Κοινή αγορά φυσικού αερίου στην Ευρώπη: Πότε θα υπογραφούν οι πρώτες συμβάσεις - Τι θα καθορίσει τις τιμές – Τα επόμενα βήματα

H φετινή εικόνα δεν θυμίζει σε τίποτα την περασμένη άνοιξη, όταν η Ευρώπη λίγους μήνες μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία εξέφραζε ανησυχίες για την ενεργειακή της επάρκεια ενόψει του χειμώνα. Οι τιμές εκτινάσσονταν στα ύψη και η ΕΕ ετοιμαζόταν για μια άνευ προηγουμένου ενεργειακή κρίση, με τη Μόσχα να απειλεί ανοικτά να βυθίσει στο σκοτάδι και το κρύο τις ευρωπαϊκές χώρες.

Τότε η ΕΕ επιδόθηκε σε φρενήρεις αγορές φυσικού αερίου προκειμένου να γεμίσει τις αποθήκες της εγκαίρως, ακόμα κι αν αυτό έγινε με πολύ υψηλό κόστος, καθώς οι τιμές είχαν εκτιναχθεί στα ύψη.

Σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει. Οι αποθήκες είναι ήδη γεμάτες σε ποσοστό άνω του 62% και σύμφωνα με την Morgan Stanley αν συνεχιστεί ο τρέχον ρυθμός αναπλήρωσης θα φτάσουν σε σχεδόν ολική πληρότητα μέχρι τα τέλη Αυγούστου.

Κι όλα αυτά με  πολύ μικρότερο κόστος: τον Αύγουστο του 2022, τα ολλανδικά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης φυσικού αερίου TFF, το ευρωπαϊκό συμβόλαιο αναφοράς, έφτασαν τα 243,72 ευρώ ανά μεγαβατώρα (MWh) και πλέον είναι κάτω από τα 35 ευρώ.

Η κοινή πλατφόρμα

Σε μια προσπάθεια να διατηρηθούν χαμηλά οι τιμές, και να αποφευχθούν ανατιμήσεις παρόμοιες με αυτές που συντάραξαν την Ευρώπη τους περασμένους μήνες  λειτούργησε τον περασμένο μήνα το  εργαλείο της ΕΕ για κοινές αγορές φυσικού αερίου, γνωστό ως AggregateEU.

Οι προμηθευτές που συμμετείχαν στον πρώτο γύρο διαγωνισμών προσέφεραν περισσότερα από 13,4 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm) φυσικού αερίου, υψηλότερα από τα 11,4 bcm που ζητούσαν οι αγοραστές. Αλλά η τιμή δεν είναι ακόμη γνωστή.

Και η Κομισιόν τόνισε ότι η πρώτη διαδικασία διαγωνισμού από την κοινή πλατφόρμα αγοράς φυσικού αερίου της ΕΕ ήταν μια «αξιοσημείωτη επιτυχία» με τις ευάλωτες στην ενέργεια χώρες να έχουν ικανοποιήσει σχεδόν όλες τις ανάγκες τους.

Με τη μόχλευση του συλλογικού της οικονομικού βάρους, η ΕΕ κατάφερε να προσελκύσει προσφορές από συνολικό αριθμό 25 εταιρειών προμήθειας που ισοδυναμούν με περισσότερα από 13,4 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου (bcm) – ξεπερνώντας τα 11,6 bcm κοινής ζήτησης που υπέβαλαν οι εταιρείες της ΕΕ, μέσω της πρόσφατα συσταθείσας Ενεργειακής Πλατφόρμας – AggregateEU. Οι διεθνείς προμηθευτές έχουν ήδη αντιστοιχιστεί με τους Ευρωπαίους πελάτες στο AggregateEU από τον πάροχο υπηρεσιών PRISMA, με συνολικό όγκο 10,9 bcm. Αυτό καλύπτει 8,7 bcm αερίου μέσω αγωγού και 2,2 bcm υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).

Τα επόμενα βήματα

Οι εταιρείες αγοραπωλησίας θα ξεκινήσουν τώρα τη διαδικασία διαπραγμάτευσης εκτός πλατφόρμας, με τις πρώτες παραδόσεις να αναμένονται περί τα τέλη Ιουνίου, αρχές Ιουλίου. Η Επιτροπή, ωστόσο, δεν θα σχολιάσει την τιμή, υποστηρίζοντας ότι δεν συμμετέχει στις συνομιλίες.

Οι τιμές του φυσικού αερίου κυμαίνονται επί του παρόντος μεταξύ 30-35 ευρώ ανά μεγαβατώρα, πολύ κάτω από τα υψηλά ρεκόρ που παρατηρήθηκαν το καλοκαίρι, αλλά αρκετά υψηλότερα από τα επίπεδα πριν από την πανδημία.

