Ώρα αποφάσεων για τον Euroasia – Το ορόσημο της πληρωμής στην Nexans και η «τρύπα» των 1,1 δισ ευρώ

Η ώρα της αλήθειας πλησιάζει για το πολλά υποσχόμενο, αλλά με πολλά προβλήματα Euroasia Intercconector, που φιλοδοξεί να διασυνδέσει τα δίκτυα Ελλάδας - Κύπρου και Ισραήλ.

Τα καμπανάκια της Κομισιόν για τα χρηματοδοτικά του προβλήματα πυροδοτούν αυξανόμενο προβληματισμό στην Κύπρο, ενώ αρχίζουν να εκπνέουν και τα ορόσημα στο πλαίσιο της σύμβασης που έχει υπογράψει η εταιρεία του έργου με την νορβηγική Nexans για την κατασκευή του καλωδίου.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, το πρώτο εξ αυτών λήγε αύριο και αφορά την υποχρέωση καταβολής 50 εκατ. ευρώ προς την Nexans. Και η έγκαιρη καταβολή της πληρωμής στην Nexans αποτελεί ένα crash test για την αξιοπιστία της εταιρείας του έργου και των μετόχων της πλευράς Κτωρίδη.

Ενώ η κυπριακή κυβέρνηση έδειχνε με κάθε ευκαιρία την αμέριστη στήριξή της στον Euroasia, μετά και τις τελευταίες προειδοποιήσεις των Βρυξελλών δείχνει όλο και περισσότερο θορυβημένη. Τα κυβερνητικά στελέχη που αρχίζουν να κρατούν αποστάσεις από το έργο, αυξάνονται, μετά και τα σαφή μηνύματα των κοινοτικών ότι αν δεν τηρηθούν τα δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα, τότε θα τεθούν υπό επανεξέταση ακόμη και τα 657 εκατ. ευρώ κλειδωμένων ευρωπαϊκών κονδυλίων.

Αποστάσεις 

Το πρόβλημα αναδεικνύεται από τις ίδιες τις δηλώσεις των υπουργών και στελεχών της κυβέρνησης Χριστοδουλίδη. Ερωτηθείς προ ημερών για τον Euroasia, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, απάντησε ότι η κυβέρνηση πρώτα θα αναμένει την μελέτη του οίκου αξιολόγησης ως προς την οικονομική βιωσιμότητα και τη γεωστρατηγική του αξία, και μετά θα λάβει τις όποιες αποφάσεις σχετικά με την εμπλοκή της. Η συμμετοχή της Λευκωσίας στο project, θα γίνει μόνο εφόσον αυτό αποδειχθεί βιώσιμο, έχει πει και ο υπ. Ενέργειας Γιώργος Παπαναστασίου, αφήνοντας, αιχμές για καθυστερήσεις από πλευράς της προηγούμενης διακυβέρνησης Αναστασιάδη.
Κληθείς μάλιστα να σχολιάσει ο κ. Παπανστασίου την είδηση ότι ο ΑΔΜΗΕ έχει έρθει σε συμφωνία με ισραηλινό fund για να μπει στο μετοχικό κεφάλαιο του Euroasia με 33%, απάντησε ότι κάτι τέτοιο, θα συνεισέφερε γύρω στα 100 εκατ. ευρώ. Για ένα όμως έργο της εμβέλειας του Euroasia, ο οποίος μετά την αύξηση των πρώτων υλών, έχει δει τον προϋπολογισμό του να εκτινάσσεται στα 1,9 δισ (από 1,57 δισ πριν), τα 100 εκατ ευρώ, δεν είναι παρά ψίχουλα.

«Τα 100 εκατ. δεν αρκούν για να δώσουν τις λύσεις», είπε ο Παπαναστασίου. Διότι αθροίζοντας κανείς τα 657 εκατ της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης από το Connecting Europe Facility, τα 100 εκατ από το κυπριακό Ταμείο Ανάκαμψης και τα 100 εκατ του ισραηλινού fund, υπολείπονται ακόμη 1,1 δισ.

Τα δυνητικά διαθέσιμα κεφάλαια ανέρχονται σε 857 εκατ ευρώ, όταν ο προϋπολογισμός του καλωδίου φτάνει πλέον μια ανάσα από τα 2 δισ ευρω. Από κάπου πρέπει να βρεθούν επιπλέον πόροι, χωρίς προς ώρας να διαφαίνεται από που.

