Η νέα απόχρωση του… πράσινου στην Ευρωβουλή – Στο προσκήνιο οι κινητήρες εσωτερικής καύσης – Ποιοι ζητούν άρση της απαγόρευσης

Μπορεί το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα να αύξησε τη δύναμή του στο νέο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ωστόσο οι μεγάλες απώλειες των Πρασίνων και η άνοδος των δεξιών κομμάτων, αλλάζουν τις ισορροπίες.

Αν και πολλοί λένε ότι η εμβληματική δέσμη μέτρων στο πλαίσιο της Πράσινης Συμφωνίας, δεν κινδυνεύει, η νέα πλειοψηφία έδωσε ήδη μία πρώτη γεύση των προθέσεών της να επιδείξει μεγαλύτερη ευελιξία στις περιβαλλοντικές ρυθμίσεις.

Η πρώτη βολή στοχεύει την απαγόρευση της πώλησης αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης το 2035, έναν εκ των κεντρικών πυλώνων  του σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας για μείωση των εκπομπών που προκαλούν υπερθέρμανση του πλανήτη στους δρόμους της Ευρώπης.

Υπενθυμίζεται ότι το σχέδιο αυτό είχε δεχθεί έντονη κριτική και είχε προκαλέσει αντιδράσεις στην ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία.

Στο στόχαστρο

Το φλέγον αυτό ζήτημα, ήταν το πρώτο πράγμα που ανέφερε ο Μάνφρεντ Βέμπερ, ηγέτης του κεντροδεξιού Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ), το οποίο κέρδισε τις περισσότερες έδρες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις εκλογές, την ώρα που αποχωρούσε από ένα θορυβώδες πάρτι το βράδυ των εκλογών στις Βρυξέλλες.

Η απαγόρευση, είπε στο POLITICO, ήταν ένα «λάθος» και υποσχέθηκε ότι το κόμμα του θα συζητούσε την επαναφορά της τις «επόμενες ημέρες».

Η δέσμευση αυτή αντανακλά την αλλαγή του κλίματος μετά τις εκλογές της Κυριακής σε σχέση με την αναμέτρηση του 2019, όταν όλοι οι ηγέτες, εκτός από την ακροδεξιά υπερασπίζονταν την πράσινη μετάβαση.

Ο Peter Liese, επικεφαλής νομοθέτης του ΕΛΚ για το κλίμα, είπε στο POLITICO ότι τα αποτελέσματα των εκλογών δικαίωσαν το όραμα του κόμματός του για μια λιγότερο περιοριστική Πράσινη Συμφωνία - το σχέδιο ορόσημο της ΕΕ για μηδενισμό της ρύπανσης από αέρια θερμοκηπίου έως το 2050.

«Θα χρειαστεί να κάνουμε κάποιες προσαρμογές. Η απαγόρευση των κινητήρων εσωτερικής καύσης - αυτό πρέπει να φύγει», πρόσθεσε. Ένας άλλος κρίσιμος τομέας θα είναι η γεωργία, την οποία το ΕΛΚ έχει δεσμευτεί να προστατεύει από πιο επιθετικές κλιματικές ρυθμίσεις.

Η δεύτερη θητεία

Κάτι τέτοιο ωστόσο, δεν θα είναι εύκολο. Η άρση της απαγόρευσης θα έρχονταν σε άμεση αντίθεση με την επικεφαλής υποψήφια του ΕΛΚ, την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία εισήγαγε την απαγόρευση και συνεχίζει να την υποστηρίζει καθώς αγωνίζεται να εξασφαλίσει τις ψήφους για μία δεύτερη πενταετή θητεία. 

Μια νέα απόχρωση του πράσινου

Ο Alexandr Vondra, Τσέχος ευρωβουλευτής που έχει εργαστεί στη νομοθεσία για το κλίμα για τη δεξιά ομάδα των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών (ECR), είπε ότι η κλιματική πολιτική θα γίνει πιο «ρεαλιστική» τα επόμενα πέντε χρόνια. 

«Αν συγκρίνω τη χάραξη πολιτικής της Πράσινης Συμφωνίας με την οδήγηση αυτοκινήτου, περιμένω ότι το νέο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα χρησιμοποιήσει επίσης τιμόνι ή πεντάλ φρένου, όχι μόνο το πεντάλ γκαζιού», είπε. 

Ο Πασκάλ Κανφίν από την πλευρά του, ένας κεντρώος Γάλλος ευρωβουλευτής που διετέλεσε πρόεδρος της επιτροπής περιβάλλοντος του Κοινοβουλίου κατά την τελευταία θητεία, επιμένει ότι οι εκλογές δεν απέφεραν «την πλειοψηφία για την κατάργηση της Πράσινης Συμφωνίας». 

