Ινδία- ΗΠΑ -Ρωσία: Το επικίνδυνο παιχνίδι με τους δασμούς και πώς θα επηρεάσει την παγκόσμια αγορά πετρελαίου

Μετά από περίπου 25 χρόνια αγαστών σχέσεων, και συνεχούς επαφής μεταξύ των δύο κυβερνήσεων, Κίνα και ΗΠΑ έχουν μπει σε περίεργες και επικίνδυνες ατραπούς… Με τις αγορές πετρελαίου της Ινδίας από τη Ρωσία να βρίσκονται στο επίκεντρο της αναταραχής. 

Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, με τον ισχυρισμό ότι οι αγορές αυτές χρηματοδοτούν την πολεμική μηχανή του Βλαντιμίρ Πούτιν υλοποίησε τις απειλές του και από την περασμένη Τετάρτη ανέβασε στο 50% τους δασμούς σε μια σειρά από ινδικά αγαθά

Οι δασμοί, οι οποίοι είναι 16 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότεροι από αυτούς της Κίνας, 31 μονάδες υψηλότεροι από αυτούς των περισσότερων χωρών της νοτιοανατολικής Ασίας και 35 μονάδες υψηλότεροι από αυτούς της Νότιας Κορέας, έχουν ανεβάσει το αμερικανικό «χαράτσι» στα ινδικά προϊόντα σε επίπεδα που ο επενδυτικός οίκος Nomura παρομοίασε με «εμπορικό εμπάργκο».

Η μεγαλύτερη αγορά

Οι ΗΠΑ είναι η μεγαλύτερη αγορά εξαγωγών της Ινδίας, αξίας 86,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων (64,1 δισεκατομμύρια λίρες) ετησίως. Περίπου τα δύο τρίτα των αποστολών καλύπτονται από δασμούς 50%, απειλώντας θέσεις εργασίας και ανάπτυξη σε τομείς που εξαρτώνται από τη ζήτηση των ΗΠΑ.

«Κανένα ινδικό προϊόν δεν μπορεί να αντέξει σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα υπό τόσο υψηλούς δασμούς εισαγωγής», υποστηρίζει η Garima Kapoor της Elara Securities. Οι οικονομολόγοι λένε ότι οι δασμοί θα μπορούσαν να διαγράψουν έως και μία ποσοστιαία μονάδα από την αύξηση του ΑΕΠ της Ινδίας αυτό το οικονομικό έτος.

Οι επιπτώσεις για την αγορά πετρελαίου

Ο πρόσθετος δασμός στοχεύει να αποθαρρύνει τους Ινδούς εισαγωγείς ενέργειας από το να αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο. Και θα μπορούσε να βλάψει την οικονομία των ΗΠΑ - αν και οι Αμερικανοί παραγωγοί πετρελαίου αποφασίσουν να καλωσορίσουν την αλλαγή της τιμής.

Η Ρωσία έχει αναδειχθεί ως ο μεγαλύτερος προμηθευτής αργού πετρελαίου στην Ινδία, η οποία εισάγει περίπου το 85% του πετρελαίου που καταναλώνει. Εξαιτίας αυτού, είναι αρκετά προσανατολισμένη σε μια καλή ευκαιρία. Το ρωσικό αργό πετρέλαιο είναι ακριβώς μια τέτοια ευκαιρία λόγω της έκπτωσης που προκύπτει από τις πιέσεις των δυτικών κυρώσεων.

Είναι σημαντικό ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες υπό τον Μπάιντεν δεν είχαν κανένα πρόβλημα με το να γίνει η Ινδία σημαντικός πελάτης πετρελαίου της Ρωσίας. Στην πραγματικότητα, η κυβέρνηση Μπάιντεν ζήτησε από την Ινδία να αυξήσει τις αγορές ρωσικού πετρελαίου μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 και την επακόλουθη έναρξη κυρώσεων. Όπως δήλωσε τότε στο Reuters η τότε υπουργός Οικονομικών Τζάνετ Γέλεν, το ρωσικό πετρέλαιο «θα πωλείται σε τιμές ευκαιρίας και είμαστε χαρούμενοι που η Ινδία θα έχει αυτή την ευκαιρία, ή η Αφρική ή η Κίνα. Είναι μια χαρά».

