Κανιέτε: Να κινηθούμε από τις εθνικές αγορές στην ενιαία ενεργειακή αγορά

Θέσεις υπέρ μιας ενιαίας ενεργειακής αγοράς με περιορισμένο εθνικό ρόλο υιοθέτησε σήμερα ο επίτροπος Ενέργειας της Ε.Ε., Αριέλ Κανιέτε, κατά την συνέντευξη τύπου που παραχώρησε μετά την σύνοδο στις Βρυξέλες, στέλνοντας έτσι μήνυμα αντίθετο με τα όσα ζητά η ελληνική κυβέρνηση.

Ο Κανιέτε τόνισε ότι θα κατατεθεί λεπτομερής πρόταση για την επάρκεια εφοδιασμού της Ε.Ε. με φυσικό αέριο ως τα τέλη του έτους, η οποία θα βασίζεται α) στη διαφοροποίηση των πηγών, στις νέες υποδομές και σε συνεργασίες με παραγωγούς στη Μεσόγειο και σε άλλες περιοχές, β) στις προτάσεις για την διαχείριση κρίσεων και τη στρατηγική της Ευρώπης για το LNG, γ) στους κανόνες για τη διαφάνεια που θα προωθήσει η Κομισιόν όσον αφορά τα συμβόλαια με τρίτες χώρες και δ) στην ενεργειακή αποδοτικότητα.

Σύμφωνα με τον ίδιο, στόχος της Κομισιόν είναι να κινηθεί η Ευρώπη από τις εθνικές αγορές προς μια ενιαία ενεργειακή αγορά. Η δήλωσή του αυτή έρχεται ασφαλώς σε αντίθεση με τις δηλώσεις που έκανε σήμερα ο Έλληνας υπουργός ΠΑΠΕΝ, κ. Λαφαζάνης, ο οποίος ζήτησε να παραμείνει η ενεργειακή πολιτική σε μεγάλο βαθμό στην δικαιοδοσία των κρατών-μελών. (δείτε εδώ ολόκληρη την ομιλία του κ. Λαφαζάνη)

Ο Κανιέτε στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία του LNG και υπογράμμισε ότι πλέον η παγκόσμια αγορά κινείται με ταχύτητα και χαρακτηρίζεται από ευελιξία. Χαρακτηριστικό είναι, σύμφωνα με τον ίδιο, ότι πλέον το 30% των ποσοτήτων διεθνώς διακινείται βραχυπρόθεσμα δίχως μακροχρόνια συμβόλαια. Για αυτό το λόγο, η ευρωπαϊκή πολιτική πρέπει να συμβαδίσει και κατ’ επέκταση πρέπει να αναπροσαρμοστεί ο κανονισμός της Ε.Ε. για την ασφάλεια εφοδιασμού.

Την σημασία του LNG τόνισε και η προεδρία της Ε.Ε., λέγοντας ότι οι άφθονες προμήθειες LNG είναι σε θέση να μειώσουν την τιμή του αερίου που μεταφέρεται με αγωγούς, όπως έχει δείξει η μέχρι τώρα εμπειρία.

Τέλος, ο επίτροπος προανήγγειλε ότι στις 15 Ιουλίου πρόκειται να παρουσιαστεί και ένα πακέτο μέτρων με επίκεντρο τους καταναλωτές ενέργειας με στόχο την αυξημένη ευελιξία και τον επανασχεδιασμό των αγορών, την μείωση της κατανάλωσης και την προώθηση νέων τεχνολογιών. Θα ακολουθήσει διαβούλευση, ώστε τα μέτρα να τεθούν σε ισχύ το 2016.

Νωρίτερα το energypress έγραφε:

(upd 12:30) Στη σημασία του LNG για την ενεργειακή ασφάλεια αναφέρθηκε σήμερα στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας της ΕΕ ο υπουργός ΠΑΠΕΝ, Παναγιώτης Λαφαζάνης.

Μεταξύ άλλων, ο υπουργός τόνισε ότι η ενεργειακή ασφάλεια ερμηνεύεται ευρέως και ως διαφοροποίηση πηγών, προμηθευτών και οδεύσεων. Υπενθύμισε ότι η Ελλάδα λαμβάνει ήδη φυσικό αέριο από τρεις διαφορετικές πηγές και είναι η μόνη χώρα στην περιοχή με υφιστάμενο τερματικό LNG, ενώ παράλληλα υποστηρίζει μια σειρά από εξελισσόμενα έργα τα οποία θα ενισχύσουν σημαντικά τις εν λόγω διαφοροποιήσεις και την ασφάλεια εφοδιασμού στις χώρες της Ευρώπης και στο Νοτιανατολικό ευρωπαϊκό χώρο.

