Μεγάλες προοπτικές επιτυχίας "βλέπει" στον Ενιαίο Φόρο Ακινήτων η Alpha Bank

Μία διαρθρωτική μεταρρύθμιση με μεγάλες προοπτικές επιτυχίας που ενέχει όμως και «κινδύνους», αποτελεί, σύμφωνα με τους αναλυτές της Alpha Bank, η θέσπιση του νέου Ενιαίου Φόρου Ακινήτων (ΕΝΦΑ), ο οποίος αναμένεται να εξομαλύνει ουσιαστικά τη λειτουργία της αγοράς ακινήτων από το 2014. Στο τελευταίο οικονομικό της δελτίο, η τράπεζα αναγνωρίζοντας τα θετικά του μέτρου, εφιστά την προσοχή ως προς την εφαρμογή του, καθώς δεν αποκλείεται να αποδειχθεί ατελής και ασσύμετρος, με αποτέλεσμα να χρειαστεί βελτίωση. Μάλιστα, οι αναλυτές προκρίνουν τη μείωση ή κατάργηση του φόρου επί των συναλλαγών και την εκλογίκευση των αντικειμενικών αξιών των ακινήτων.

Οι αναλυτές αναφέρονται, σε πρώτη φάση, στην προεία του προϋπολογισμού του 2013, η οποία διαγράφεται καλύτερη των προβλέψεων. Συγκεκριμένα, επικαλούνται τα εξής στοιχεία:

- Πρώτον, το πρωτογενές ισοζύγιο εξακολουθεί να είναι πλεονασματικό στα 1,132 δισ. ευώ στο εννεάμηνο του 2013, έναντι ελλείμματος 2,069 δισ. ευρώ, στο αντίστοιχο εννεάμηνο του 2012 και έναντι στόχου για έλλειμμα 2,87 δισ. ευρώ.

- Δεύτερον, το ανωτέρω πλεόνασμα στο Πρωτογενές Ισοζύγιο οφείλεται, κατά κύριο λόγο, στη σημαντική πτώση των Πρωτογενών Δαπανών του Τακτικού Προϋπολογισμού κατά -7,4% σε ετήσια βάση, με αποτέλεσμα να διαμορφωθούν κατά 1,6 δισ. ευρώ χαμηλότερα από τον στόχο που είχε τεθεί για τις δαπάνες αυτές στο εννεάμηνο αυτό.

Η πτώση αυτή, μάλιστα, οφείλεται στα δραστικά μέτρα μείωσής τους που ελήφθησαν τον Οκτώβριο - Νοέμβριο του 2012, τα οποία συμβάλουν στη σημαντική μείωση των μισθών και των συντάξεων των εργαζομένων στο δημόσιο τομέα κατά -8,6% και, επίσης, στη μείωση των δαπανών των ασφαλιστικών ταμείων για συντάξεις και για υγειονομική περίθαλψη.

- Τρίτον, το πλεόνασμα στο πρωτογενές ισοζύγιο προκύπτει και από τη σημαντική βελτίωση που σημειώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2013 στον τομέα των καθαρών εσόδων του Τακτικού Προϋπολογισμού.

Τα έσοδα αυτά ήταν σημαντικά  αυξημένα κατά 8,5% σε ετήσια βάση τον Σεπτέμβριο του 2013, παρά την αύξηση των επιστροφών φόρων τον ίδιο μήνα κατά 134,1%.

Συνολικά, στο εννεάμηνο του 2013 τα καθαρά έσοδα του Τακτικού προϋπολογισμού ήταν μειωμένα κατά -2,7%, έναντι -3,3% που προβλέπει το επικαιροποιημένο μνημόνιο και έναντι -6,5% που προβλέπει το Προσχέδιο του Προϋπολογισμού για το 2014.

