Η μετάβαση στη 15λεπτη αγορά ηλεκτρικής ενέργειας  αποκαλύπτει «την αξία της ευελιξίας» - Τι λέει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Η μετάβαση από τις ωριαίες σε 15λεπτες συναλλαγές στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ για την επόμενη ημέρα αποκάλυψε την αξία της ύπαρξης πιο ευέλικτης προσφοράς και ζήτησης, δήλωσε την Τρίτη αξιωματούχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

O Georg Thomassen, επιστημονικός υπεύθυνος στο Κοινό Κέντρο Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στο Παγκόσμιο Συνέδριο Αποθήκευσης Ενέργειας στις Βρυξέλλες, τόνισε χαρακτηριστικά ότι η κίνηση της 1ης Οκτωβρίου αποκάλυψε μεγάλα spreads τιμών μεταξύ των νέων μονάδων διαπραγμάτευσης της αγοράς των 15 λεπτών.

 Και πρόσθεσε ότι, αυτό δημιούργησε ευκαιρίες για τους φορείς εκμετάλλευσης ταχείας απόκρισης σε συστήματα αποθήκευσης μη ορυκτών καυσίμων, ευέλικτης παραγωγής και ικανότητας απόκρισης στη ζήτηση να επωφεληθούν από την παροχή των υπηρεσιών τους.

Η αποθήκευση μη ορυκτών καυσίμων περιλαμβάνει την υδροηλεκτρική αντλησιοταμίευση ενέργειας, τις μεγάλες μπαταρίες, τις οικιακές μπαταρίες και τις μπαταρίες μεταφοράς οχημάτων στο δίκτυο. 

Ο καταλυτικός ρόλος της ευελιξίας

Όπως υπογραμμίζει το Montel News ευελιξία σημαίνει δυνατότητα μετατόπισης της μεταβλητής ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας από περιόδους πλεονάζουσας προσφοράς, όπως, για παράδειγμα νύχτες με αέρα, σε περιόδους υψηλής ζήτησης.

Οι κανόνες της ΕΕ που αποσκοπούν στην αύξηση της ευελιξίας στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας απαιτούν από τα κράτη μέλη να υποβάλουν την πρώτη εθνική αξιολόγηση σχετικά με την ποσότητα καθαρής και ευέλικτης ενέργειας που χρειάζονται για να διαχειριστούν τη μεταβλητή ζήτηση και προσφορά, συμπεριλαμβανομένου του πού και με ποιο κόστος, έως τον Ιούλιο του 2026. 

Αυτή η πρώτη αξιολόγηση πρέπει να βασίζεται σε κανόνες που εγκρίθηκαν από την ρυθμιστική αρχή ενέργειας της ΕΕ, Acer, τον Ιούλιο, πριν από την έναρξη των 15 λεπτών συναλλαγών. 

Εθελοντικοί στόχοι

Τα κράτη μέλη πρέπει να χρησιμοποιήσουν την πρώτη τους αξιολόγηση για να καθορίσουν εθελοντικούς εθνικούς στόχους έως τον Ιανουάριο του 2027 για την ευελιξία της μη ορυκτής ενέργειας.

Οι επιλογές περιλαμβάνουν την απόκριση στη ζήτηση και την ευέλικτη παραγωγή καθώς και αποθήκευση, αλλά εξαιρούν τις υπηρεσίες που βασίζονται στα ορυκτά καύσιμα, όπως η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με καύση φυσικού αερίου.  

«Η απελευθέρωση της καθαρής ευελιξίας θα μειώσει την εξάρτηση από το φυσικό αέριο», δήλωσε η Acer τον Ιούλιο. 

Η Acer πρέπει να δημοσιεύσει έκθεση έως τον Ιούλιο του 2027, στην οποία θα εκτιμώνται οι ανάγκες ευελιξίας σε επίπεδο ΕΕ, δήλωσε στο συνέδριο ο επικεφαλής της ομάδας ευελιξίας, Χρήστος Κολοκάθης. Και πρόσθεσε: «Πιστεύουμε ότι ένα από τα οφέλη θα είναι η ανάδειξη των δυνατοτήτων που μπορεί να προσφέρει το διασυνοριακό εμπόριο στη μείωση των τιμών για τους καταναλωτές».  

Η άλλη άποψη

Υπάρχουν ωστόσο και κάποιοι που υποστηρίζουν ότι οι επιπλοκές που δημιουργούνται από τη μετάβαση σε 15λεπτη διαπραγμάτευση ενέργειας οδηγούν σε μεγαλύτερη αστάθεια στις τιμές.

Σε δηλώσεις της στην Montel Analytics, η Priyanka Shinde, ειδικός στις σκανδιναβικές αγορές είπε πρόσφατα ότι «υπάρχει μια πρόσθετη πολυπλοκότητα στην αγορά [της επόμενης ημέρας».

«Θα έχει να κάνει απλώς με την καλύτερη κατανόηση αυτών των επιπλοκών και νομίζω ότι η δουλειά θα γίνει λίγο πιο περίπλοκη καθώς χρειάζεται περισσότερη κατανόηση και ανάλυση της αγοράς».

Η αστάθεια στις τιμές προερχόταν από το συνολικό ισοζύγιο προσφοράς και ζήτησης και αυτό περιλάμβανε επίσης τις ροές διασύνδεσης, εξήγησε η ίδια.

