Κασουλίδης: Υπάρχουν διαπραγματεύσεις μεταξύ Κύπρου-Noble-Delek, οι οποίες χρειάζονται τον χρόνο τους

Η πρόσφατη επίσημη επίσκεψη του Προέδρου Αναστασιάδη στο Ισραήλ επιβεβαιώνει τις άριστες σχέσεις Κύπρου-Ισραήλ. Παράλληλα, ο υπό εξέλιξη ενεργειακός σχεδιασμός στη ΝΑ Μεσόγειο βάζει σε ράγες τη σύνδεση Κύπρου - Αιγύπτου και Ισραήλ, και σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών Ιωάννη Κασουλίδη απαιτείται ρεαλισμός αλλά και μια πιθανή όδευση των αγωγών που θα προκύψουν, που δεν θα αποκλείει καμιά χώρα.

Κύριε Κασουλίδη, κάνοντας την αποτίμηση της πρόσφατης επίσημης επίσκεψης Αναστασιάδη στο Ισραήλ, πού βρισκόμαστε αναφορικά με τη σχέση μας με το γειτονικό κράτος και τι καινούργιο, σε διμερές επίπεδο, να αναμένουμε;

Η επίσημη επίσκεψη του Προέδρου της Δημοκρατίας στο Ισραήλ υπήρξε ιδιαίτερα σημαντική, κυρίως αν λάβουμε υπόψη τον συμβολισμό της. Ήταν η πρώτη επίσκεψη αρχηγού κράτους στο Ισραήλ μετά την εκλογή της νέας κυβέρνησης, ενώ παράλληλα αποτέλεσε το επιστέγασμα των άριστων σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών. Σχέσεις οι οποίες εκτείνονται σε πολλά επίπεδα, ενώ η εμβάθυνση της μεταξύ μας συνεργασίας προχωρά στους τομείς της ασφάλειας, της ενέργειας, του εμπορίου, των επενδύσεων, της υγείας, της παιδείας, της γεωργίας και του τουρισμού.

H πρόσφατη δήλωση εμπορευσιμότητας του κοιτάσματος Αφροδίτη από τις εταιρείες Noble και Delek ανοίγει τον δρόμο για εξαγωγή φυσικού αερίου από την κυπριακή ΑΟΖ προς την Αίγυπτο. Ποιες θεωρείτε ότι είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις για την Κύπρο από μια τέτοια πραγματικότητα και πώς οι επιμέρους συνεργασίες Κύπρου - Αιγύπτου και Κύπρου - Ισραήλ δημιουργούν κλίμα για οικονομική/ενεργειακή συνεργασία στην ευρύτερη περιοχή ή αντιστρόφως, αν θέλετε, τριβές;

Δεν υπάρχουν τριβές. Το πλέγμα αξιοποίησης των αποθεμάτων φυσικού αερίου του Ισραήλ και της Κύπρου βρίσκεται στο επίκεντρο ενός σχεδιασμού που προβλέπει τη δημιουργία αγωγών, και έχει ως μακροπρόθεσμο στόχο την ένωση όλων των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου. Το στοιχείο αυτό θα δημιουργήσει πολιτικά την ευκαιρία για συμφιλίωση και ειρήνευση όλων των χωρών της περιοχής, στη βάση ακριβώς του δικού μας οράματος. Να λειτουργήσει δηλαδή ο παράγοντας της ενέργειας όπως λειτούργησε ο άνθρακας και ο χάλυβας μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, που αποτέλεσε το εργαλείο συμφιλίωσης των λαών, και το οποίο οδήγησε στη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι όποιες σκέψεις αντηλλάγησαν με το Ισραήλ για το θέμα αυτό βρίσκονται σε πολύ πρώιμο στάδιο. Θα ακολουθήσει προσεκτικός σχεδιασμός. Για αυτά τα θέματα δεν μπορώ να πω περισσότερα.

Σε ποιο στάδιο βρίσκονται, αλήθεια, οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Κύπρου και Noble - Delek; Υπάρχουν διαφοροποιήσεις αναφορικά με την επίτευξη των συμφερόντων που κάθε φορά τίθενται επί τάπητος; Κι αν ναι, πώς ξεπερνιούνται τυχόν δυσκολίες;

Όπως σωστά αναφέρατε, υπάρχουν διαπραγματεύσεις οι οποίες χρειάζονται τον χρόνο τους. Μην μου ζητάτε λεπτομέρειες. Δεν είμαι ο υπουργός Ενέργειας.

Μπορεί η Κύπρος, που διαθέτει σαφέστατα τα μικρότερα επιβεβαιωμένα κοιτάσματα υδρογονανθράκων στην περιοχή, σε σχέση με το Ισραήλ και την Αίγυπτο, να διασφαλίσει τον ρόλο του ενεργειακού κόμβου στη NA Μεσόγειο; Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ένας τέτοιος, καίριας σημασίας γεωπολιτικά, ρόλος;

Η απάντηση είναι ναι, μπορεί να διαδραματίσει έναν τέτοιο ρόλο, εφόσον συμφωνήσουν και οι άλλοι εταίροι που συμμετέχουν σε αυτόν τον σχεδιασμό. Εξάλλου, η γεωγραφική θέση της Κύπρου βοηθά στην ανάδειξη του ρόλου αυτού. Δεν χρειάζεται όμως να πω περισσότερα.

