Κίνδυνος αποβιομηχάνισης - Τελευταία ευκαιρία να στηριχτεί ο παραγωγικός ιστός της χώρας

Αποτελεί κοινή παραδοχή ότι η πρωτοφανής ενεργειακή κρίση, που πλήττει με ιδιαίτερη σφοδρότητα τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες έντασης ενέργειας, επαπειλεί όχι μόνο την ανταγωνιστικότητα τους αλλά και την ίδια τη βιωσιμότητά τους, με τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες να εξετάζουν το ενδεχόμενο μείωσης παραγωγής, αναστολής λειτουργίας ή ακόμη και μετεγκατάστασής τους σε τρίτες χώρες. 

Δυστυχώς δεν διαφαίνεται, εάν και πότε θα υπάρξει συναίνεση σε ευρωπαϊκό επίπεδο στην κατεύθυνση να παρθούν ουσιαστικά μέτρα για την αποσύνδεση της τιμής της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας από την τιμή του φ.α, όπως π.χ η παραλλαγή του Ιβηρικού μοντέλου, την οποία επανάφερε η Γαλλία.

Στα συμπεράσματα του προηγούμενου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ενσωματώθηκε προς εξέταση από την Επιτροπή  πρόταση  της Γαλλίας, που συνιστά παραλλαγή του Ιβηρικού μοντέλου, ήτοι την επιδότηση στην τιμή του φ.α που χρησιμοποιείται μόνο στην ηλεκτροπαραγωγή. Με τη διαφορά ότι η τιμή του φ.α, πάνω από την οποία θα δίνεται επιδότηση, θα επιλέγεται έτσι ώστε  να μην αλλάζει η  σειρά εισόδου των μονάδων στην αγορά (merit order) και να μην υπάρχει αύξηση της κατανάλωσης του φ.α.   

Η Επιτροπή υπολόγισε το όφελος της πρότασης στα 13δις, λόγω της σημαντικής μείωσης της χονδρεμπορικής τιμής όλων των ευρωπαϊκών αγορών. Υποστήριξε όμως, ότι δεν μπορούμε να αποδεχθούμε την επιδότηση του εισαγόμενου κάρβουνου, παρά το  ότι την  έχει αποδεχθεί για την Ισπανία, γεγονός που θα επιφέρει αύξηση της κατανάλωσης του φ.α. Ως εκ τούτου δεν φαίνεται να προχωρά η πρόταση της Γαλλίας.

Ένας τέτοιος μηχανισμός θα είχε σαν αποτέλεσμα την οριζόντια μείωση της τιμής της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, τιμή στην οποία θα έχουν πρόσβαση όλοι οι καταναλωτές. Ταυτόχρονα θα έδινε τη δυνατότητα μεσοπρόθεσμης πρόβλεψης των τιμών, κάτι πολύ σημαντικό για τις βιομηχανίες έντασης ενέργειας.

Αντί να συζητήσουν σε λεπτομέρειες την ανωτέρω πρόταση, παρατηρούμε ένα στημένο θέατρο άνευ ουσίας για το εάν θα θέσουν περιορισμό στην μεταβολή του ΤΤF, πρόταση η οποία έτσι κι αλλιώς δεν θα μειώσει τις τιμές.   

Ελλείψει κοινής ευρωπαϊκής απάντησης στο πρόβλημα,  τα κράτη-μέλη λαμβάνουν μέτρα σε εθνικό επίπεδο για να στηρίξουν τις επιχειρήσεις στις σημερινές συνθήκες κρίσης και  να αποτραπεί η αποβιομηχάνιση. Τους τελευταίους μήνες παρατηρούμε ότι πολλές ευρωπαϊκές χώρες θεσπίζουν και εφαρμόζουν,  η μια μετά την άλλη, εθνικά σχέδια εγγυημένων τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και φ.α. για τις βιομηχανίες τους, ώστε να μην είναι εκτεθειμένες στις ανεξέλεγκτες, λόγω κρίσης, διακυμάνσεις της αγοράς.

Δημιουργείται έτσι ένα πλαίσιο ασφάλειας αλλά και προβλεψιμότητας για το κόστος ενέργειας, χωρίς το οποίο η βιομηχανία δεν μπορεί να  προΰπολογίσει το παραγωγικό της κόστος ώστε να διασφαλιστεί η  ομαλή λειτουργία της. Εκτός από μεγάλες βιομηχανικές χώρες όπως η Γερμανία και η Γαλλία, ακόμα και η γειτονική μας Βουλγαρία έχει διαμορφώσει ένα τέτοιο πλαίσιο, με εγγυημένες στο 100%  τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για τις μεγάλες βιομηχανίες της στα  100€/MWh για το 2023.

Αντίθετα η  χώρα μας έχει επιλέξει να ανακοινώνει ανά μήνα την οριζόντια επιδότηση όλων των καταναλωτών ΜΤ και ΥΤ, ανεξάρτητα εάν αφορά βιομηχανία έντασης ενέργειας ή σουπερμάρκετ, όταν μάλιστα υπολογίζεται πως το ποσό που θα απαιτηθεί να λάβουν ως επιδότηση πέραν αυτής του ΤΕΜ, που δίδεται σε όλη τη ΜΤ και ΥΤ, δεν ξεπερνά τα 100 εκ ευρώ για το 2023.