Λαμβανομένων υπ' όψιν των παραπάνω στοιχείων και με την εκτίμηση ότι τα καθαρά έσοδα του Τακτικού προϋπολογισμού δεν θα μειωθούν πέραν του -3,3% και τις πρωτογενείς δαπάνες να μειώνονται κατά περίπου -6,8%, οι αναλυτές εκτιμούν πως το πρωτογενές ισοζύγιο (χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα 1,5 δισ. ευρώ του προγράμματος SMP) μπορεί να διαμορφωθεί σε μικρό έλλειμμα της τάξης των 0,7 δισ. ευρώ.

Αυτή η εξέλιξη, σε συνδυασμό με τις  εκτιμήσεις για την υλοποίηση των προϋπολογισμών  των άλλων φορέων της γενικής κυβέρνησης, όπως  προβλέπεται και στο Προσχέδιο του Προϋπολογισμού για το 2014, οδηγούν στην εκτίμηση ότι ο Προϋπολογισμός του 2013 μπορεί να εκτελεστεί τελικά με πρωτογενές πλεόνασμα σημαντικά μεγαλύτερο από τις προβλέψεις για 0,34 δισ. ευρώ.

Εν συνεχεία, το οικονομικό δελτίο της Alpha Bank, σε ό,τι αφορά στον τομέα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, δίδει ιδιαίτερη έμφαση στο τελικό σχέδιο νόμου για τον νέο Ενιαίο Φόρο Ακινήτων (ΕΝΦΑ), ο οποίος, όπως εκτιμούν, αναμένεται να εξομαλύνει ουσιαστικά τη λειτουργία της αγοράς ακινήτων από το 2014.

Αυτό, βέβαια, παρατηρούν, θα συμβεί με μεγαλύτερη βεβαιότητα εάν η θεσμοθέτηση του ΕΝΦΑ συνδυαστεί με την απολύτως αναγκαία δραστική μείωση ή κατάργηση, του φόρου επί των συναλλαγών και με την επίσης απολύτως αναγκαία εκλογίκευση των αντικειμενικών αξιών των ακινήτων που αποτελούν κριτήριο για την επιβολή και του ΕΝΦΑ.

Συνολικά, σύμφωνα με τους αναλυτές, η θέσπιση του ΕΝΦΑ (στο βαθμό που θα γίνει δυνατή κάτω από τον κατακλυσμό αρνητικών κρίσεων που φαίνεται να έχει προκαλέσει από σημαντικές ομάδες πίεσης στην ελληνική κοινωνία) μπορεί να αποτελέσει μια από τις σπουδαιότερες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που θα υλοποιηθούν στην Ελλάδα και μάλιστα με μεγάλη καθυστέρηση.

Η εκλογικευμένη φορολόγηση όλων των ακινήτων αποτελεί έναν από τους βασικότερους θεσμούς σε όλες τις πολιτισμένες χώρες του κόσμου, όπως σημειώνουν και συνεχίζουν: «Ένας σωστά διαρθρωμένος φόρος στα ακίνητα, στον βαθμό που θα επιβάλλεται στο σύνολο των ακινήτων και θα πληρώνεται από όλους ανεξαιρέτως, είναι αποδεδειγμένα ο φόρος με τις λιγότερο αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομία. Ειδικότερα, έσοδα ύψους 3,5 δισ. ευρώ είναι το ελάχιστο ποσό που θα πρέπει να αναμένεται από τον φόρο ακινήτων στην Ελλάδα».

Μάλιστα, όπως τονίζεται, αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες αποτυχίες της οικονομικής πολιτικής στα προηγούμενα χρόνια το γεγονός ότι τα έσοδα από τους φόρους επί των ακινήτων στη δεκαετία του 2000 είχαν καταποντιστεί σε επίπεδα κάτω των 0,4 δισ. ευρώ.