Για τη Ρεβυθούσα είπε ότι «η ύπαρξη του σταθμού αυτού υπήρξε σημαντική κατά την κρίση του 2009, για την μεταφορά ποσοτήτων φυσικού αερίου στη Βουλγαρία. Μάλιστα η Ελλάδα αναβαθμίζει επί του παρόντος τις εγκαταστάσεις της Ρεβυθούσας σε συνολικό αποθηκευτικό χώρο 225.000 κυβικών μέτρων, από 130.000 και δυνατότητα αεριοποίησης 1.400 κυβικών μέτρων LNG την ώρα από 1.000».

Παρόλα αυτά, ο κ. Λαφαζάνης είπε ότι η στήριξη της Επιτροπής προς τα νέα έργα που προγραμματίζονται, διαφαίνεται στην καλύτερη περίπτωση, επιλεκτική. «Είναι πολύ σημαντικό όλα τα ενεργειακά έργα να αντιμετωπίζονται από την Επιτροπή με τα ίδια μέτρα και σταθμά και βεβαίως είναι απαραίτητο να αποκλεισθεί, σε κάθε περίπτωση, η επιλεκτική εφαρμογή απέναντί τους, της σχετικής ευρωπαϊκής νομοθεσίας», υπογράμμισε.

Νωρίτερα το energypress έγραφε:

Αντιμέτωπος με την ευρωπαική πραγματικότητα που ζητά περιορισμό και όχι αύξηση της ενεργειακής εξάρτησης από τη Ρωσία, ενδυνάμωση της κοινής πολιτικής σε βάρος των εθνικών, και επίσπευση της δημιουργίας μιας ενιαίας αγοράς, αναμένεται να βρεθεί σήμερα ο υπουργός Παραγωγικής Ανασυγκρότησης Π. Λαφαζάνης στο Λουξεμβούργο όπου συνεδριάζει το Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας, στο πλαίσιο της Λεττονικής προεδρίας. 

Έκπληξη ωστόσο θα αποτελούσε αν η παρέμβαση που θα κάνει σήμερα ο Λαφαζάνης στο 2ο του Συμβούλιο Υπουργών, κινηθεί σε διαφορετικό μήκος κύματος από εκείνη της προηγούμενης φοράς, όπου είχε επιτεθεί στην προωθούμενη ενεργειακή ένωση και τις Βρυξέλλες, μιλώντας για νεοφιλελεύθερες απορρυθμίσεις, και αδιανόητη τη πρόθεση της ΕΕ να ελέγχει εκ των προτέρων συμβάσεις κρατών-μελών με τρίτες χώρες, όπως η Ρωσία.

Σύμφωνα με την ατζέντα του Συμβουλίου, όπου θα παρευρεθεί ο υπέρμαχος της δημιουργίας της ενιαίας αγοράς ενέργειας M. Sefcovic, θα συζητηθεί η πορεία προς την ενσωμάτωση της στρατηγικής ενεργειακής ασφάλειας, με έμφαση στην ασφάλεια του εφοδιασμού. Με άλλα λόγια, θέματα μείωσης της εξάρτησης από άλλες χώρες, εν προκειμένω τη Ρωσία. 

Άλλωστε η στρατηγική για την ενεργειακή ένωση επιδιώκει καταρχήν την ασφάλεια του εφοδιασμού, και την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας (βελτίωση διασυνδέσεων, διασφάλιση της πλήρους εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας για την ενέργεια, κ.λπ.), καθώς επίσης την ενεργειακή αποδοτικότητα, την οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα, και την έρευνα-καινοτομία. 

Παράλληλα στο σημερινό Συμβούλιο Υπουργών αναμένεται να υιοθετηθούν συμπεράσματα σχετικά με την ενσωμάτωση της στρατηγικής της ΕΕ για τους καταναλωτές και τις επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα, ενώ στη διάρκεια του γεύματος οι υπουργοί θα συζητήσουν θέματα που σχετίζονται με το LNG. Πιο συγκεκριμένα, η όσο το δυνατόν καλύτερη αξιοποίηση των υποδομών φύλαξης LNG (σαν αυτόν στη Ρεβυθούσα), προκειμένου να διαφυλαχθεί η διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας και η σταθερότητα του εφοδιασμού της ΕΕ με φυσικό αέριο.

Τι είχε πει στο Συμβούλιο του Μαρτίου

Δεν πάει πολύς καιρός, όταν στο προηγούμενο Συμβούλιο Υπουργών όπου μετείχε, το Μάρτιο, ο Έλληνας υπουργός, είχε αφήσει εμβρόντητους τους ομολόγους του, κατηγορώντας την προωθούμενη Ενεργειακή Ένωση ως ως ένα όχημα νεοφιλελεύθερης απορρύθμισης στον τομέα της ενέργειας. Έκπληκτοι οι υπουργοί είχαν ακούσει τον Λαφαζάνη να κατηγορεί την ευρωπαϊκή πολιτική πως τα προωθούμενα μέτρα επιτείνουν τις ανισότητες που κυριαρχούν σήμερα στην ευρωζώνη, να φέρνει ως παράδειγμα τι συνέβη στην Ελλάδα “με τη μανιώδη προσήλωση της τρόικας που ευνόησε τα ληστρικά ιδιωτικά συμφέροντα”, και να εκφράζει τη δυσφορία του για την πρόταση των τελικών συμπερασμάτων σχετικά με την εκ των προτέρων ενημέρωση και συμμετοχή της Επιτροπής στις ενεργειακές συμφωνίες των κρατών-μελών με τρίτες χώρες, όπως η Ρωσία. Άνθρωποι μάλιστα που γνωρίζουν το παρασκήνιο εκείνου του Συμβουλίου Υπουργών, λένε πως το κείμενο που εκφώνησε είχε προηγουμένως υποστεί σημαντικό λίφτινγκ, αφού η αρχική του μορφή ήταν πολύ πιο αιχμηρή.

