Ουκρανία: Μια συμφωνία για την οποία μπορεί σύντομα να μετανιώσει

Η Ουκρανία βρήκε λίγο χώρο να αναπνεύσει, αλλά με τι κόστος; Ο πρόεδρος Βίκτορ Γιανουκόβιτς και ο Ρώσος Βλαντιμίρ Πούτιν ανακοίνωσαν ότι η Μόσχα θα επενδύσει 15 δισ. δολάρια σε ουκρανικά ομόλογα, ενώ θα μειώσει κατά περίπου το 1/3 την τιμή που πληρώνει το Κίεβο για να εισάγει ρωσικό φυσικό αέριο.

Η συμφωνία παρέχει μια αναγκαία «ένεση» ξένου χρήματος που θα ενισχύσει τα εξαντλούμενα συναλλαγματικά αποθέματα της Ουκρανίας και εξασφαλίζει ότι η κυβέρνηση θα αποφύγει το αντιλαϊκό μέτρο της αύξησης των τιμών του φυσικού αερίου πριν από τις εκλογές του 2015. Συνολικά, η βοήθεια θα «είναι αρκετή για να διατηρήσει ισοσκελισμένο το ισοζύγιο πληρωμών της Ουκρανίας για περίπου δύο χρόνια», έγραψε σε ενημερωτικό σημείωμα προς τους πελάτες του ο Neil Shearing, ο επικεφαλής οικονομολόγων για τις αναδυόμενες αγορές της Capital Economics.

Αν και αυτά είναι καλά νέα βραχυπρόθεσμα, η συμφωνία απειλεί να επιφέρει σοβαρή βλάβη μακροπρόθεσμα. Η ρωσική βοήθεια λειτουργεί «ως επίδεσμος για τα οικονομικά προβλήματα της Ουκρανίας και όχι ως δραστικό φάρμακο», σχολιάζει ο αναλυτής Lilit Gevorgyan της IHS στο Λονδίνο. Ο Γιανουκόβιτς «δεν έχει επαρκές πολιτικό κεφάλαιο ή ακόμη και την προθυμία να επιβάλλει τα απαιτούμενα μακροοικονομικά μέτρα», προσθέτει. «Αλλά αυτά τα βήματα είναι απαραίτητα για τη συνολική υγεία της ουκρανικής οικονομίας».

Η «ένεση» ρευστότητας επιτρέπει στο Κίεβο να διατηρήσει με τεχνητό τρόπο ισχυρές συναλλαγματικές ισοτιμίες, το οποίο επηρεάζει την ελκυστικότητα των ουκρανικών εξαγωγών. Η μείωση της τιμής του ρωσικού φυσικού αερίου διώχνει την πίεση από την κυβέρνηση να περιορίσει τα καταστροφικά ελλείμματα του προϋπολογισμού και να θεσπίσει φιλικές προς την αγορά μεταρρυθμίσεις - μέτρα που είναι απαραίτητα για να βγάλουν την Ουκρανία από το οικονομικό κελάρι της Ευρώπης.

Υπάρχει επίσης το ζήτημα του τι θέλει η Ρωσία σε αντάλλαγμα για τη βοήθειά της. «Η Ρωσία είναι απίθανο να γίνει απλά ο εθελοντής διασώστης της Ουκρανίας», λέει ο Gevorgyan. Ο Πούτιν είναι πιθανό να διεκδικήσει «απτά οφέλη, όπως τα προσοδοφόρα ουκρανικά πάγια», καθώς και μεγαλύτερο ρόλο στον έλεγχο της διέλευσης του ρωσικού φυσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας προς την υπόλοιπη Ευρώπη.

Η συμφωνία δεν δίνει απάντηση στο ζήτημα της πιθανής ένταξης της Ουκρανίας σε τελωνειακή ένωση που θα καθοδηγείται από τη Ρωσία, ένα ζήτημα που έχει προκαλέσει μαζικές διαδηλώσεις εδώ και πολλές εβδομάδες από πολίτες που θέλουν το Κίεβο να σφυρηλατήσει στενότερους εμπορικούς δεσμούς με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Γιανουκόβιτς και ο Πούτιν «είναι πολύ προσεκτικοί και δεν το αναφέρουν αυτό για την ώρα», λέει ο Joerg Forbrig, επικεφαλής προγράμματος για την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη στου Γερμανικού Ταμείου Marshall στο Βερολίνο. «Οποιαδήποτε συζήτηση σε αυτό το στάδιο θα αναθερμάνει τις αντιδράσεις».

Ωστόσο, προσθέτει, η Ρωσία είναι αποφασισμένη να φέρει την Ουκρανία στην εμπορική τροχιά της. Ο Πούτιν «θα προσπαθήσει να πιέσει τον Γιανουκόβιτς να υπογράψει» τους επόμενους μήνες, καθώς η Ρωσία σχεδιάζει να θέσει σε ισχύ την τελωνειακή ένωση έως τις αρχές του 2015.

Θα μπορούσε η συμφωνία με τη Ρωσία εκτονώσει τις διαμαρτυρίες; «Οι κινητοποιήσεις δεν μπορούν να διατηρηθούν για μεγάλα χρονικά διαστήματα», λέει ο Forbrig, ειδικά κατά τη διάρκεια ενός κρύου ουκρανικού χειμώνα. Επίσης αφήνοντας ανοικτό το ζήτημα μιας πιθανής εμπορικής συμφωνίας, ο Γιανουκόβιτς ίσως κατάφερε να καταστείλει τις διαμαρτυρίες.

Παρ’όλα αυτά, με τις διαδηλώσεις να εντείνονται κατά τη διάρκεια των τελευταίων εβδομάδων, οι διαδηλωτές ζητούσαν την παραίτηση του Γιανουκόβιτς και την προκήρυξη νέων εκλογών. Όπως λέει ο Forbrig: «Μπορεί απλά να επιστρέψουν στους δρόμους και να πουν «το βασικό μας αίτημα για νέες εκλογές δεν έχει ακόμη ικανοποιηθεί».

(Bloomberg Business Week, capital.gr)