Ζήτημα που βασίζεται στη ροή

«Το κύριο πρόβλημα εδώ είναι οι ροές των διασυνδέσεων, επειδή βλέπουμε διακυμάνσεις εντός μιας ώρας από όλες τις πλευρές της προσφοράς, αλλά αυτό που δεν μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου είναι βασικά η εισροή που βασίζεται στη ροή», πρόσθεσε.

Αναφερόταν στο γεγονός ότι οι παράμετροι για τις διασυνοριακές ροές άλλαζαν μόνο ανά ώρα, πράγμα που σήμαινε ότι δεν ευθυγραμμίζονταν με το trading spot ενέργειας ανά τέταρτο.

Αυτή η αποσύνδεση ήταν πιθανό να οδηγήσει σε αστάθεια των τιμών, δήλωσε πρόσφατα στο podcast Plugged In και ο Jean‑Paul Harreman, διευθυντής της Montel Analytics.

Για παράδειγμα, όσον αφορά το διασυνοριακό εμπόριο, είπε ότι η παραγωγή θα μπορούσε να διαφέρει σημαντικά κατά τη διάρκεια μιας μόνο ώρας, όπως όταν ανατέλλει ο ήλιος το πρωί η ηλιακή παραγωγή θα μπορούσε να αυξηθεί εκθετικά.

Αυτό το χαρακτηριστικό της αγοράς πιθανότατα θα παραμείνει μέχρι να αλλάξει και η διασυνοριακή επίλυση της χωρητικότητας, δήλωσε ο Harreman.

Παράμετροι εκτός ελέγχου

Εάν έχετε παράγει φθηνή ηλεκτρική ενέργεια, «αυτό που συμβαίνει είναι ότι ουσιαστικά εισρέει ακόμη περισσότερο στο σύστημά σας επειδή οι παράμετροί σας δεν προσαρμόζονται στη νέα κατάσταση αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή», είπε η Shinde.

«Είναι το πώς προσαρμόζεται το συνολικό μοντέλο εκείνη τη στιγμή, οπότε είναι πραγματικά θέμα μοντελοποίησης.»

«Εκτός από αυτό, θα υπάρχουν ορισμένα χαρακτηριστικά ωριαίας υποβολής προσφορών, επίσης λόγω των ορίων χωρητικότητας του τρόπου με τον οποίο οι συμβατικές γεννήτριες μπορούν να αυξήσουν ή να μειώσουν την παραγωγή τους», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Τι είναι το σύστημα εξισορρόπησης των 15 λεπτών;

Όπως εξηγεί το Montel News, αντί να πραγματοποιούνται οι συνήθεις ωριαίες μετρήσεις, στο σύστημα εξισορρόπησης των 15 λεπτών, οι δραστηριότητες πραγματοποιούνται κάθε 15 λεπτά. Αυτό διαφέρει από την ωριαία εξισορρόπηση επειδή επιτρέπει μεγαλύτερη ακρίβεια στην εξισορρόπηση προσφοράς και ζήτησης, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν λαμβάνεται υπόψη η αστάθεια της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

Αυτό συμβαίνει επειδή η απρόβλεπτη φύση ορισμένων τύπων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας απαιτεί αυστηρότερο έλεγχο της ζήτησης και της προσφοράς, ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα προκύψουν ενεργειακά σημεία συμφόρησης και διακοπές ρεύματος. Καθώς το δίκτυο αλλάζει και αναβαθμίζεται, αυτό το λεπτομερές επίπεδο αναφοράς είναι το κλειδί για ένα επιτυχημένο, σύγχρονο δίκτυο με έντονη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Γιατί οι αγορές μετακινούνται σε διαστήματα 15 λεπτών;

Η μετάβαση σε αγορές 15 λεπτών οφείλεται κυρίως στην ανάγκη διευκόλυνσης της ενσωμάτωσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο δίκτυο. Καθώς βλέπουμε ένα αυξανόμενο μερίδιο μεταβλητών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που εισέρχονται στο δίκτυο, οι εν λόγω πηγές ενέργειας – όπως η ηλιακή και η αιολική ενέργεια, οι οποίες καθορίζονται εν πολλοίς από τις καιρικές συνθήκες- πρέπει να ενσωματωθούν στο δίκτυο χρησιμοποιώντας μεθόδους διαφορετικές από τα ορυκτά καύσιμα. Η σύγχρονη τεχνολογία θα είναι το κλειδί για αυτή τη μετάβαση, ενσωματώνοντας την ψηφιοποίηση – συμπεριλαμβανομένων των εργαλείων ανάλυσης δεδομένων και του Διαδικτύου των Πραγμάτων (IoT).

Στόχος αυτού είναι η σταθερότητα του δικτύου, με λίγα λόγια υπάρχει επιτακτική ανάγκη για ακριβέστερη ευθυγράμμιση μεταξύ παραγωγής και ζήτησης.

Οι 5 βασικοί παράγοντες για την εισαγωγή της 15λεπτης εξισορρόπησης

• Βελτιωμένη απόδοση δικτύου
• Ακριβέστερη αντιστοίχιση προσφοράς και ζήτησης
• Μειωμένες κυρώσεις ανισορροπίας για παραγωγούς και αγοραστές
• Καλύτερη ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας
• Ευθυγράμμιση με τη μεταβλητότητα της αιολικής και ηλιακής ενέργειας σε πραγματικό χρόνο