Υπό αυτό το πρίσμα, αναμένονται με μεγάλο ενδιαφέρον τα συμπεράσματα του σημερινού Συμβουλίου όσο και η παρέμβαση Λαφαζάνη αφού είναι πασιφανές πως η πολιτική της κυβέρνησης αποκλίνει όλο και περισσότερο από την κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρώπης. Ειδικά τους τελευταίους μήνες, Ευρώπη και Αθήνα διάγουν βίους εντελώς παράλληλους στα ενεργειακά ζητήματα. 

Έννοιες όπως αυτές της επιχειρηματικότητας, της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, του ανταγωνισμού, της ενοποίησης των αγορών και της ανεξάρτητης ρύθμισης, στην Ελλάδα υποχωρούν, σε αντίθεση με τον προσανατολισμό της Ενεργειακής Ένωσης.

Οι εξαγγελίες Λαφαζάνη για ενίσχυση του ρόλου της ΔΕΗ και περιορισμό των αρμοδιοτήτων της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας, επιδιώκουν την περαιτέρω ενίσχυση του κράτους αντί των αγορών στον τομέα της ενέργειας. Την ίδια όμως στιγμή δεν υφίστανται κεφάλαια ώστε η κυβέρνηση να αναθέσει στο κράτος να μετασχηματίσει τον ηλεκτρικό τομέα, τις υποδομές, τα κτίρια και τις μεταφορές όπως απαιτείται για την επίτευξη των στόχων της Ενεργειακής Ένωσης. Αντ’ αυτού, η ελληνική πολιτεία θα έπρεπε να διαμορφώσει το περιβάλλον ώστε να προσελκύσει ιδιωτικές και κυρίως ξένες επενδύσεις σε όλους αυτούς τους τομείς, κάτι το οπίο δεν διαφαίνεται.

Στα γραφεία της Κομισιόν αρχίζει να αποτελεί "case study" η κρατικό-μονοπωλιακή φιλοσοφία που ακολουθεί η κυβέρνηση. Χρεώνουν στην Αθήνα ότι αρνείται πεισματικά να τακτοποιήσει εκκρεμότητες που σέρνει μαζί της από παλαιά, όπως η ανάγκη περιορισμού των μονοπωλίων στην ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο, και ότι αποκηρύσσει κάθε σκέψη για μείωση του ρόλου της ΔΕΗ παρ’ ότι ελέγχει το 97% της εμπορίας. Αυξανόμενη δυσαρέσκεια επικρατεί και επειδή η Αθήνα παρ' ότι γνωρίζει τις ευρωπαϊκές αντιρρήσεις εκείνη χαράσσει πολιτική στρατηγικών ανοιγμάτων προς τη Ρωσία, πολιτευόμενη σε μια κατεύθυνση γεωοπολιτικού εκτροχιασμού.

Υπό αυτή την έννοια εξηγούνται και τα μυνήματα που έρχονται από τις Βρυξέλλες, ότι οι μεταρρυθμίσεις στην ενέργεια και η μείωση των μονοπωλίων βρίσκονται ψηλά στη διαπραγματευτική ατζέντα της Αθήνας με τους θεσμούς, ότι δεν πρόκειται να παραπεμφθούν στις καλένδες και πως θα αποτελέσουν αναπόσπαστο μέρος της οποιαδήποτε συμφωνίας, ασχέτως του που θα εστιάζει η συνολική της κατεύθυνση.

Τα νούμερα για την αγορά ενέργειας της Ευρώπης

Σήμερα έξι κράτη -μέλη της ΕΕ, βασίζονται σε έναν ενιαίο εξωτερικό προμηθευτή για όλες τις εισαγωγές φυσικού αερίου. Εοπίσης η ΕΕ εισάγει το 90% του αργού πετρελαίου και το 66% του φυσικού της αερίου, το 75% των κατοικιών της Ε.Ε. είναι χαμηλής ενεργειακής απόδοσης, το 94% των μεταφορών βασίζεται σε προϊόντα πετρελαίου, εκ των οποίων το 90% είναι εισαγόμενα.

Οι τιμές χονδρικής της ηλεκτρικής ενέργειας είναι κατά 30% υψηλότερες και οι τιμές χονδρικής του φυσικού αερίου πάνω από 100% υψηλότερη από ό,τι στις ΗΠΑ.