Φυσικά, λιγότερο από δύο χρόνια αργότερα, η Γέλεν σταμάτησε να βλέπει τις συνεχιζόμενες εξαγωγές ρωσικού πετρελαίου ως κάτι καλό, επειδή η Μόσχα συνέχιζε να βγάζει χρήματα από αυτές τις ροές, αλλά ήταν πολύ αργά για να αλλάξουν τα πράγματα χωρίς να βλάψει την αμερικανική οικονομία όσο είχε ήδη βλάψει η ευρωπαϊκή.

Οι στόχος της κυβέρνησης Μπάιντεν

Ο στόχος αυτής της κίνησης της κυβέρνησης Μπάιντεν ήταν να διατηρηθούν περιορισμένες οι ροές ρωσικού πετρελαίου, αλλά όχι μπλοκαρισμένες, για να αποφευχθεί μια απότομη αύξηση των τιμών - η οποία παρ' όλα αυτά συνέβη αλλά δεν κράτησε πολύ. Ωστόσο, ώθησε τα κέρδη των πετρελαϊκών εταιρειών στα ύψη. 

Η Amrita Sen της Energy Aspects εξήγησε σε πρόσφατο άρθρο γνώμης στους Financial Times πώς μπορεί να εξελιχθεί η αντίδραση. 

Η Ινδία εισάγει επί του παρόντος ρωσικό αργό πετρέλαιο με ρυθμό περίπου 1,6 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, από το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους, σύμφωνα με στοιχεία της Υπηρεσίας Πληροφοριών Ενέργειας. 

Δεν υπάρχει άλλος αγοραστής πετρελαίου τέτοιου μεγέθους στον κόσμο, οπότε αν η εκστρατεία πίεσης των ΗΠΑ ξεκινήσει σοβαρά και τα ινδικά διυλιστήρια και η κυβέρνηση υποκύψουν, αυτό σημαίνει 1,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως που μπορεί κάλλιστα να μην έχουν πουθενά αλλού να πάνε λόγω κυρώσεων, οπότε ουσιαστικά θα απομακρυνθούν από την αγορά.

Τώρα, παρά τις συζητήσεις για την ισχύουσα κατάσταση του εφοδιασμού, η αγορά πετρελαίου φαίνεται να βρίσκεται, στην πραγματικότητα, συνεχώς στα πρόθυρα έλλειψης, επομένως η απώλεια αυτών των 1,6 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως θα ωθήσει τις τιμές υψηλότερα. Το πόσο ψηλά θα εξαρτηθεί από το πόσο από αυτό το πετρέλαιο θα βγει πραγματικά από την αγορά. Η Κίνα είναι ο πιο προφανής εναλλακτικός προορισμός για τα ρωσικά βαρέλια, αλλά το θέμα είναι το εξής: η Κίνα δεν μπορεί να απορροφήσει πολύ επιπλέον πετρέλαιο

«Η Κίνα δεν έχει την ικανότητα διύλισης για να απορροφήσει σημαντικά μεγαλύτερους όγκους ρωσικού πετρελαίου από ό,τι αγόραζε παλιά. Έτσι, γεωγραφικά, η Ινδία έγινε η λογική χώρα εκκαθάρισης για τα ρωσικά βαρέλια», έγραψε η αναλύτρια ενεργειακών εμπορευμάτων στο άρθρο της στους FT. Έτσι, με αυτά τα βαρέλια ουσιαστικά να έχουν εξαφανιστεί, οι τιμές θα εκτοξευθούν, εγείροντας το ερώτημα πόσο διατεθειμένος είναι να ρισκάρει ο Τραμπ.