Ωστόσο, κάποιοι αμφιβάλουν. 

«Η Πράσινη Συμφωνία δεν έχει πεθάνει. Αλλά θα πρέπει να δούμε τι θα φέρουν οι επόμενες εβδομάδες», δήλωσε ο Michael Bloss, Γερμανός ευρωβουλευτής των Πρασίνων. «Εάν υπάρχουν πλειοψηφίες όπου εμπλέκονται δεξιά κόμματα, είναι πιθανό να υποχωρήσουν». 

Ο Liese είπε ότι το ΕΛΚ είναι αποφασισμένο να μειώσει τη συμβολή της ΕΕ στην υπερθέρμανση του πλανήτη στο μηδέν έως το 2050, όπως απαιτείται από τους κλιματικούς στόχους του μπλοκ. 

«Εάν η πρόοδος εξισωθεί με απαγορεύσεις, θα υπάρξει οπισθοδρόμηση», είπε. «Καμία οπισθοδρόμηση όσον αφορά τους κλιματικούς στόχους, αλλά όσον αφορά τις απαγορεύσεις και τη γραφειοκρατία, ναι».

Παζάρια

Ο φον ντερ Λάιεν θα διεκδικήσει τώρα μια δεύτερη θητεία στην εκτελεστική εξουσία της ΕΕ, η οποία θα απαιτήσει την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Για να φτάσει εκεί, θα προσπαθήσει να οικοδομήσει έναν συνασπισμό κομμάτων από την κεντροαριστερά και το ΕΛΚ. Αλλά αν χάσει έστω και μια χούφτα έδρες από αυτά τα κόμματα, μπορεί να μην πάρει την πλειοψηφία που χρειάζεται. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να κοιτάξει να αντιμετωπίσει τους Πράσινους ή τη σκληρή δεξιά. 

Είτε έτσι είτε αλλιώς, η Πράσινη Συμφωνία εξελίσσεται σε ένα σημαντικό εμπόδιο. Ο επικεφαλής υποψήφιος των Πρασίνων, Bas Eickhout, δήλωσε ότι το κόμμα του δεν θα υποστηρίξει καμία ανατροπή υφιστάμενων νόμων, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης των κινητήρων εσωτερικής καύσης. 

«Θα χρειαστεί άλλο κόμμα. Αυτό θα μπορούσαμε να είμαστε εμείς φυσικά», είπε, προσθέτοντας ότι «για εμάς, είναι ξεκάθαρο ότι οι νόμοι που έχουν εγκριθεί πρέπει να παραμείνουν και νομίζω ότι αυτό θέλουν και οι εταιρείες».

Η Πράσινη Συμφωνία είναι ένα πολύπλοκο πακέτο νόμων που διέπουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από σχεδόν κάθε τμήμα της οικονομίας, αλλά αγγίζει επίσης πολλούς άλλους βιομηχανικούς ρύπους. Η συντριπτική πλειοψηφία του πακέτου έχει ήδη περάσει από το Κοινοβούλιο και ο Βέμπερ είπε ότι το ΕΛΚ δεν στοχεύει να διαλύσει τη συμφωνία στο σύνολό της.

«Δεν θα υπάρξει αναθεώρηση της Πράσινης Συμφωνίας στο σύνολό της», ξεκαθάρισε.

Αυτό σημαίνει ότι τα κόμματα που υποστηρίζουν ευρέως την Πράσινη Συμφωνία εξακολουθούν να έχουν εύκολη πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο.

Το νέα στοίχημα

Το 2022, μετά από εκτεταμένες διαπραγματεύσεις, τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησαν ότι, από την 1η Ιανουαρίου 2035, μόνο νέα αυτοκίνητα χωρίς εκπομπές CO2 από την εξάτμιση θα μπορούσαν να πωλούνται εντός του μπλοκ. Αυτή η απόφαση ορόσημο είχε ως στόχο την εξάλειψη των αυτοκινήτων βενζίνης και ντίζελ από τους εκθεσιακούς χώρους, περιορίζοντας τις πωλήσεις σε ηλεκτρικά οχήματα με μπαταρία ή υδρογόνο.

Ωστόσο, η ακύρωση της προθεσμίας του 2035 έχει γίνει σημαντικός στόχος για τα δεξιά κόμματα της Ευρώπης. Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία, σημαντικός εργοδότης και ηγέτης στα παραδοσιακά αυτοκίνητα, αγωνίζεται να συμβαδίσει με τις κινεζικές εταιρείες στην αγορά ηλεκτρικών οχημάτων, ιδιαίτερα στην παραγωγή προσιτών μοντέλων.

