με την Κίνα. Όταν βασιζόμαστε σε κυρίως ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι μειώσεις διπλασιάζονται σε 62%.
3. Ωστόσο, πολλά από τα ανακοινωθέντα έργα παραμένουν αβέβαια και, δεδομένης της εκκολαπτόμενης φύσης αυτού του κλάδου στην Ευρώπη, δεν θα πραγματοποιούνταν χωρίς ισχυρότερη κυβερνητική δράση.
4. Το προσχέδιο της βιομηχανικής πολιτικής θα πρέπει να περιλαμβάνει τη διατήρηση της επενδυτικής βεβαιότητας (μέσω του στόχου για καθαρά αυτοκίνητα για το 2035), την παροχή επενδυτικής υποστήριξης σε επίπεδο ΕΕ και τις αυστηρότερες διατάξεις της ΕΕ για τα καλύτερα έργα στην κατηγορία τους.