Οι προκλήσεις για τους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς της Ευρώπης και το χρηματοδοτικό κενό των 250 δισ. ευρώ

Παρά τον προβλεπόμενο τριπλασιασμό των επενδύσεων από τους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (TSOs) για τα δίκτυα στην Ευρώπη, παραμένει ένα χάσμα 250 δισεκατομμυρίων ευρώ μεταξύ των αναμενόμενων λειτουργικών ταμειακών ροών και των απαιτούμενων κεφαλαιουχικών δαπανών έως το 2030.

Σύμφωνα με έκθεση της Boston Consulting Group (BCG), με τίτλο «Στο δρόμο προς την ανάπτυξη: Προκλήσεις Κεφαλαίου και Στρατηγικές Αποφάσεις για τους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας της Ευρώπης» , κατά τα επόμενα πέντε χρόνια, οι 15 μεγαλύτεροι Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς (ΔΣΜ) προβλέπεται να επενδύσουν 345 δισεκατομμύρια ευρώ, σχεδόν τριπλασιάζοντας το ποσό που είχε διατεθεί τα προηγούμενα πέντε χρόνια.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στα τέλη Απριλίου, η Ισπανία και η Πορτογαλία έχασαν το ηλεκτρικό ρεύμα κατά τη χειρότερη διακοπή ρεύματος που υπέστησαν. Την περασμένη εβδομάδα σημειώθηκε διακοπή ρεύματος σε μεγάλα τμήματα της Τσεχικής Δημοκρατίας. Τέτοια περιστατικά έχουν εντείνει τις ανησυχίες σχετικά με την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας.

Αύξηση στις δαπάνες

Η BCG εκτιμά ότι οι κεφαλαιουχικές δαπάνες μόνο για το 2024 είναι περίπου 50% υψηλότερες από ό,τι το προηγούμενο έτος και οι TSOs κινητοποιούν όλους τους διαθέσιμους χρηματοδοτικούς μοχλούς -συμπεριλαμβανομένων του χρέους, των μετοχών και των πωλήσεων περιουσιακών στοιχείων- για να συμβαδίσουν με τη ζήτηση.

Ωστόσο, με αυτήν την εκρηκτική αύξηση των επενδύσεων, οι TSOs αντιμετωπίζουν ένα διαφαινόμενο έλλειμμα κεφαλαίου.

Η ανάλυση του Κέντρου BCG για τον Ενεργειακό Αντίκτυπο αναφέρει ότι, χωρίς νέες προσεγγίσεις στη χρηματοδότηση και την κεφαλαιακή αποδοτικότητα, οι Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς (TSO) ενδέχεται να μην καταφέρουν να παρέχουν την υποδομή που απαιτείται για την επίτευξη των στόχων της Ευρώπης για το κλίμα και την αξιοπιστία.

Συνολικά, αυτό το έλλειμμα ανέρχεται σε ένα κεφαλαιακό κενό 250 δισεκατομμυρίων ευρώ μεταξύ των αναμενόμενων λειτουργικών ταμειακών ροών και των απαιτούμενων κεφαλαιακών δαπανών έως το 2030.

Πιέσεις στο οικονομικό μοντέλο

Σύμφωνα με ανακοίνωση της BCG, παρά τα σαφή σημάδια ότι οι επενδύσεις πρέπει να κλιμακωθούν, το τρέχον χρηματοοικονομικό μοντέλο που στηρίζει τους διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς (TSO) της Ευρώπης δέχεται σημαντικές πιέσεις.

Το BCG απαριθμεί τρία βασικά σημεία πιέσεων

• Καταρχάς, υπάρχει ένα ζήτημα κλίμακας έναντι της ικανότητας χρηματοδότησης. Οι TSO, λέει η BCG, αμείβονται με βάση τα επίπεδα δαπανών, αλλά πολλοί έχουν επιβαρυμένους ισολογισμούς και έχουν ήδη αυξήσει τα ίδια κεφάλαια. Η παροχή υποδομών μεγάλης κλίμακας χωρίς να τίθενται σε κίνδυνο οι αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας ή να προκαλείται αραίωση των ιδίων κεφαλαίων παραμένει κεντρική πρόκληση.
• Δεύτερον, η προσιτή τιμή έναντι των αποδόσεων. Σύμφωνα με την BCG, ενώ οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στοχεύουν στη διατήρηση χαμηλού κόστους ενέργειας για τους καταναλωτές, οι ιδιώτες επενδυτές απαιτούν ανταγωνιστικές, προσαρμοσμένες στον κίνδυνο αποδόσεις. Αυτό οδηγεί σε μια επίμονη διελκυστίνδα μεταξύ της συγκράτησης του κόστους και της προσέλκυσης κεφαλαίων.
• Τρίτον, η εντολή ανάπτυξης έναντι του υποκατάστατου ομολόγων. Η BCG αναφέρει ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής αναμένεται από τους TSO να συμπεριφέρονται ως εταιρείες ανάπτυξης - γρήγορες, επεκτάσιμες και ευέλικτες - ενώ πολλοί επενδυτές συνεχίζουν να τις εκτιμούν ως οντότητες χαμηλού κινδύνου που καταβάλλουν μερίσματα. Αυτή η αναντιστοιχία βρίσκεται στο επίκεντρο των αποκλινουσών προσδοκιών σχετικά με τον κίνδυνο και την απόδοση.