Αναπόφευκτα, και παρά τις ρητές διαβεβαιώσεις των ηγεσιών επί τούτου -για το ότι δεν υπάρχει καμιά εχθρική στάση απέναντι σε καμιά χώρα- η τριμερής συνεργασία Ελλάδας - Κύπρου - Αιγύπτου και συνακόλουθα η αντίστοιχη Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ, που αναμένεται, αποκλείουν την Τουρκία. Μια χώρα με ξεκάθαρα ηγετικό ρόλο στην ευρύτερη περιοχή, αλλά και τεράστιο οικονομικό μέγεθος. Μπορούν αυτές οι τριμερείς δυνητικά να συμπεριλάβουν και την Τουρκία στο μέλλον; Αν ναι, μπορούμε μελλοντικά να δούμε μιαν ενεργειακή σύνδεση -ακόμη και με αγωγούς- από το Λεβιάθαν προς την Τουρκία, μέσω της Κύπρου;

Θέλω να ξεκαθαρίσω ότι οι τριμερείς αυτές συνεργασίες δεν αποκλείουν την Τουρκία. Εάν λυθεί το Κυπριακό και εάν η Τουρκία επιδείξει μια πιο ρεαλιστική πολιτική από την πολιτική που επιδεικνύει στο παρόν στάδιο έναντι της Αιγύπτου και του Ισραήλ, τότε τίποτε δεν αποκλείεται.

Τόσο η κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου (ισχνή πλειοψηφία 61 βουλευτών με συνεργασίες) όσο και η διακυβέρνηση Αλ Σίσι βρίσκονται αντιμέτωπες με τεράστιες προκλήσεις που ξεκινούν από το Γκολάν για να καταλήξουν στη χερσόνησο του Σινά, και διατρέχουν τη Γάζα μέχρι τα εκατομμύρια των μελών της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στην Αίγυπτο. Μπορεί η Κύπρος να αντεπεξέλθει σε ένα περιβάλλον τέτοιων προκλήσεων και πόσο έτοιμοι είμαστε να εμβαθύνουμε τις σχέσεις μας πολιτικά και, στην προκείμενη περίπτωση, στον τομέα της ενέργειας, αλλά και να αντιμετωπίσουμε τυχόν κρίσεις;

Είναι καλά γνωστό ότι η Κύπρος δεν αποτελεί μέρος των προβλημάτων των χωρών της περιοχής, ενώ παράλληλα φιλοδοξεί να καταστεί μέρος της επίλυσής τους. Συνεπώς, βεβαίως και μπορεί η Κύπρος να αντεπεξέλθει με επιτυχία σε αυτό το σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον. Εξάλλου, θα πρέπει να τονίσω ότι οι σχέσεις Ισραήλ - Αιγύπτου είναι πολύ πιο ομαλές και συμπαγείς από ό,τι μπορεί να βγαίνει δημόσια προς τα έξω.

Κλείνοντας, υπάρχει κατανόηση από την πλευρά της τουρκοκυπριακής ηγεσίας αναφορικά με την πρόοδο των ενεργειακών σχεδιασμών στην ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τους σχεδιασμούς των εμπλεκόμενων εταιρειών όσο και του γεγονότος ότι οι διαπραγματεύσεις για την επίλυση του Κυπριακού βρίσκονται σε μια δυναμική και εξελικτική πορεία τον τελευταίο μήνα;

Όπως σας έχω πει, οι σχεδιασμοί μας βρίσκονται σε αρχικό στάδιο. Αν όλα προχωρήσουν κατ’ ευχήν και στο μεταξύ μεσολαβήσει η λύση του Κυπριακού, τότε οι Τουρκοκύπριοι θα επωφεληθούν άμεσα από τον έγκαιρο σχεδιασμό στον οποίο έχουμε προβεί. Θα διαπιστώσουν επίσης ότι ορθά ενεργούσαμε εξ ονόματος όλων. Πολύ σωστά λέτε ότι εδώ υπάρχουν εταιρείες οι οποίες επείγονται για άντληση εσόδων προς απόσβεση των επενδύσεών τους και άρα επιθυμούν την πρακτική και ρεαλιστική όδευση των διαφόρων αγωγών, στη βάση επιλογών που δεν αποκλείουν κανέναν. Επομένως όλοι πρέπει να είμαστε ρεαλιστές.

