Πώς μπορεί η Ευρώπη να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή μπαταριών της και ποιες πολιτικές ενέργειες απαιτούνται; Τι δείχνει νέα μελέτη

Η ταχεία διάδοση των ηλεκτρικών οχημάτων με μπαταρία και η απαλλαγή του ενεργειακού τομέα απαιτούν αυξανόμενο αριθμό μπαταριών. Αυτές οι μπαταρίες κατασκευάζονται μέχρι στιγμής κατασκευαστεί σε μεγάλο βαθμό στην Ασία. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΕ έχει θέσει ως στόχο να καλύψει το 90% της ζήτησης μπαταριών της από την εγχώρια παραγωγή έως το 2030 – αλλά υπό το φως της ταχείας ανάπτυξης της αγοράς και της έντονης αύξησης της ζήτησης, αυτός ο στόχος βρίσκεται σε κίνδυνο.

Εάν η Ευρώπη δεν καταφέρει να κλιμακώσει την παραγωγή, θα αντιμετωπίσει σοβαρούς οικονομικούς και γεωπολιτικούς κινδύνους, λόγω της αυξημένης εξάρτησης από εξωτερικούς προμηθευτές, της απειλούμενης βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και της καθυστερημένης απαλλαγής από τον άνθρακα.

Σε αυτό το πλαίσιο, μια νέα μελέτη Fraunhofer ISI που δημοσιεύτηκε στο Nature Energy θέτει το ερώτημα πώς μπορεί η Ευρώπη να καλύψει τη μελλοντική της ζήτηση μπαταριών μέσω της εγχώριας παραγωγής και ποιες πολιτικές ενέργειες απαιτούνται για να διασφαλιστεί αυτό.

Η ζήτηση μπαταριών θα αυξηθεί σημαντικά έως το 2030

Τα ευρήματα της μελέτης δείχνουν ότι η ευρωπαϊκή ζήτηση κυψελών μπαταριών πιθανότατα θα ξεπεράσει τη 1,0 TWh ετησίως έως το 2030, ενώ η εγχώρια παραγωγική ικανότητα αναμένεται να υπολείπεται, δημιουργώντας κίνδυνο περιορισμών στην προσφορά. 

 Ορισμένα σενάρια υψηλής ζήτησης ενδέχεται να υπερβούν το όριο της 1 TWh ήδη από το 2026 και να προσεγγίσουν ακόμη και τις 1,6 TWh ετησίως −1 έως το 2030, με το ανώτατο 10% να υπερβαίνει τις 1,30 TWh ετησίως 

Αν και μπορεί να αναμένεται ότι η Ευρώπη θα καλύψει τουλάχιστον το 50 με 60% της ζήτησης μέσω της εγχώριας παραγωγής έως το 2030, η επίτευξη του στόχου αυτάρκειας 90% της ΕΕ είναι εφικτή αλλά αβέβαιη, καθώς περίπου τα μισά από τα μοντελοποιημένα σενάρια της μελέτης αποτυγχάνουν να επιτύχουν αυτόν τον στόχο.

Η θέση της Ευρώπης στις πρώτες ύλες μπαταριών βελτιώνεται

Η πολυπλοκότητα των αλυσίδων αξίας μπαταριών συνεπάγεται ότι η παραγωγική ικανότητα θα πρέπει να αξιολογείται παράλληλα με την προμήθεια πρώτων υλών, όπου η εγχώρια διαθεσιμότητα είναι αποφασιστικός παράγοντας για την Ευρώπη αλλά και για άλλες χώρες . 

Η ευρωπαϊκή ζήτηση μπαταριών ως προς τις απαιτούμενες ποσότητες πρώτων υλών αποκαλύπτει ότι η σωρευτική ζήτηση για βασικά υλικά, συγκεκριμένα, νικέλιο, κοβάλτιο, γραφίτης, λίθιο και μαγγάνιο, προβλέπεται να αυξηθεί σημαντικά έως το 2035. 

Ενώ η Ευρώπη θα βασίζεται στις εισαγωγές πρώτων υλών μέχρι το 2030–2035, τρεις παράγοντες υποδηλώνουν μια ισχυρότερη θέση. 

Πρώτον, και σε σχέση με την αναμενόμενη ζήτηση, είναι διαθέσιμα σημαντικά εγχώρια αποθέματα μαγγανίου και φυσικού γραφίτη, με πιθανώς χαμηλότερες προοπτικές για λίθιο και νικέλιο, αλλά το πρωτογενές κοβάλτιο είναι σπάνιο. 

Δεύτερον, οι υπάρχουσες αξιολογήσεις αυτάρκειας υποδεικνύουν πρόοδο στην οικοδόμηση ευρωπαϊκών αλυσίδων αξίας, ωστόσο, οι αυξήσεις πρέπει να είναι εξαιρετικά γρήγορες. Ενώ οι εισαγωγές κοβαλτίου και νικελίου (όλων των ποιοτήτων) είναι πιθανό να παραμείνουν απαραίτητες για την εγχώρια επεξεργασία, είναι πιθανό ότι τα μεγάλα μερίδια λιθίου και το μεγαλύτερο μέρος του μαγγανίου μπορούν να προέρχονται και να διυλίζονται στην εγχώρια αγορά. Ο φυσικός γραφίτης (όλων των ποιοτήτων) είναι πιθανό να απαιτεί τόσο τοπική προμήθεια και διύλιση όσο και εισαγωγές. 

Τρίτον, η έμφαση στην κυκλική οικονομία και την ανακύκλωση, όπως προτείνεται στον Νόμο 38 για τις κρίσιμες πρώτες ύλες της ΕΕ είναι πιθανό να περιορίσει την εξάρτηση και να βελτιώσει περαιτέρω τη βιωσιμότητα μέσα σε ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα μπαταριών. 

