Πάροχοι ρεύματος: 3+1 αρρυθμίες της αγοράς που «φουσκώνουν» τους λογαριασμούς – Τα εμπόδια για ορατότητα στο κόστος προμήθειας – Ανοικτές «τρύπες» εκατομμυρίων ευρώ 

Μία σειρά από δυσλειτουργίες της εγχώριας λιανικής αγοράς που είτε «μεταφράζονται» σε επιπλέον κόστη τα οποία μετακυλίονται άμεσα στους καταναλωτές, είτε επιβαρύνουν έμμεσα τα τιμολόγια αφού πιέζουν τη ρευστότητα των παρόχων, ανέδειξαν στις τοποθετήσεις τους οι εκπρόσωποι των εταιρειών προμήθειας που συμμετείχαν στο 6ο Power & Gas Forum.

Τα στελέχη των παρόχων έκαναν επίσης αναφορά σε μία σειρά από κόστη που προκύπτουν στην πορεία για τους προμηθευτές, αυξάνοντας αναδρομικά τα κόστη τους και επομένως το επιχειρηματικό ρίσκο. Την ίδια στιγμή, ο κλάδος «κουβαλά» εκκρεμότητες ετών, κάθε μία από τις οποίες αφορά ποσά αρκετών εκατομμυρίων ευρώ, που δεν είναι ακόμη ξεκάθαρο πότε και με ποιον τρόπο θα διευθετηθούν. 

«Φέσια» & ενεργειακός τουρισμός 

Όσον αφορά τις δυσλειτουργίες, ψηλά στην ατζέντα της αγοράς βρίσκεται το (ακόμη υφιστάμενο) «κενό» στην αντιμετώπιση του ενεργειακού τουρισμού και τα υψηλά επίπεδα των ληξιπρόθεσμων οφειλών που επιβαρύνουν τον κλάδο. Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά ο Αναστάσιος Λωσταράκος, Πρόεδρος του ΕΣΠΕΝ και Γενικός Διευθυντής της NRG, τα χρέη ανέρχονται σε 1,5 δισ. ευρώ από παλαιούς πελάτες και 1 δισ. από υφιστάμενους.  

Όπως συμπλήρωσε, η αποκλιμάκωση των ληξιπρόθεσμων χρεών θα μειώσει τις τιμές για τους καταναλωτές, καλώντας για αυτό τον σκοπό την πολιτεία να αναλάβει πρωτοβουλίες προς αυτή την κατεύθυνση. Αρμοδιότητα της πολιτείας, και πιο συγκεκριμένα του ΥΠΕΝ, είναι επίσης να δημιουργηθεί ένα πλέγμα προστασίας των εταιρειών από τον ενεργειακό τουρισμό. Σύμφωνα με τον Πρόεδρο του ΕΣΠΕΝ, η εκκρεμότητα με την επικαιροποίηση του Άρθρου 42 του Κώδικα Προμήθειας «μετρά» πλέον 4,5 χρόνια, και παρά το γεγονός ότι είχε διαμορφωθεί συναίνεση στη δεύτερη σχετική εισήγηση που κατάρτισε η ΡΑΑΕΥ προς το υπουργείο. 

Σύμφωνα με τον Στάθη Βωβό, COO και CCO της Volton, επιβαρυντικά στην υφιστάμενη κατάσταση αναφορικά με τον ενεργειακό τουρισμό λειτουργεί και το γεγονός ότι στα κυμαινόμενα τιμολόγια δεν εφαρμόζεται ρήτρα πρόωρης αποχώρησης. Η συνέπεια είναι να αυξάνονται πολύ οι επισφάλειες για τους προμηθευτές και το τελικό κόστος και, κατά συνέπεια, η ανταγωνιστικότητα των εταιρειών.

Απώλειες στο δίκτυο διανομής 

Σημαντικό όμως «βαρίδι» για τους λογαριασμούς των καταναλωτών είναι και οι απώλειες στο δίκτυο διανομής – ένα θέμα το οποίο έθιξαν σχεδόν όλα τα στελέχη στις τοποθετήσεις τους. Σύμφωνα με τον Γιώργο Παναγιώτου, Διευθυντή Στρατηγικής και Διαχείρισης Ενέργειας της Volton, αυτή τη στιγμή μοναδικές επιλογές των εταιρειών είναι είτε η απορρόφηση του κόστους είτε η μετακύλισή του στους τρέχοντες πελάτες τους. 

Ο κ. Παναγιώτου εξέφρασε προβληματισμό για το γεγονός ότι το κόστος των απωλειών θα αυξηθεί περαιτέρω. Όπως έχει γράψει το energypress, η ΡΑΑΕΥ ενέκρινε πρόσφατα νέους συντελεστές για τις απώλειες, ο οποίος για παράδειγμα στη χαμηλή τάση αυξάνεται στο 1,1619 από  1,1357 που ήταν από τον Ιούλιο του 2022. Με βάση τον Κώστα Παπαμιχαήλ, Αναπληρωτή Γενικό Διευθυντή του ΕΣΠΕΝ, οι απώλειες αγγίζουν στη χώρα μας το 11,4% όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 5,5%. Αυτό συνεπάγεται ένα σημαντικό πρόσθετο κόστος για τους προμηθευτές, το οποίο εκτιμάται σε 370 εκατ. ευρώ ανά έτος.

