«Λευκή επιταγή» στη Βουλγαρία από την Κομισιόν για τον φόρο στο ρωσικό αέριο

Παρά της έντονες διαφωνίες που εξέφρασαν Ουγγαρία και Σερβία, αλλά και την εσωτερική αντιπαράθεση στη Βουλγαρία, η Κομισιόν δίνει «λευκή επιταγή» στη Σόφια, λέγοντας ότι μπορεί να αποφασίσει μονομερώς τι θα κάνει με τα έσοδα από μια πρόσθετη χρέωση για τη διαμετακόμιση ρωσικού φυσικού αερίου μέσω της επικράτειάς της.

Τις τελευταίες εβδομάδες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μελέτησε τις επιπτώσεις του φόρου στο ρωσικό αέριο και κατέληξε ότι δεν συντρέχει λόγος επίπληξης της Βουλγαρίας καθώς αποτελεί εθνικό μέτρο.

Μιλώντας στους δημοσιογράφους ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δράση για το κλίμα και την ενέργεια Τιμ ΜακΦί, υποστήριξε ότι το πού προορίζονται να πάνε τα έσοδα είναι ένα ερώτημα για τις βουλγαρικές αρχές. Είναι «ένα εθνικό μέτρο», σύμφωνα με τα λόγια του. Ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας Νικολάι Ντένκοφ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι βρίσκονται σε εξέλιξη διαβουλεύσεις με την Επιτροπή και ότι τα έσοδα θα μπορούσαν να πάνε στον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Είμαστε σε στενή επαφή με τη Βουλγαρία και με άλλες χώρες που επηρεάζονται για να αξιολογήσουμε και να συζητήσουμε τις πιθανές επιπτώσεις αυτού του μέτρου», δήλωσε ο ΜακΦί. Σημείωσε ότι τα πακέτα κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας περιλαμβάνουν εμπάργκο πετρελαίου και άνθρακα, αλλά όχι εισαγωγές φυσικού αερίου. «Φυσικά, στο πλαίσιο του σχεδίου μας REPowerEU, δεσμευόμαστε να μειώσουμε τις εισαγωγές όλων των ρωσικών ορυκτών καυσίμων το συντομότερο δυνατό», τόνισε ο εκπρόσωπος.

Εσωτερική διαμάχη

Η Βουλγαρία επέβαλε τέλος διαμετακόμισης 10,2 ευρώ ανά MWh ρωσικού φυσικού αερίου στις 13 Οκτωβρίου, πυροδοτώντας την έντονη αντίδραση από την Ουγγαρία και τη Σερβία. Στις 26 Οκτωβρίου, ο πρόεδρος της Βουλγαρίας Ρούμεν Ράντεφ αμφισβήτησε την εισφορά προσφεύγοντας στο Συνταγματικό Δικαστήριο. Μεταξύ άλλων επιχειρημάτων, επεσήμανε ότι η πρόσθετη πληρωμή ονομάζεται «εισφορά» ενώ η εθνική νομοθεσία ορίζει μόνο φόρους, τέλη και δασμούς.

Η κυβέρνηση ισχυρίστηκε ότι το μέτρο θα επηρεάσει μόνο την Gazprom, τον εισαγωγέα φυσικού αερίου, και ότι δεν αποσκοπούσε στην αύξηση του κόστους για τους καταναλωτές στην Ουγγαρία και τη Σερβία.

Παρά τις προσπάθειες εξεύρεση εναλλακτικών προορισμών για το φυσικό της αέριο, προκειμένου να καλύψει το ευρωπαϊκό κενό, η ρωσική Gazprom έχει δει τα κέρδη της να κατακρημνίζονται.

Σύμφωνα με αναλυτές, ο Πούτιν φαίνεται να έκανε λάθος υπολογισμούς όταν διέκοψε την παροχή αερίου στην Ευρώπη. Όπως είπε η Μαρία Σνεγκόβαγια, ανώτερη συνεργάτις στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών που εδρεύει στην Ουάσιγκτον, «μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής αγοράς έχει χαθεί για τη Ρωσία και η γεωπολιτική συνάφεια της Gazprom φαίνεται να παρακμάζει για τη φιλοδοξία της Ρωσίας να είναι “υπερδύναμη αερίου”».

Σημαντικές αυξήσεις

Λόγω του φόρου, το ρωσικό αέριο από τον «Turk Stream» θα αυξηθεί κατά 100 ευρώ ανά 1.000 κυβικά μέτρα, που σημαίνει 1/5 ​​υψηλότερο από την τρέχουσα τιμή της αγοράς. Το ερώτημα ποιος θα πληρώσει το νέο τέλος δεν έχει ακόμη αποφασιστεί.

Όπως είπε ο ενεργειακός εμπειρογνώμονας Miloš Zdravković στο Euractiv, το βουλγαρικό κοινοβούλιο και ο κυβερνών συνασπισμός εκμεταλλεύτηκαν τη γεωπολιτική κατάσταση στην Ευρώπη για να συμπληρώσουν τον προϋπολογισμό τους επιβάλλοντας κυρώσεις στο ρωσικό αέριο και επιβάλλοντας φόρο που θα επηρεάσει περισσότερο τη Σερβία και την Ουγγαρία. Το χαρακτηρίζει ως μη φιλική πράξη.

