Ποιος πληρώνει τα περισσότερα και τα λιγότερα για ρεύμα και φυσικό αέριο στην Ευρώπη; H θέση της Αθήνας

Οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου για οικιακούς τελικούς χρήστες διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των ευρωπαϊκών πρωτευουσών. Και όταν αυτές προσαρμόζονται με βάση τα πρότυπα αγοραστικής δύναμης (PPS), η κατάταξη των χωρών μετατοπίζεται σημαντικά.

Οι τιμές της ενέργειας στην ΕΕ, οι οποίες αυξήθηκαν κατακόρυφα μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία στις αρχές του 2022, σταθεροποιήθηκαν μετά από έναν χρόνο. Καθ' όλη τη διάρκεια του 2024, ο ετήσιος ρυθμός πληθωρισμού για τις τιμές της ενέργειας ήταν ελαφρώς αρνητικός τους περισσότερους μήνες. 

Οι λογαριασμοί ενέργειας διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών, με το ηλεκτρικό ρεύμα, το φυσικό αέριο και άλλα καύσιμα να αντιπροσωπεύουν το 5,5% των συνολικών δαπανών των νοικοκυριών στην ΕΕ το 2023. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, καθώς πρέπει να διαθέσουν μεγαλύτερο μερίδιο του προϋπολογισμού τους στο κόστος ενέργειας.

Οι τιμές της ενέργειας ποικίλλουν σημαντικά στην Ευρώπη, αλλά ποιες χώρες έχουν τις πιο ακριβές και φθηνότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου;

Μεγάλες διαφορές

Ο Δείκτης Τιμών Ενέργειας Οικιακής Χρήσης (HEPI), που καταρτίστηκε από την Energie-Control Austria, τη MEKH και τη VaasaETT, παρέχει τα πιο ενημερωμένα στοιχεία για τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου σε οικίες σε πόλεις σε 33 ευρωπαϊκές χώρες. 

Σύμφωνα με το euronews το οποίο αναλύει τα συγκεκριμένα δεδομένα, στις αρχές του Ιανουαρίου 2025, οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για οικιακούς τελικούς χρήστες διέφεραν σε μεγάλο βαθμό στην Ευρώπη, κυμαινόμενες από 9,1 c€/kWh στη Βουδαπέστη έως 40,4 c€/kWh στο Βερολίνο, ενώ ο μέσος όρος της ΕΕ ήταν 25,5 c€/kWh.

Οι τιμές στην Ελλάδα, κινούνται λίγο κάτω από τον μέσο όρο της Ευρώπης και σύμφωνα με τον πίνακα διαμορφώνονται στα 23,5 c€/kWh.

Εκτός από το Βερολίνο, οι πιο ακριβές πόλεις για οικιακή ηλεκτρική ενέργεια ήταν οι Βρυξέλλες (38,5 c€/kWh), η Κοπεγχάγη (37,5 c€/kWh), το Λονδίνο (36,8 c€/kWh) και η Βέρνη (36,4 c€/kWh).

Τη Βουδαπέστη, η οποία είχε τη χαμηλότερη τιμή ηλεκτρικής ενέργειας, ακολούθησαν το Κίεβο (9,8 c€/kWh), το Βελιγράδι (10,5 c€/kWh) και η Ποντγκόριτσα (11,1 c€/kWh).

Οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας στις πρωτεύουσες των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης έτειναν να είναι χαμηλότερες από τον μέσο όρο της ΕΕ. Η μόνη εξαίρεση ήταν η Πράγα (35,3 c€/kWh), η οποία ήταν η μόνη πρωτεύουσα στην περιοχή όπου οι τιμές ξεπέρασαν τον μέσο όρο της ΕΕ.

Οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας ξεπέρασαν τον μέσο όρο της ΕΕ σε όλες τις πρωτεύουσες των πέντε μεγαλύτερων οικονομιών της Ευρώπης.
 

Γιατί οι τιμές του ρεύματος διαφέρουν τόσο πολύ;

Οι ειδικοί αποδίδουν τις διαφορές στις ονομαστικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για κατοικίες σε διάφορους παράγοντες που αφορούν την αγορά. «Το διαφορετικό ενεργειακό μείγμα στην παραγωγή (εξάρτηση από φυσικό αέριο, ΑΠΕ κ.λπ.), στρατηγικές προμήθειας προμηθευτών και τιμολόγησης, διασταυρούμενη επιδότηση, το μείγμα τιμολογίων και τα μέτρα στήριξης που εξακολουθούν να είναι αποτελεσματικά σε ορισμένες αγορές, έχουν αντίκτυπο στη διαμόρφωση των τιμών», εξηγεί στο euronews η Ραφαέλα Γρηγορίου, project manager HEPI & επικεφαλής του γραφείου VaasaETT στην Ελλάδα, και η Ηλιάνα Παπαμάρκου data analyst στο VaasaETT.

Για παράδειγμα, πρόσθεσαν ότι το Βερολίνο ήταν στην κορυφή της λίστας σε μεγάλο βαθμό λόγω του σημαντικού κόστους των τελών δικτύου και των φόρων. Εάν λαμβανόταν υπόψη μόνο η ενεργειακή συνιστώσα, η Γερμανία θα κατατάσσονταν στη 10η θέση μεταξύ των 33 αγορών που αναλύθηκαν, χαμηλότερα από την Ιταλία, τη Μεγάλη Βρετανία και την Ολλανδία.

Οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας στα πρότυπα αγοραστικής δύναμης

Ωστόσο, όταν προσαρμόζεται για τα πρότυπα αγοραστικής δύναμης (PPS), η κατάταξη των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας μεταβάλλεται σημαντικά, καθώς η PPS παρέχει μια πιο δίκαιη σύγκριση. Ως τεχνητή νομισματική μονάδα, εξαλείφει τις γενικές διαφορές σε επίπεδο τιμών.

Εκφραζόμενες σε PPS, οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας κυμαίνονταν από 10,6 στο Όσλο έως 43,9 στην Πράγα, δείχνοντας τις σημαντικές μετατοπίσεις στην κατάταξη σε σύγκριση με τις ονομαστικές τιμές. «Η Τσεχία είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς αλλάζει η κατάταξη στην αγορά όταν εκφράζονται οι τιμές σε PPS», είπαν οι Γρηγορίου και Παπαμάρκου της VaasaETT. Η Πράγα κατατάσσεται στην 7η θέση σε ονομαστικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά καταλαμβάνει την πρώτη θέση σε PPS.

Aξιοσημείωτη -αν και όχι η πιο τρανταχτή- είναι και η περίπτωση της Αθήνας, η οποία σύμφωνα με πρότυπα αγοραστικής δύναμης βρίσκεται αρκετά πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ (27,3 ευρώ) στα 29,1 c€/kWh.
 

Οι πιο ακραίες διακυμάνσεις  στην κατάταξη περιλαμβάνουν:

1. Βέρνη: Έπεσε από την 5η θέση σε EUR στην 23η στην PPS
2. Πόλη του Λουξεμβούργου: Πτώση από τη 12η θέση σε EUR στην 24η θέση στο PPS
3. Κοπεγχάγη: Έπεσε από την 3η θέση σε EUR στην 15η θέση στο PPS
4. Βαρσοβία: Ανέβηκε από τη 18η θέση σε EUR στην 6η στην PPS 
5. Βίλνιους: Ανέβηκε από τη 16η θέση σε EUR στην 7η στην PPS

Αυτές οι αλλαγές υποδηλώνουν ότι, ενώ οι πρωτεύουσες της Ανατολικής Ευρώπης έχουν συχνά χαμηλότερες ονομαστικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, η χαμηλότερη αγοραστική δύναμη καθιστά την ηλεκτρική ενέργεια μεγαλύτερη οικονομική επιβάρυνση για τα νοικοκυριά. Αντίθετα, οι πόλεις της Δυτικής και Βόρειας Ευρώπης μπορεί να φαίνονται ακριβές σε ονομαστικούς όρους, αλλά γίνονται σχετικά πιο προσιτές όταν προσαρμόζονται με βάση της αγοραστική δύναμη.

Η Στοκχόλμη καταγράφει μια σημαντική διαφορά στις τιμές του φυσικού αερίου

Σε ολόκληρη την ΕΕ, οι τιμές φυσικού αερίου για οικιακούς τελικούς χρήστες κυμαίνονταν από 2,5 c€/kWh στη Βουδαπέστη έως 33,3 c€/kWh στη Στοκχόλμη—πάνω από 13 φορές υψηλότερες από ό,τι στη Βουδαπέστη.

«Αυτό μπορεί να εξηγηθεί από τη φύση της σουηδικής αγοράς φυσικού αερίου· το μικρό μέγεθος μόνο 77.000 οικιακών πελατών φυσικού αερίου σε ολόκληρη τη Σουηδία, εκ των οποίων οι 50.000 στο απομονωμένο δίκτυο φυσικού αερίου στη Στοκχόλμη», εξήγησαν η Ραφαέλα Γρηγορίου και η Ηλιάνα Παπαμάρκου. 

Το Άμστερνταμ (18,3 c€/kWh), η Βέρνη (17,4 c€/kWh) και η Ρώμη (15 c€/kWh) ακολουθούν τη σουηδική πρωτεύουσα. 

Το Λονδίνο είχε το χαμηλότερο ποσοστό μεταξύ των πέντε κορυφαίων οικονομιών με 8,8 c€/kWh..

O μέσος ευρωπαϊκός όρος είναι στα 11,1 c€/kWh, ενώ αρκετά χαμηλότερα είναι η Αθήνα με 8,5 c€/kWh.
 

Οι μεγάλες αποκλίσεις

Οι ανισότητες στις τιμές του φυσικού αερίου αποδίδονται σε διάφορους παράγοντες, όπως «διαφορετικές στρατηγικές προμηθειών και τιμολόγησης, επίπεδα αποθήκευσης, θερμοκρασία και καιρικές συνθήκες, διασύνδεση με άλλες αγορές, διασταυρούμενη επιδότηση και το μείγμα τιμολογίων». 

Οι τιμές του φυσικού αερίου σε PPS κυμαίνονταν από 3,8 c€/kWh στη Βουδαπέστη έως 28,3 c€/kWh στη Στοκχόλμη. 

Οι πιο αξιοσημείωτες αποκλίσεις στην κατάταξη περιλαμβάνουν:

1. Βέρνη: Έπεσε από την 3η θέση σε EUR στη 16η στην PPS
2. Πόλη του Λουξεμβούργου: Πτώση από τη 10η θέση σε EUR στην 21η στην PPS
3. Κοπεγχάγη: Έπεσε από την 3η θέση σε EUR στην 15η θέση στο PPS
4. Δουβλίνο: Ανέβηκε από την 8η θέση σε EUR στην 18η στην ΜΑΔ 
5. Σόφια: Ανέβηκε από τη 15η θέση σε EUR στην 3η στην PPS

Σε ό,τι αφορά το φυσικό αέριο, η Αθήνα με βάση τα PPS παραμένει κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ (12 c€/kWh), στα 10,5 c€/kWh.