Ο ΕΛΥΚΩ 

Ο κ. Παπαμιχαήλ έκανε επίσης μνεία στο έλλειμμα του ΕΛΥΚΩ, το οποίο στο τέλος του 2024 έφτανε στα 630 εκατ. ευρώ – ένα ποσό που «μεταφραζόταν» σε ένα χρηματοδοτικό κόστος ύψους 40 εκατ. ευρώ ανά έτος για τους προμηθευτές. Το έλλειμμα μειώθηκε στις αρχές του έτους, με την ενίσχυση από τον κρατικό προϋπολογισμό, ωστόσο παραμένει σε υψηλά επίπεδα – της τάξης των 200 εκατ. 

Όπως υπογράμμισε χαρακτηριστικά ο Βασίλης Ζούβιας, Διευθυντής Ρυθμιστικών Υποθέσεων της NRG, τα ελλείμματα στα κρατικά ταμεία και τους ειδικούς λογαριασμούς τείνουν να αποκτήσουν διαχρονικό χαρακτήρα. Κι αυτό γιατί αποτελούν ένα βολικό άτυπο κρατικό δανεισμό, όπου το κράτος δανείζεται από κεφάλαια κίνησης των προμηθευτών. 

Το κόστος εξισορρόπησης 

Στα ασαφή και μη στοχαστικά κόστη, τα οποία εμποδίσουν τους προμηθευτές να προσφέρουν κοστοστρεφή σταθερά τιμολόγια, ο κ. Παναγιώτου από τη Volton πρόσθεσε και τους Λογαριασμούς Προσαυξήσεων. Σημείωσε ότι επηρεάζει σημαντικά τα τιμολόγια, προσθέτοντας ότι θα πρέπει να υπάρξουν μέτρα κανονικοποίησής του κόστους εξισορρόπησης, ώστε να μπορούν να ενσωματωθεί έστω σε κάποιο βαθμό στον εμπορικό προγραμματισμό των εταιρειών. 

«Νάρκη» για τον προγραμματισμό των εταιρειών αποτελούν όμως και οι αστοχίες των Διαχειριστών, οι οποίες εισάγουν ένα μεγάλο περιθώριο σφάλματος με το οποίο λειτουργεί οργανικά η αγορά, σύμφωνα με τον κ. Ζούβια. Το στέλεχος της NRG έφερε ως παράδειγμα την πρόσφατη αναδρομική διορθωτική εκκαθάριση της αγοράς Εξισορρόπησης από τον ΑΔΜΗΕ, όπως και την οριστική εκκαθάριση του ΔΕΔΔΗΕ για το 1ο εξάμηνο του 2022. 

Στη δεδομένη συγκυρία, οι παραπάνω παρενέργειες έρχονται να προστεθούν στις υψηλές διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς, η οποία δυσχεραίνει έτι περαιτέρω την ορατότητα των προμηθευτών αναφορικά με την κατάρτιση των προϊόντων τους. Σύμφωνα με τον κ. Βωβό, γι’ αυτό θα έπρεπε και οι προμηθευτές να έχουν πρόσβαση σε προβλέψιμα προϊόντα στη χονδρική, ώστε να μπορούν να κανονικοποιήσουν τα κόστη τους. Επίσης, με βάση τον κ. Παπαμιχαήλ, εκτός από την υψηλή μεταβλητότητα της αγοράς, το τοπίο γίνεται ακόμη πιο περίπλοκο από τη μη προβλεψιμότητα στη χορήγηση επιδοτήσεων από την πολιτεία. Όπως τόνισε χαρακτηριστικά, όσον αφορά τα μέτρα στήριξης, δεν υπάρχει ούτε χρονοδιάγραμμα τερματισμού τους, ούτε κανόνες ενεργοποίησής τους. 

Οι οριστικές εκκαθαρίσεις στα ΜΔΝ

Την ίδια ώρα, όπως ανέφερε ο κ. Ζούβιας, υπάρχουν σημαντικά οικονομικά «βάρη» από τα προηγούμενα έτη, στα οποία είναι εκτεθειμένες οι εταιρείες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το ρυθμιστικό πλαίσιο για τις ΥΚΩ, για το οποίο η εγκριτική απόφαση της Κομισιόν έχει λήξει από τον Φεβρουάριο του 2019. Όπως σημείωσε, αυτό σημαίνει πως επί έξι χρόνια η ΡΑΑΕΥ δεν εκδίδει αποφάσεις για τον προσδιορισμό του οριστικού ανταλλάγματος των ΥΚΩ. 

Οι συναλλαγές που αφορούν σε αυτή την εκκρεμότητα ανέρχονται σε 3 δισ. ευρώ και μια συνέπεια αυτής της εκκρεμότητας είναι και το γεγονός ότι από 2019 μέχρι σήμερα, οι προμηθευτές δεν γνωρίζουν ποιο είναι το κόστος με το οποίο προμηθεύουν τους πελάτες στους στα μη διασυνδεδεμένα νησιά.

Ανάλογη εκκρεμότητα είναι και οι αναδρομικές εκκαθαρίσεις ΕΤΜΕΑΡ, στο πλαίσιο του προηγούμενου σχήματος κρατικών ενισχύσεων, το οποίο έχει πλέον εκπνεύσει. Έτσι, τη στιγμή που βρίσκεται στα σκαριά αίτημα για ένα νέο σχήμα, παραμένει το «αγκάθι» ότι δεν έχουν επιστρέψει τα οφειλόμενα ποσά επιχειρήσεις που επί χρόνια κατέβαλαν μειωμένο ΕΤΜΕΑΡ, χωρίς να το δικαιούνται.