Στρατηγικές επιλογές

Η έκθεση της BCG συμβουλεύει τους ευρωπαϊκούς TSO να προσαρμόσουν τη στρατηγική τους βάση, μέσω των ακόλουθων μέτρων:

1. Επαναξιολόγηση μοντέλων ιδιοκτησίας: Οι leaders  πρέπει να καθορίσουν τους βέλτιστους συνδυασμούς κρατικής ιδιοκτησίας, δημόσιων αγορών και ιδιωτικών κεφαλαίων (συμπεριλαμβανομένων των κεφαλαίων για υποδομές) για να εξασφαλίσουν μακροπρόθεσμη υποστήριξη.
2. Διερεύνηση εναλλακτικών χρηματοδοτήσεων: Οι TSOs θα πρέπει να εξετάσουν, πέρα ​​από την παραδοσιακή χρηματοδότηση, μηχανισμούς που διατηρούν τους ισολογισμούς, όπως οι πωλήσεις μειοψηφικών συμμετοχών ή τα χρηματοδοτικά εργαλεία που υποστηρίζονται από την κυβέρνηση.
3. Βελτίωση του χαρτοφυλακίου: Οι Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς (TSOs) θα πρέπει να επαναξιολογήσουν τη γεωγραφική και επιχειρηματική σύνθεση των χαρτοφυλακίων τους και να εξετάσουν το ενδεχόμενο εκποίησης μη βασικών περιουσιακών στοιχείων για την ανακατανομή κεφαλαίου.
4. Βελτίωση της κεφαλαιακής αποδοτικότητας: Η επίτευξη περισσότερων αποτελεσμάτων με λιγότερα είναι επιτακτική ανάγκη: έλεγχος του κόστους, επιτάχυνση των χρονοδιαγραμμάτων των έργων και ιεράρχηση επενδύσεων υψηλού αντίκτυπου και κεφαλαιακά αποδοτικών .
5. Αυστηρότερη επικοινωνία με τους επενδυτές: Οι TSO πρέπει να τοποθετηθούν ως πειθαρχημένες, καλά διοικούμενες επιχειρήσεις υποδομών που προσφέρουν αξιόπιστη μακροπρόθεσμη δημιουργία αξίας, ακόμη και εν μέσω αστάθειας, σε ένα πλαίσιο ανταγωνισμού για κεφάλαια.

Ο Ρόλος των υπευθύνων Χάραξης Πολιτικής και των Ρυθμιστικών Αρχών

Οι κυβερνήσεις και οι ρυθμιστικές αρχές πρέπει επίσης να εξελίξουν τα πλαίσιά τους για να υποστηρίξουν αυτό το κύμα επενδύσεων:

• Επίλυση του ζητήματος του «Ποιος πληρώνει» : Απαιτείται μια σαφής, δίκαιη απάντηση για να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο κατανέμονται τα μελλοντικά κόστη μεταξύ των φορολογουμένων και των φορολογουμένων, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο κατανέμονται τα κόστη μεταξύ των διαφορετικών κατηγοριών φορολογουμένων.
• Προσαρμογή Ρυθμιστικών Πλαισίων : Οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να επανεξετάσουν τα πλαίσια απόδοσης ώστε να αντικατοπτρίζουν την κλίμακα και την πολυπλοκότητα της παροχής υποδομών. Θα πρέπει να αξιολογήσουν εάν τα τρέχοντα ρυθμιστικά μοντέλα ταιριάζουν στη φάση «οικοδόμησης περιουσιακών στοιχείων» της ενεργειακής μετάβασης.
• Εμβάθυνση της συνεργασίας : Θα απαιτηθεί έγκαιρη και διαρκής συνεργασία μεταξύ των υπευθύνων χάραξης πολιτικής και των TSO για τη μείωση του κινδύνου σχεδιασμού, ενώ παράλληλα θα ευθυγραμμιστούν οι στόχοι σε ολόκληρο το σύστημα.

Ο ρόλος του ENTSO-E

Ο ευρωπαϊκός σύνδεσμος 'European Network of Transmission System Operators for Electricity' (ENTSO-E) αντιπροσωπεύει 42 Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς από 35 χώρες της Ε.Ε. και αποστολή του αποτελούν η ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και η βέλτιστη λειτουργία της.

Η ΑΔΜΗΕ ΑΕ είναι μέλος στον ENTSO-E και έχει ενεργό ρόλο σε όλες τις δραστηριότητές του, με συμμετοχή στις επιτροπές και τις αντίστοιχες ομάδας εργασίας για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση Κωδίκων, την ανάπτυξη πανευρωπαϊκών πλάνων ανάπτυξης των Δικτύων, τη σύνταξη μελετών σχετικά με την επάρκεια του Συστήματος και τον συντονισμό σε ερευνητικά προγράμματα για την προώθηση της Έρευνας και Καινοτομίας (Market Committee, System Development Committee, System Operations Committee, Research and Development Committee). Επίσης, συμμετέχει σε κοινοπραξίες για υλοποίηση έργων σχετικά με τη λειτουργία και ανάπτυξη των δικτύων του ENTSO-E και έχει την προεδρία του Project Group ‘Turkey’ για τη διασύνδεση της Τουρκίας με τo Δίκτυο του ENTSO-E.