«Φυσικά, ο γενικός μας στόχος εδώ είναι να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να διασφαλίσουμε ότι οι άνθρωποι έχουν επαρκείς προμήθειες φυσικού αερίου για να αποτρέψουμε τυχόν ελλείψεις όπως το είδαμε τον τελευταίο χρόνο. Και με αυτό το νέο μέσο που φέρνει νέους παίκτες στην αγορά , πιστεύουμε ότι συμβάλλουμε επίσης στην τάση που βλέπουμε τώρα στην αγορά φυσικού αερίου, η οποία δείχνει ξεκάθαρα ότι οι τιμές μειώνονται και είναι πιο ανταγωνιστικές για τους ευρωπαίους πελάτες», δήλωσε ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν  Μάρος Σέφκοβιτς .

Ο κ. Σέφκοβιτς τόνισε ότι το AggregateEU έχει γίνει μια νέα, δυναμική αγορά για αγοραστές και πωλητές φυσικού αερίου στην Ευρώπη – σχεδιασμένη για να ενισχύσει την ενεργειακή μας ασφάλεια, καθώς καταργούμε σταδιακά το ρωσικό φυσικό αέριο, και να ταιριάζει στις ανάγκες των φορέων της αγοράς στην Ευρώπη.

"Γι' αυτό έχουμε περισσότερες από 110 εταιρείες εγγεγραμμένες στον μηχανισμό AggregateEU και περισσότερες εταιρείες εγγράφονται καθημερινά. Αυτές οι εταιρείες καλύπτουν όλες τις περιοχές της ΕΕ καθώς και ορισμένες χώρες της Ενεργειακής Κοινότητας και αντιπροσωπεύουν όλους τους τύπους φορέων εκμετάλλευσης φυσικού αερίου και βιομηχανικούς καταναλωτές αερίου" υπογράμμισε.

Κανένας εφησυχασμός

Ωστόσο, ο αξιωματούχος της ΕΕ είπε ότι παρά το θετικό αποτέλεσμα του πρώτου γύρου διαγωνισμού, δεν υπάρχουν περιθώρια για εφησυχασμό.

 "Εξακολουθεί να μαίνεται πόλεμος στην Ουκρανία. Πρέπει ακόμα να θυμόμαστε τα σκληρά μαθήματα που πήραμε τον περασμένο χρόνο. Πρέπει να εργαστούμε για να διασφαλίσουμε ότι η ενεργειακή μας ασφάλεια θα είναι πολύ ισχυρότερη από πέρυσι. Και δεν μπορούμε να είμαστε ικανοποιημένοι με την επίπεδο των τιμών της ενέργειας σε ολόκληρη την Ευρώπη" υπογράμμισε και πρόσθεσε: "Το έργο μας συνεχίζεται και ως εκ τούτου θα προχωρήσουμε σε περαιτέρω εντατική προσέγγιση σε όλους τους πιθανούς προμηθευτές από όλο τον κόσμο για να βεβαιωθούμε ότι θα είμαστε καλά προετοιμασμένοι για τον επόμενο χειμώνα" .

Τα επόμενα βήματα

Το AggregateEU σχεδιάζει να ξεκινήσει τέσσερις ακόμη γύρους διαγωνισμών πριν από το τέλος του έτους με τον δεύτερο να προγραμματίζεται για το δεύτερο εξάμηνο του Ιουνίου.

Όλοι οι συμμετέχοντες ενημερώνονται για το αποτέλεσμα της άσκησης αντιστοίχισης και θα μπορούν να ξεκινήσουν συμβατικές διαπραγματεύσεις.

"Στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του Ιουνίου, σχεδιάζουμε να ξεκινήσουμε τον δεύτερο γύρο και  θα ακολουθήσουν άλλοι τρεις γύροι πριν από το τέλος του τρέχοντος έτους" επεσήμανε ο κ. Σέφκοβιτς και αποκάλυψε ότι την επόμενη εβδομάδα, θα φιλοξενήσω μια τηλεδιάσκεψη στην οποία θα συμμετάσχουν "εκπρόσωποι από τα κράτη μέλη καθώς και από χώρες της Ενεργειακής Κοινότητας, όπου θα συζητήσουμε αυτά τα αποτελέσματα και την πορεία μας προς τα εμπρός".

Σύμφωνα με τη νομοθεσία για την αποθήκευση φυσικού αερίου, οι χώρες της ΕΕ πρέπει να καλύψουν το 15% της αποθηκευτικής τους ικανότητας, συνολικά 13,5 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm) φυσικού αερίου, χρησιμοποιώντας την πλατφόρμα.