Τα τέσσερα συμπεράσματα

Με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας, εξάγονται τέσσερα κύρια συμπεράσματα.

1. Πρώτον, καταδεικνύεται ότι η ευρωπαϊκή ζήτηση είναι πιθανό να γνωρίσει φιλόδοξη ανάπτυξη σε τουλάχιστον 1,0 TWh ετησίως έως το 2030. Αντίθετα, η εγχώρια παραγωγική ικανότητα είναι πιο πιθανό να μείνει πίσω από τις κλίμακες τεραβατώρας έως το 2030.
2. Δεύτερον, οι προοπτικές για ένα ευρωπαϊκό αποτύπωμα κατά μήκος της αλυσίδας αξίας των μπαταριών είναι αξιοσημείωτες. Από τη μία πλευρά, η κάλυψη τουλάχιστον του 50-60% της ζήτησης μέσω της εγχώριας παραγωγής έως το 2030 είναι πολύ πιθανή και η συμβολή των συνδεδεμένων με την Ευρώπη εταιρειών προβλέπεται να αυξηθεί σημαντικά, ενώ υπάρχει δυνατότητα βελτίωσης της κατάστασης των πρώτων υλών στην Ευρώπη. Από την άλλη πλευρά, η αυτάρκεια κατά 90% έως το 2030 φαίνεται εφικτή αλλά κάθε άλλο παρά βέβαιη. 
3. Τρίτον, η βραχυπρόθεσμη αστάθεια της ζήτησης μπαταριών, που προκαλείται κυρίως από την αβέβαιη δημοτικότητα και διαθεσιμότητα του BEV, δεν θα πρέπει να ανατρέπει τις επενδυτικές αποφάσεις και να μειώνει τις μακροχρόνιες δεσμεύσεις που βασίζονται στον μετριασμό των αερίων του θερμοκηπίου, τις ανακοινώσεις κατασκευαστών και τους στόχους ZEV στην Ευρώπη και τις βασικές αγορές αυτοκινήτων παγκοσμίως. 
4. Τέταρτον, ο παγκόσμιος αγώνας κατασκευής μπαταριών, οι σύνθετες αλυσίδες αξίας, οι εξαρτήσεις πρώτων υλών και οι χρονοβόρες αυξήσεις υπογραμμίζουν την επείγουσα ανάγκη άμεσης δράσης και αξιόπιστων πολιτικών για τη μείωση των κινδύνων και τη διασφάλιση ορισμένης προβλεψιμότητας. Χωρίς αυτές, η ανάγκη της Ευρώπης να εισάγει μπαταρίες είναι πιθανό να συνεχιστεί ή ακόμη και να αυξηθεί, διατηρώντας έτσι την Ευρώπη εξαρτημένη από τις εισαγωγές σε μια βασική τεχνολογία για τις τρέχουσες και μελλοντικές βιώσιμες μεταφορές και ενέργεια.

Ενίσχυση της ανεξαρτησίας

Εάν η Ευρώπη θέλει να γίνει πιο ανεξάρτητη από τις εισαγωγές κυψελών μπαταριών, τα ευρήματα υπογραμμίζουν τον επείγοντα χαρακτήρα της επιτάχυνσης της επέκτασης της παραγωγικής ικανότητας, της κλιμάκωσης μιας αλυσίδας εφοδιασμού μπαταριών και της εφαρμογής ισχυρών βιομηχανικών πολιτικών για τη στήριξη της ανταγωνιστικότητας και της κυριαρχίας. 

Αυτό περιλαμβάνει επίσης την αξιοπιστία στη μελλοντική ζήτηση της αγοράς για ηλεκτρικά οχήματα με μπαταρία, διατηρώντας τα τρέχοντα πρότυπα στόλου CO2 για αυτοκίνητα και φορτηγά. Με το «Βιομηχανικό Σχέδιο Δράσης για τον Ευρωπαϊκό Τομέα Αυτοκινήτων» που εγκρίθηκε πρόσφατα, η ΕΕ λαμβάνει σημαντικά βήματα για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής μπαταριών.

Προβλέψιμες και αξιόπιστες συνθήκες πλαισίου για τη βιομηχανία

Ο Steffen Link, ερευνητής στο Fraunhofer ISI και επικεφαλής συντάκτης της έρευνας, δηλώνει: «Η νέα μας μελέτη εμφανίζεται σε μια εποχή όπου η Ευρώπη ωθεί τις πολιτικές προς την κλιματική ουδετερότητα και αγωνίζεται για ανθεκτικές, βιώσιμες αλυσίδες αξίας μπαταριών με εγχώρια παραγωγή και παγκόσμια ανταγωνιστικότητα. Για την επίτευξη αυτών των στόχων, η μελέτη μας συνιστά στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να δημιουργήσουν προβλέψιμες και αξιόπιστες συνθήκες πλαισίου για τη βιομηχανία και τους τελικούς χρήστες για την τόνωση της ζήτησης της αγοράς, την ενίσχυση των συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα για την απομάκρυνση των επενδύσεων και την επιτάχυνση της κλιμάκωσης της παραγωγής μπαταριών και των περιφερειακών αλυσίδων εφοδιασμού. Είναι επίσης πολύ σημαντικό να δημιουργηθούν ίσοι όροι ανταγωνισμού μέσω βιομηχανικών πολιτικών καθώς και τοπικών απαιτήσεων περιεχομένου και βιωσιμότητας και προσεκτικής ισορροπίας των εμπορικών πολιτικών για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας με επιλογές για παγκόσμια συνεργασία και στρατηγικές συμμαχίες χωρίς να υποδαυλίζονται εμπορικές συγκρούσεις».