Πρόβα τζενεράλε η εξαγωγή του κυπριακού φυσικού αερίου στην Αίγυπτο 

H επίσημη επίσκεψη του Προέδρου Αναστασιάδη στο Ισραήλ ήρθε να επιβεβαιώσει το εξαιρετικό κλίμα των διμερών σχέσεων των δύο χωρών και παράλληλα δρομολογεί εξελίξεις αναφορικά με τον ενεργειακό σχεδιασμό στην κυπριακή ΑΟΖ, ιδίως μετά τη δήλωση εμπορευσιμότητας του κοιτάσματος Αφροδίτη στο θαλάσσιο τεμάχιο 12 από τη Noble Energy και την Delek στις αρχές Ιουνίου. Η όδευση αγωγού από την κυπριακή ΑΟΖ προς τα δύο αιγυπτιακά τερματικά υγροποίησης φυσικού αερίου σε Ιντκού και Νταμιέτα ανοίγει τον δρόμο για την πώληση φυσικού αερίου στην Αίγυπτο και παράλληλα ενισχύει στην πράξη το υπό διαμόρφωση ενεργειακό τρίγωνο Κύπρου - Αιγύπτου - Ισραήλ. Ωστόσο, τον τελικό λόγο, πέραν των κρατών, στην εν λόγω διαδικασία έχουν φυσικά οι εμπλεκόμενες εταιρείες.

Τα βρίσκουν σύντομα

Για το Ισραήλ, η πολύπλοκη κατάσταση που προέκυψε μεταξύ των Noble - Delek και της Αντιμονοπωλιακής Αρχής της χώρας δείχνει να οδεύει προς έναν συμβιβασμό που πιθανόν να μην οδηγήσει στο σπάσιμο του δυοπωλίου στα ισραηλινά κοιτάσματα. Να υπενθυμίσουμε πως η Noble Energy, με έδρα το Χιούστον, κατέχει το 70 τοις εκατό των 100 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων του κοιτάσματος Αφροδίτη, ενώ ο όμιλος Delek, που ανήκει στον Ισραηλινό επιχειρηματία Yitzhak Tshuva, έχει μερίδιο 30%. Στα 621 δισ. κυβικά μέτρα του κοιτάσματος Λεβιάθαν η Noble Energy κατέχει ποσοστό 39,66%, ενώ οι θυγατρικές της Delek Group, Delek Drilling και Avner Oil Exploration κατέχουν η καθεμία από 22,67%. Παράλληλα η Ratio Oil έχει μερίδιο 15%. Η πρόσφατη απόφαση πάντως για εξαγωγή 2,2 δισ. κυβικών ποδιών από το Ταμάρ προς δύο ιορδανικές εταιρείες (σ.σ. Arab Potash και Jordan Bromine), συμφωνία αξίας 500 εκατ. δολαρίων, καταδεικνύει πως ο κ. Tshuva με τον πρόεδρο της Αντιμονοπωλιακής Αρχής κ. Γκίλο δεν θα χρειαστεί «να φάνε τα γένια τους», όπως επισημαίνει στον «Π» πηγή που γνωρίζει.

Μπροστά η Αφροδίτη

Δεδομένων των χρονοδιαγραμμάτων στην περιοχή, αυτό που διαφαίνεται ξεκάθαρα είναι πως το πλάνο αξιοποίησης της Αφροδίτης βρίσκεται, τουλάχιστον χρονικά, πιο μπροστά από το Λεβιάθαν, όπως αναφέρει στον «Π» πηγή που γνωρίζει. Ενώ αρχικά από την πλευρά του Ισραήλ δεν καλόβλεπαν την προοπτική της αντικατάστασης του Λεβιάθαν από την Αφροδίτη ως πηγή αιγυπτιακού υγροποιημένου αερίου, οι πρόσφατες εξελίξεις μη κατάληξης σε σχέση με την Delek και την Αντιμονοπωλιακή Αρχή οδηγούν στην επαναδιατύπωση των σχεδιασμών τους. Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν, για το Ισραήλ στρατηγικοί στόχοι είναι τόσο η ευόδωση της συνεργασίας Κύπρου - Αιγύπτου όσο και η οριστικοποίηση της συμφωνίας συνεκμετάλλευσης των κοινών κοιτασμάτων υδρογονανθράκων εκατέρωθεν των ορίων των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών των δύο χωρών. Και τα δύο ζητήματα, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, τέθηκαν επί τάπητος κατά την επίσκεψη του Προέδρου Αναστασιάδη στο Ισραήλ.

Και οι αγωγοί

Τέλος, πέραν του τελικού utilisation agreement μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ για τη συνεκμετάλλευση στη γειτνιάζουσα ΑΟΖ, αρκετή σημασία στο μέλλον θα αποκτήσει η όδευση των αγωγών. Μια μελλοντική ζεύξη μάλιστα της ισραηλινής ΑΟΖ με την Τουρκία δεν περνάει μόνο από την ομαλοποίηση των σχέσεων Ιερουσαλήμ - Άγκυρας, αλλά κι από τις εξελίξεις αναφορικά με το Κυπριακό. Φυσικά ρόλο σε αυτό θα διαδραματίσει και το πώς θα δουλέψει στην πράξη η εξαγωγή φυσικού αερίου προς την Αίγυπτο, αναφέρει στον «Π» πηγή που γνωρίζει. Άλλες πηγές πάντως αναφέρουν στον «Π» πως, αν και νωρίς, το εν λόγω ζήτημα υπήρξε αντικείμενο συζήτησης μεταξύ των ηγετών των δύο χωρών.

(Συνέντευξη στον Γιάννη Ιωάννου, εφημερίδα «ΠΟΛΙΤΗΣ»)