Η απάντηση της Ινδίας

Μέγα ζητούμενο σε αυτό είναι πώς θα αντιδράσει τελικά η Ινδία, η οποία μέχρι στιγμής διαμηνύει ότι δεν σχεδιάζει να αλλάξει τις πετρελαϊκές αγοραστικές της συνήθειες. Ο πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι το επαναλαμβάνει με κάθε ευκαιρία.

«Η Ρωσία είναι στενός στρατηγικός εταίρος της Ινδίας από τη δεκαετία του 1970 και οι απειλές για δασμούς της κυβέρνησης Τραμπ δεν πρόκειται να το αλλάξουν αυτό», δήλωσε στο CNBC ο Ντάνιελ Μπάλαζ από το think tank για την άμυνα, S. Rajaratnam School of International Studies, με έδρα τη Σιγκαπούρη. Στην πραγματικότητα, οι δασμοί του Τραμπ μπορεί να φέρουν τις δύο χώρες πιο κοντά - και πιο κοντά στην Κίνα. Αυτό δεν είναι κάτι που θα άρεσε στον νυν οικοδεσπότη στον Λευκό Οίκο και την ομάδα του.

Το δύσκολο στραυροδρόμι

Για άλλη μια φορά, η Δύση  βρίσκεται σε ένα δύσκολο σταυροδρόμι: να αφήσει το εμπόριο πετρελαίου να συνεχιστεί κανονικά ή να αντιμετωπίσει τις υψηλότερες τιμές του πετρελαίου. Όπως το συνόψισε  η Amrita Sen της Energy Aspects  «οι δυτικοί ηγέτες συνεχίζουν να χρησιμοποιούν την ενέργεια ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής - αλλά δεν είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τις πραγματικές συνέπειες της αυστηροποίησης των κυρώσεων».

Η πραγματική θέση της Ινδίας

Ποια είναι όμως,  η πραγματική θέση της Ινδίας. Η Ουάσινγκτον επιβάλλει δασμούς, η Μόσχα ελέγχει τους ενεργειακούς λογαριασμούς της Ινδίας με φθηνό πετρέλαιο και το Πεκίνο, παρά τις τεταμένες σχέσεις της, ετοιμάζεται να υποδεχτεί τον πρωθυπουργό Ναρέντρα Μόντι με ανοιχτές αγκάλες στη σύνοδο κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας του Οργανισμού Συνεργασίας του Οργανισμού Συνεργασίας (ΟΑΣ) στην Κίνα αυτή την εβδομάδα. Η ισορροπημένη συμπεριφορά της Ινδίας στην παγκόσμια σκηνή δεν φαινόταν ποτέ πιο περίπλοκη ή πιο σημαντική. 

Η συνεργασία

Η διαμάχη για τους δασμούς έρχεται παρά το γεγονός ότι οι δύο χώρες εμβαθύνουν τους στρατηγικούς δεσμούς τους. Σε πολλά μέτωπα, οι ΗΠΑ και η Ινδία συνεργάζονται. Οι δύο χώρες επεκτείνουν την αμυντική τους συνεργασία, για παράδειγμα, συνεργαζόμενες στην Τετραμερή Συμμαχία και προωθούν τις συνομιλίες για την αλυσίδα εφοδιασμού ημιαγωγών. 

Μεγάλες αμερικανικές εταιρείες, συμπεριλαμβανομένης της Apple, της Microsoft και της Amazon  έχουν αυξήσει τις επενδύσεις τους στην Ινδία τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, οι εμπορικές τριβές περιπλέκουν τη σχέση, εγείροντας το ερώτημα για το Νέο Δελχί: η Ουάσιγκτον θεωρεί την Ινδία ως πραγματικό εταίρο ή απλώς ένα ακόμη εμπορικό πρόβλημα που πρέπει να διαχειριστεί;