Η ανάγκη να βρεθούν επιπλέον κεφάλαια επίγει, καθώς και να επιταχυνθεί το legal due diligence. Εφόσον αυτό ολοκληρωθεί, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι ο ΑΔΜΗΕ έχει δεχτεί να εισφέρει ποσό έως 33% της επένδυσης, ενώ αντίστοιχο ποσό θα καταβάλει και το ισραηλινό fund. Σε ένα τέτοιο σενάριο, ΑΔΜΗΕ και ισραηλινοί θα κατέχουν το 66,66% του μετοχικού κεφαλαίου του Euroasia με το υπόλοιπο ποσοστό να ανήκει στην πλευρά Κτωρίδη.

Και μπορεί η κίνηση του ισραηλινού fund, όπως και του ΑΔΜΗΕ να δίνουν μια κατεύθυνση και να στέλνουν ένα σήμα και σε άλλους δυνητικούς επενδυτές να μπουν στο project, ωστόσο τα πάντα θα εξαρτηθούν από την αξιοπιστία που θα επιδείξει ο βασικός μέτοχος ως προς την τήρηση των δεσμευτικών του υποχρεώσεων.

Στην Κύπρο η ανησυχία είναι διάχυτη και μπορεί η ονομαστική αναφορά του έργου στο προ ημερών κοινό ανακοινωθέν της τριμερούς συνάντησης Ελλάδας-Κύπρου -Ισραήλ, να αναδεικνύει την γεωστρατηγική του αξία, ωστόσο δεν έχει καταφέρει να «διασκεδάσει» τις εντυπώσεις.

Οσο για την κυπριακή κυβέρνηση επιρρίπτει ευθύνες στην προηγούμενη για λανθασμένες αποφάσεις και καθυστερήσεις, ως προς το να προβεί σε αξιολόγηση του έργου. «Πολύ καθυστερημένα η Κυπριακή Δημοκρατία αποφάσισε να αξιολογήσει αυτό το έργο», είπε προ ημερών ο Παπαναστασίου.

Κλειδί η αξιολόγηση

Πολλά θα κριθούν από την αξιολόγηση του έργου, η οποία θα γίνει σε δύο πυλώνες. Ο πρώτος αφορά την οικονομική του βιωσιμότητα και ο δεύτερος τη γεωστρατηγική του αξία. Τα αποτελέσματα της μελέτης, θα κρίνουν το κατά πόσο η Λευκωσία θα λάβει ή όχι την «επενδυτική απόφαση». 
Η μελέτη, η οποία διενεργείται από ξένο οίκο αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου και υπό την προϋπόθεση πως το πρόσημο θα είναι θετικό, τότε η Λευκωσία θα συμμετάσχει, είτε με δάνειο στον φορέα υλοποίησης – δεν αποτελεί την πρώτη επιλογή, όπως έχει δηλώσει ο κ. Παπαναστασίου – είτε μπαίνοντας στο μετοχικό κεφάλαιο του Euroasia. 

Σε αυτή την περίπτωση θα έχει περισσότερες από μία θέσεις στο Διοικητικό Συμβούλιο και κατ’ επέκταση μεγαλύτερο λόγο στις αποφάσεις. Απαραίτητη προϋπόθεση να βρει τον φορέα με τον οποίο θα συμμετάσχει και κυρίως να διαπραγματευθεί με την ιδιωτική εταιρεία του έργου, αλλά και τους υπόλοιπους επενδυτές και μετόχους.

Ο χρόνος σε κάθε περίπτωση τρέχει αντίστροφα και η ικανότητα της εταιρείας να ανταπεξέλθει στις πληρωμές απέναντι στην Nexans θα κρίνει πολλά για ένα έργο, για το οποίο έχει χαθεί πολύτιμος χρόνος, όπως αναγνωρίζει ανοικτά η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη. Η Λευκωσία δεν έχει την πολυτέλεια να δει να χάνεται κι άλλος πολύτιμος χρόνος, ειδικά σε συγκυρία, κατά την οποία επίκεινται κρίσιμες αποφάσεις για το ενεργειακό μέλλον της Ευρώπης.