Μ. Πίου: Οι ανατροπές στην αγορά ενέργειας προβληματίζουν τους ιδιώτες παραγωγούς

Από 1ης Ιουλίου αναδιαμορφώνονται δύο βασικοί μηχανισμοί της χονδρικής αγοράς, η ανάκτηση μεταβλητού κόστους (cost recovery) και τα Αποδεικτικά Διαθεσιμότητας Ισχύος (ΑΔΙ), οι οποίοι αποσκοπούν στην εξισορρόπηση της δεσπόζουσας θέσης της ΔΕΗ μέχρι οι ιδιώτες παραγωγοί ηλεκτρισμού, που σήμερα λειτουργούν μόνον με το ακριβότερο φυσικό αέριο να αποκτήσουν πρόσβαση σε φθηνά καύσιμα και να μπορούν να ανταγωνιστούν επί ίσοις όροις την κρατική επιχείρηση ηλεκτρισμού. Παράλληλα, η ΔΕΗ θα κληθεί να θέσει σε εφεδρεία ανενεργές και αντιοικονομικές μονάδες.

Στόχος των μέτρων είναι να μειωθεί το κόστος παραγωγής και προμήθειας της ΔΕΗ κατά περίπου 140 εκατ. ευρώ. Είναι άγνωστο όμως αν και πώς η εξοικονόμηση αυτή θα περάσει στον καταναλωτή.

Το πακέτο με τις δημοπρασίες φθηνής λιγνιτικής και υδροηλεκτρικής ενέργειας της ΔΕΗ, που κανονικά έπρεπε να συνοδεύει από την πρώτη στιγμή την αναμόρφωση των κανόνων χονδρικής, καθυστερεί. Παρότι συζητήθηκε με τους εκπροσώπους της τρόικας κατά τη συνάντηση που είχαν με την ηγεσία της ΡΑΕ την Παρασκευή, και αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της όλης δέσμης μέτρων, εν τούτοις δεν προβλέπεται να τεθεί σε λειτουργία πριν το τέλος του πρώτου τρίμηνου του 2014 στην καλύτερη περίπτωση.

Οπότε οι ιδιωτικές εταιρείες ηλεκτροπαραγωγής, που ήδη λειτουργούν με ζημίες θα επωμιστούν το επιπλέον κόστος, γύρω στα 20 - 25 εκατ. ευρώ, από την κατάργηση από 1ης Ιουλίου του περιθωρίου επί της ανάκτησης του λειτουργικού τους κόστους, που μέχρι σήμερα είναι 10%. Αν είχε εξασφαλιστεί η πρόσβασή σε φθηνά καύσιμα, όπως προέβλεπε το αρχικό σχέδιο, τότε ο αντίκτυπος του μέτρου ενδεχομένως να ήταν περιορισμένος.

Η αναμόρφωση των μηχανισμών στη χονδρική αγορά προβλεπόταν να εφαρμοστεί από 1/1/13 με πιο προοδευτικό τρόπο (μείωση του περιθωρίου στο 5% το πρώτο εξάμηνο και σταδιακή εξάλειψη έως τις αρχές του 2014 με παράλληλη λειτουργία των δημοπρασιών, βάσει του σχεδίου που είχε παρουσιάσει η ΡΑΕ το φθινόπωρο του 2012). Η υλοποίηση όμως καθυστέρησε και ένας από τους λόγους ήταν οι ίδιες οι εξελίξεις στην αγορά.

Η μαζική είσοδος των ΑΠΕ που παράγουν ακριβότερη ενέργεια, η οποία μάλιστα εντάσσεται κατά προτεραιότητα στο σύστημα, εισήγαγε μία νέα, πολύ σοβαρή ανισορροπία, την οποία έπρεπε να αντιμετωπίσει η ΡΑΕ κατά την αναμόρφωση των κανόνων. Πρόκειται για την ασφάλεια εφοδιασμού με ηλεκτρικό ρεύμα, καθώς η παραγωγή των ΑΠΕ είναι ασταθής και μη συνεχής, οπότε οι ευέλικτες μονάδες φυσικού αερίου πρέπει να αναβοσβήνουν και να μένουν σε ετοιμότητα για να μπαίνουν στο σύστημα, όποτε χρειάζεται.

Σε συνδυασμό με τη μείωση της ζήτησης για ηλεκτρικό ρεύμα, το αποτέλεσμα είναι οι μονάδες να λειτουργούν λιγότερες ώρες και να μην μπορούν να επιβιώσουν μόνον από την πώληση ενέργειας. Επιπρόσθετα, οι περισσότερες έχουν πολυετή συμβόλαια προμήθειας φυσικού αερίου με ρήτρες take or pay, πράγμα που δημιουργεί πρόσθετο κόστος, όταν δεν μπορούν να καταναλώσουν το αέριο που έχουν συμβολαιοποιήσει.

Οι λιγνιτικές μονάδες που λειτουργούν σήμερα, πέραν του ότι έχουν φθάσει στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους, τεχνικά δεν έχουν την ευελιξία που χρειάζεται για να καλύψουν την αστάθεια των ΑΠΕ, οπότε οι μονάδες φυσικού αερίου είναι οι μόνες που διαθέτουν την τεχνική και παραγωγική ικανότητα να καλύπτουν αξιόπιστα την ζήτηση, ημερήσια και αιχμής, ανά πάσα στιγμή. Το 2012 οι μονάδες φυσικού αερίου κάλυψαν το 26% της ζήτησης.

Επιβάρυνση στο κόστος
Αν οι μονάδες αυτές πτωχεύσουν και σταματήσουν να λειτουργούν το άμεσο έλλειμμα θα πρέπει να καλυφθεί είτε με εισαγωγές είτε με τη θέση σε λειτουργία λιγότερο αποδοτικών εργοστασίων, που και στις δύο περιπτώσεις θα επιβαρύνουν το κόστος για τους καταναλωτές. Αναζητώνας τη χρυσή τομή, ΡΑΕ και υπουργείο Περιβάλλοντος - Ενέργειας προχωρούν από 1ης Ιουλίου, στην αναδιάταξη των Αποδεικτικών Διαθεσιμότητας Ισχύος (ΑΔΙ), ένος μηχανισμού που μέχρι σήμερα αμείβει όλες τις μονάδες παραγωγής, της ΔΕΗ και των ιδιωτών, για την ετοιμότητά τους να διοχετεύσουν ρεύμα στο σύστημα. Με την αναμόρφωση που επιχειρείται θα αμείβονται καλύτερα οι πιο ευέλικτες και αποδοτικές μονάδες σε βάρος των παλαιών και λιγότερο αποτελεσματικών , πράγμα που σταδιακά μπορεί να οδηγήσει σε εκσυγχρονισμό του ηλεκτροπαραγωγικού δυναμικού. Πρέπει να σημειωθεί ότι τα ΑΔΙ ή παρεμφερείς μηχανισμοί χρησιμοποιούνται σε αρκετές χώρες της Ευρώπης, ιδιαίτερα σε εκείνες όπου αυξάνεται η συμμετοχή των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή.

Ωστόσο, η μετάβαση στην επόμενη ημέρα σε συνθήκες ενεργειακής ασφάλειας και βέλτιστου κόστους δεν είναι εύκολη και τα προβλήματα θα συνεχίσουν να υπάρχουν, τουλάχιστον μέχρι να εκπληρωθεί η αναγκαία συνθήκη για την ανάπτυξη του ελεύθερου ανταγωνισμού, δηλαδή η ισότιμη πρόσβαση όλων των παραγωγών σε όλες τις πηγές ενέργειας.

(Ημερησία, 8/6/2013)