Η κοινοβουλευτική ομάδα των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών (ECR), η οποία περιλαμβάνει τους Ιταλούς Brothers of Italy και την ισπανική Vox, παραμένει αντίθετη στη μετάβαση στα ηλεκτρικά οχήματα. «Είμαστε ακλόνητοι στην πεποίθησή μας ότι ο κινητήρας εσωτερικής καύσης, μια απόδειξη της δύναμης της ευρωπαϊκής δημιουργικότητας και ευρηματικότητας, μπορεί να παραμείνει εμπορικά βιώσιμος για τα επόμενα χρόνια, υιοθετώντας τεχνολογία αιχμής και επενδύοντας σε πρωτοποριακή έρευνα για εναλλακτικές χαμηλές εκπομπές ρύπων καύσιμα», αναφέρει το προεκλογικό τους μανιφέστο.

Μια άλλη δεξιά ομάδα, η ομάδα Identity and Democracy, η οποία περιλαμβάνει τον Εθνικό Συναγερμό της Γαλλίας (RN) και το Alternative for Germany (AfD) της Γερμανίας, επικρίνει τα ηλεκτρικά οχήματα για το υψηλό κόστος τους και θεωρεί την επικείμενη απαγόρευση ως μέτρο που εισάγει διακρίσεις. Εν τω μεταξύ, το κεντροδεξιό Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ), η απερχόμενη πλειοψηφία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, είναι διχασμένο για το θέμα.

Διχασμός στο ΕΛΚ

Τα γερμανικά κόμματα εντός του ΕΛΚ, η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) και η Χριστιανοκοινωνική Ένωση (CSU), υποστηρίζουν την κατάργηση της προθεσμίας του 2035 για να επωφεληθούν από την προηγμένη γερμανική τεχνολογία κινητήρων εσωτερικής καύσης. Ωστόσο, αυτή η στάση δεν συμπεριλήφθηκε στο μανιφέστο του ΕΛΚ.

Ανησυχίες στη βιομηχανία

Παρά τη σημαντική πρόοδο της αυτοκινητοβιομηχανίας στη στροφή προς τα ηλεκτρικά οχήματα, με τα πλήρως ηλεκτρικά μοντέλα να αποτελούν πλέον περίπου το 13% της αγοράς, οι ηγέτες του κλάδου εκφράζουν ανησυχίες για το χρονοδιάγραμμα.

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Renault, Luca de Meo, επίσης επικεφαλής του ευρωπαϊκού ομίλου λόμπι αυτοκινήτων ACEA, ανέφερε ότι μια καθυστέρηση θα ήταν ευπρόσδεκτη. «Ελπίζω ότι η απαγόρευση θα τεθεί σε ισχύ λίγο αργότερα, γιατί νομίζω ότι δεν θα μπορέσουμε να το κάνουμε χωρίς να βλάψουμε όλη την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία και την αλυσίδα αξίας», είπε.

Ο Carlos Tavares, Διευθύνων Σύμβουλος της Stellantis, σημείωσε ότι ο ρυθμός μετάβασης στα ηλεκτρικά οχήματα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα πολιτικά αποτελέσματα. 

Ο Strauss της Transport & Environment τόνισε τη σημασία παραγόντων όπως η εγκατάσταση σταθμών φόρτισης και οι μειώσεις τιμών, ενδεχομένως μέσω προγραμμάτων επιδοτούμενης χρηματοδοτικής μίσθωσης, για την επιτυχία της προθεσμίας του 2035. «Ένα κοινοβούλιο πολύ αντίθετο στην ηλεκτροκίνηση θα μπορούσε να επιβραδύνει την εφαρμογή όλων των παραγόντων που είναι απαραίτητοι για την επιτυχία της προσπάθειας», είπε, αναφέροντας ως παράδειγμα την πιθανή μείωση των επιδοτήσεων.

Το ορόσημο του 2026

Μια ανασκόπηση της προόδου προς την ηλεκτροκίνηση έχει προγραμματιστεί για το 2026. Αν και αυτό δεν συνεπάγεται νέα ψηφοφορία για την προθεσμία του 2035, η αναθεώρηση θα μπορούσε να αποκαλύψει καθυστερήσεις και να ενισχύσει τα επιχειρήματα για εναλλακτικές λύσεις, όπως τα συνθετικά καύσιμα. Αν και τα συνθετικά καύσιμα είναι επί του παρόντος ενεργοβόρα και δαπανηρά στην παραγωγή, αυτοκινητοβιομηχανίες όπως η Porsche, η Stellantis και η Renault διερευνούν τη χρήση τους σε υπάρχοντες κινητήρες.