Είναι προφανές, ότι σε αυτά τα επίπεδα τιμών χωρίς καμία ορατότητα,  οι μεγάλες βιομηχανίες της χώρας και κυρίως οι εξαγωγικές, έχουν σοβαρό ανταγωνιστικό μειονέκτημα έναντι ομοειδών επιχειρήσεων στην Ευρώπη, αλλά και σε τρίτες χώρες  όπου οι τιμές ενέργειας είναι πολύ  πιο ανταγωνιστικές.

Την ίδια στιγμή η ΔΕΗ στέλνει τελεσίγραφο στις βιομηχανίες, των οποίων οι συμβάσεις λήγουν στο τέλος του έτους ή μέσα στο 2023, ότι η τιμολόγηση τους από εδώ και στο εξής  θα είναι indexed, ήτοι βάσει των τιμών όπως αυτές διαμορφώνονται ανά ώρα στο χρηματιστήριο ενέργειας, απειλώντας τες, ότι εάν δεν συμφωνήσουν σε εύλογο χρονικό διάστημα δεν θα έχει την υποχρέωση να συνεχίσει να τους τροφοδοτεί.

Αφορμή είναι η μη ορθή, μη συμβατή με τον πρόσφατο ευρωπαϊκό Κανονισμό (2022/1854), εφαρμογή του πλαφόν, που επιβάλλεται στα έσοδα των παραγωγών, και στα διμερή συμβόλαια της ΔΕΗ με τη βιομηχανία με σταθερή τιμή. Ο Κανονισμός προβλέπει ότι το πλαφόν  όταν εφαρμόζεται σε μια διμερή σύμβαση, πρέπει να εφαρμόζεται στα πραγματικά έσοδα του παραγωγού και όχι στα προσωρινά, ήτοι μετά την εκκαθάριση της συναλλαγής.

Αποτελεί έκπληξη για εμάς η άρνηση μέχρι στιγμής τουλάχιστον, των αρμοδίων στη χώρα μας να συμμορφωθούν με τον ευρωπαϊκό Κανονισμό. Ουσιαστικά υπονομεύουν τη βιωσιμότητα των μεγάλων βιομηχανιών της χώρας. 

Αποτέλεσμα όμως της τακτικής της ΔΕΗ είναι οι βιομηχανίες έντασης ενέργειας να βρεθούν ξαφνικά  εκτεθειμένες στις υψηλές τιμές που διαμορφώνονται στη χονδρεμπορική αγορά χωρίς να έχουν εναλλακτική λύση, καθώς αν δεν υπάρξει η αναγκαία τροποποίηση, ο τρόπος με τον οποίο εσφαλμένα/παράνομα επιβάλλεται το πλαφόν στα διμερή συμβόλαια  καθιστά αδύνατη στην πράξη τη σύναψη διμερών συμβολαίων τόσο με τη ΔΕΗ, όσο και με παραγωγούς ΑΠΕ.

Ταυτόχρονα η ρύθμιση, με την οποία καθορίστηκε η προτεραιότητα στη λήψη όρων σύνδεσης έργων ΑΠΕ από τον ΑΔΜΗΕ, εκτός του ότι ευνόησε σκανδαλωδώς συγκεκριμένα μεγάλα έργα ΑΠΕ δυναμικότητας 8.000 MW (κατηγορία Α), ευνοεί επίσης τους καθετοποιημένους παίκτες.

Και τούτο διότι, τους επέτρεψε με εσωτερικές συμβάσεις (κατηγορία Β), που κατέθεσαν ήδη στις πρώτες ημέρες ισχύος του μέτρου για  έργα που ξεπερνούν το όριο των 1.500MW, να μονοπωλήσουν τα πράσινα ΡΡΑς, αφήνοντας εκτός τις μεγάλες βιομηχανίες της χώρας.

Ευλόγως συνάγουμε ότι διαμορφώνονται συνθήκες μονοπώλησης των πράσινων ΡΡΑς από τους καθετοποιημένους προμηθευτές, οι οποίοι δεν είναι υποχρεωμένοι να αγοράσουν αντίστοιχες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας για δική τους ανάγκη, απλά μεταπωλούν, οπότε προσωρινά μπορούν να αρκεστούν προσωρινά σε 25-35 ευρώ/MWh μετά την εκκαθάριση του ΡΡΑ με τον παραγωγό ΑΠΕ.

Όλα τα ανωτέρω αποδεικνύουν ότι υπάρχουν σημαντικά εμπόδια για τις βιομηχανίες που θέλουν να υπογράψουν πράσινα ΡΡΑs, ώστε μεσομακροπρόθεσμα οι μεγάλες βιομηχανίες της χώρας να αποκτήσουν ανταγωνιστικό κόστος ενέργειας και στην ουσία να μην τiς αφορούν πλέον οι τιμές που διαμορφώνονται στο χρηματιστήριο ενέργειας.

Είναι  επείγουσα ανάγκη να δημιουργηθεί και στην Ελλάδα ένα δίχτυ ασφαλείας για τις βιομηχανίες έντασης ενέργειας, ώστε να μην είναι εκτεθειμένες στις ανεξέλεγκτες διακυμάνσεις των τιμών της χονδρεμπορικής αγοράς και να περιοριστεί ο κίνδυνος αποβιομηχάνισης.

-------------------------

* Ο κ. Αντώνης Κοντολέων είναι Πρόεδρος ΔΣ της ΕΒΙΚΕΝ

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για τις προκλήσεις, τους φόβους και τις προσδοκίες στον ενεργειακό τομέα το 2023.