«Αυτό συνέβη παρά τις τεράστιες επενδύσεις σε οικονομικές και κοινωνικές υποδομές που πραγματοποιήθηκαν στη χώρα στην τελευταία 15ετία που αύξησαν εντυπωσιακά την αξία της ακίνητης περιουσίας των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων. Τότε είχαμε την εύκολη λύση. Να πληρώνουμε για τις επενδύσεις αυτές με ανεξέλεγκτο δανεισμό από το εξωτερικό. Σήμερα, όμως, κανείς δεν μας δανείζει. Ωστόσο, οι οικονομικές και κοινωνικές υποδομές θα πρέπει να συνεχίσουν να συντηρούνται και να αναπτύσσονται. Διαφορετικά, η αξία της ακίνητης περιουσίας θα καταποντιστεί και μαζί με αυτή και η ίδια η ζωή μας».

Ο φόρος αυτός, ενισχύει, λοιπόν, τη δυνατότητα του κράτους να παρεμβαίνει στην οικονομία και την κοινωνία για βελτίωση της ζωής των πολιτών αυτής της χώρας. Αντιθέτως, τα έσοδα που εισπράχθησαν από τους διάφορους ΦΑΠ (να πληρώσουν όλοι οι άλλοι εκτός από εμάς) ποτέ δεν ξεπέρασαν τα 0,4 δισ. ευρώ κατ’ έτος. «Με τα έσοδα αυτά είναι αδύνατον να στηρίξουμε τις κοινωνικές υπηρεσίες και υποδομές», αναφέρουν.

Βέβαια, οι αναλυτές επισημαίνουν πως ο ΕΝΦΑ είναι ένας πολύ περίπλοκος φόρος και επιβάλλεται (πολύ σωστά) για πρώτη φορά στο σύνολο της ακίνητης περιουσίας. Ενδέχεται, μάλιστα, να έχει σημαντικές ατέλειες και να συνεπάγεται ακόμη και απολύτως αδικαιολόγητες ασύμμετρες επιβαρύνσεις σε αρκετές περιπτώσεις.

Αυτό που απαιτείται τώρα, όπως κρίνει η Alpha Bank, είναι να τελειοποιηθεί όσο το δυνατό περισσότερο ο ΕΝΦΑ έως την τελική θέσπισή του και αν ακόμη συνεχίσουν να εμφανίζονται δυσλειτουργίες να διορθωθούν κατά το δυνατό στην πορεία εφαρμογής του.

«Το χειρότερο βέβαια που μπορεί να συμβεί θα είναι, αντί των αναγκαίων βελτιώσεων στον ΕΝΦΑ, να μειωθεί η αποδοτικότητά του, με διορθώσεις και εκπτώσεις που αναιρούν την βασική φιλοσοφία αυτού του πολύ σημαντικού για την Ελλάδα νόμου», εκτιμούν οι αναλυτές.

Ενδεικτικά, αναφερόμενοι στα χαρακτηριστικά του ΕΝΦΑ, οι αναλυτές σημειώνουν πως δεδομένου πως ο νέος φόρος επιβάλλεται σε μια σημαντικά διευρυμένη φορολογική βάση, συνεπάγεται εκλογικευμένη και διαφανή επιβάρυνση για κάθε ακίνητο και οι φορολογικοί συντελεστές πρέπει να είναι χαμηλοί.

Ωστόσο, παρατηρούν ότι για κάποιες συγκεκριμένες κατηγορίες ακινήτων (ιδιαίτερα όσον αφορά τα εντός σχεδίου πόλεως οικόπεδα), η φορολογική επιβάρυνση είναι υπέρμετρα υψηλή και μάλλον θα υπάρξουν αλλαγές κατά την διαβούλευση. Ωστόσο, στα κτίρια, η επιβάρυνση που προκύπτει επί της (ισχύουσας) αντικειμενικής αξίας των ακινήτων είναι σχετικά χαμηλή και αναμένεται να συμβάλλει στην ομαλή λειτουργία της αγοράς ακινήτων, όπως προαναφέρθηκε. Τέλος, χαμηλή κρίνεται η επιβάρυνση από την επιβολή του ΕΝΦΑ στα εκτός σχεδίου πόλεως γήπεδα και αγροτεμάχια.