Η Βουλγαρία αναμένει τουλάχιστον 1,2 δισ. ευρώ επιπλέον το επόμενο έτος από τη διαμετακόμιση φυσικού αερίου και τον νέο φόρο. Ξεχωριστά, η Ρωσία καταβάλλει πρόσθετα τέλη διαμετακόμισης λίγο κάτω των 2 ευρώ ανά MWh φυσικού αερίου που διέρχεται μέσω της Βουλγαρίας.

«Μην επιβάλλετε κυρώσεις στο πετρέλαιο της Ρωσίας: φορολογήστε το» 

Την ίδια ώρα ο πρώην επικεφαλής της ουκρανικής Naftogaz, Αντρέι Κομπόλιεφ φαίνεται να συμφωνεί με αυτή την προσέγγιση, και μάλιστα προκρίνει την εφαρμογή του και στο ρωσικό πετρέλαιο: «Μην επιβάλλετε κυρώσεις στο πετρέλαιο της Ρωσίας: φορολογήστε το», λέει τονίζοντας ότι αφού οι κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο δεν λειτουργούν, οπότε γιατί να μην φορολογηθεί. 

Η Ευρώπη διαθέτει ήδη ισχυρή αντιμονοπωλιακή νομοθεσία και θεσμούς που μπορούν να κάνουν τη δουλειά. 

Οι κυρώσεις στις εξαγωγές πετρελαίου της Ρωσίας δεν λειτουργούν. Η Ρωσία έχει βρει πάρα πολλούς εταίρους στον παγκόσμιο νότο που είναι πρόθυμοι να επεξεργαστούν ή να επανεξάγουν το πετρέλαιό της και η Μόσχα έχει πάρα πολλά πλοία στον σκιώδη στόλο της που μπορούν να λειτουργήσουν εκτός του καθεστώτος κυρώσεων για να το καταστήσουν αποτελεσματικό. 

«Ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει»

«Η ΕΕ κερδίζει τον ενεργειακό πόλεμο με τη Ρωσία, αλλά ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει ακόμη», είπε ο Κομπόλιεφ. «Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διαθέτουν ένα πολύ αποτελεσματικό μέσο με τη μορφή των αντιμονοπωλιακών θεσμών τους. Αυτό δεν αποτελεί κύρωση, αλλά μπορεί να έχει οικονομικές συνέπειες, όπως φόρους στο ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Εάν υπάρχει ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο στο μείγμα, τότε μπορείτε να το φορολογήσετε και να μειώσετε την απήχησή του».

Το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο διοχετεύονται ακόμη στην ΕΕ με διάφορες συμφωνίες, όπως οι ρωσικές εξαγωγές αργού που διυλίζονται στην Ινδία και στη συνέχεια πωλούνται στην Ευρώπη ή η συμφωνία προμήθειας φυσικού αερίου 10 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων (bcm) που υπέγραψε τον περασμένο Ιούλιο η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν με τον Πρόεδρο του Αζερμπαϊτζάν, Ilham Aliyev, ο οποίος εισάγει ανάλογη ποσότητα από τη Ρωσία για να προμηθεύσει την εγχώρια αγορά του.

«Πώς μπορούν οι ευρωπαϊκές εταιρείες που παίζουν με τους κανόνες και αρνούνται να αγοράσουν φθηνό αέριο από τη Ρωσία να ανταγωνιστούν αυτές που αγνοούν τις κυρώσεις. Λειτουργούν σε εμπορική μειονεκτική θέση. Φορολογώντας το ρωσικό φυσικό αέριο, μπορείτε να ισοπεδώσετε τους όρους ανταγωνισμού και να κάνετε αυτού του είδους τις ανούσιες συμφωνίες μη ελκυστικές».

Δοκιμασμένα μέτρα

Ο Κομπόλιεφ επισημαίνει το γεγονός ότι ακριβώς αυτοί οι κανόνες αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας χρησιμοποιήθηκαν στο παρελθόν εναντίον ουκρανικών μετάλλων και λιπασμάτων που παράγονταν χρησιμοποιώντας ρωσικό αέριο κάτω από την τιμή της αγοράς και στη συνέχεια εξάγονταν για τεράστια κέρδη στις δυτικές αγορές. Ομοίως, στη δεκαετία του 1990 επιβάλλονταν ειδικοί δασμοί στα ρωσικά προϊόντα για παρόμοιους λόγους, καθώς η Ρωσία θεωρήθηκε ότι δεν ήταν «οικονομία της αγοράς» επιδοτώντας τη βιομηχανία της με πολύ φθηνό αέριο. Και αυτά τα πέναλτι λειτούργησαν πολύ καλά.

Οι νόμοι και οι μηχανισμοί αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας είναι ήδη σε ισχύ και έχουν δοκιμαστεί καλά, υποστήριξε.

«Εάν οι αντιμονοπωλιακές νομοθεσίες της ΕΕ μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να κυνηγήσουν την Google ή τη Microsoft και να τους επιβάλουν πρόστιμα, γιατί να μην μπορεί να χρησιμοποιηθεί ο ίδιος μηχανισμός εναντίον μιας χώρας;» διερωτήθηκε .