Χωρίς σημαντικές αλλαγές προχωρά το Χωροταξικό των ΑΠΕ - Αμετακίνητο το ΥΠΕΝ στον "κόφτη" των 1.200 μέτρων - Ποιες βασικές επιμέρους αλλαγές είναι υπό εξέταση

Στο τελικό στάδιο της επεξεργασίας του βρίσκεται το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, με το βασικό του κορμό να παραμένει ανέγγιχτος και το ΥΠΕΝ να εξετάζει μόνο επιμέρους παρεμβάσεις που δεν αλλάζουν τη γενική περιοριστική φιλοσοφία του σχεδίου, το οποίο αναμένεται να εγκριθεί μέσα στον Ιούλιο.

Καμία τροποποίηση ή εξαίρεση δεν αναμένεται για παράδειγμα στον “κόφτη” για επενδύσεις σε νέα αιολικά πάνω από τα 1.200 μέτρα, στο απαγορευτικό σε ανεμογεννήτριες για τη μεγάλη πλειονότητα των νησιών, καθώς και στις προβλέψεις που αφορούν την Αττική και τη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης.

Η επεξεργασία άλλωστε των πάνω από 1.000 σχολίων που κατατέθηκαν στη δημόσια διαβούλευση και τα οποία κινούνται σε συντριπτικό ποσοστό στη λογική “όχι άλλες ΑΠΕ”, δείχνει, όπως λένε αρμόδιες πηγές, ότι η κοινωνία συμφωνεί με το σχεδιασμό, άρα δεν τίθεται ανάγκη αναθεώρησης των βασικών του επιλογών.

Στον αντίποδα φαίνεται να είναι υπό “συζήτηση" ή να εξετάζονται επιμέρους διορθωτικές κινήσεις, που αναλόγως το εύρος τους, πιθανώς να αμβλύνουν κάπως την εικόνα του εκτεταμένου αποκλεισμού του 61% της επικράτειας από νέες επενδύσεις σε ανεμογεννήτριες, όπως έδειξε η πρόσφατη μελέτη της ΕΛΕΤΑΕΝ (https://energypress.gr/news/megalyteri-periballontiki-kai-optiki-ohlisi-alla-kai-ayximenes-times-ilektrismoy-fernei-o).

Αν και δεν έχουν ληφθεί οριστικές αποφάσεις και παρ' ότι οι όποιες “σκέψεις” θα πρέπει πρώτα να πάρουν το πράσινο φως από το Μαξίμου - τα τρία Χωροταξικά (ΑΠΕ, Τουρισμός, Βιομηχανία) αποτελούν κεντρικές κυβερνητικές επιλογές - θεωρείται βέβαιο ότι θα υπάρξουν κάποιες μικροαλλαγές γύρω από τα αιολικά.

Έτσι ώστε και η κυβέρνηση να γλυκάνει το χάπι στη συγκεκριμένη αγορά, η οποία της ασκεί κριτική ότι το νέο πλαίσιο κινείται στα όρια της υπερβολής και ότι είναι σκόπιμα ένα από τα αυστηρότερα Χωροταξικά πανευρωπαϊκά, ακριβώς επειδή διανύουμε προεκλογική χρονιά.

Σε αυτό το πλαίσιο και χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορεί να υπάρξουν κι άλλες παρεμβάσεις στο τελικό κείμενο, φαίνεται ότι είναι υπό εξέταση τέσσερα σημεία.

To μέτρο για τα νησιά

Στο αρχικό κείμενο αποκλείονται από επενδύσεις σε αιολικά όλα τα νησιά με έκταση κάτω των 300 τ.χλμ., που σημαίνει ότι εξαιρούνται μόνο 13 (μαζί με Κρήτη και Ευβοια). Αν ληφθούν υπόψη και οι απαγορεύσεις του Χωροταξικού για τον Τουρισμό, απομένουν 11 νησιά όπου μπορούν να μπουν αιολικά. Το ΥΠΕΝ φαίνεται να “ξανακοιτάζει” τη διάταξη. Ο κλάδος ζητά να κατέβει το όριο στα 100 τ. χλμ.

Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ)

Στο νέο Χωροταξικό επιτρέπονται ανεμογεννήτριες σε Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) για την ορνιθοπανίδα μόνο εφόσον συντρέχουν σωρευτικά δύο προϋποθέσεις: Να προβλέπονται από την εκάστοτε Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (κάτι που σχεδόν ουδέποτε συμβαίνει) και το αιολικό δυναμικό να είναι μεγαλύτερο από 7,5 μέτρα ανά δευτερόλεπτο. Πιθανώς να υπάρξει και εδώ κάποια τροποποίηση, ώστε η ρύθμιση να γίνει πιο ελαστική. Η αγορά έχει προτείνει την εφαρμογή δοκιμασμένων μέτρων μετριασμού επιπτώσεων.

Το κριτήριο του ανέμου

Σύμφωνα με το αρχικό κείμενο, εφόσον σε μια δημοτική ενότητα η μέση ταχύτητα του ανέμου είναι κάτω από τα 4 m/ sec, τότε ως ζώνη αποκλεισμού θεωρείται όλη η δημοτική ενότητα. Δηλαδή ακόμη και αν υπάρχουν σημεία που πληρούν τα υπόλοιπα κριτήρια του Χωροταξικού, με υψόμετρο κάτω των 1.200 μέτρων ή αν σε κάποια σημεία φυσάει π.χ. με 7 ή 8 m/ sec, αποκλείονται και αυτά. Λέγεται ότι μπορεί να υπάρξουν κι εδώ αλλαγές.

Μεταβατικές διατάξεις

Το κείμενο αναφέρει ότι εξαιρούνται από το νέο Χωροταξικό όσα έργα είχαν περιβαλλοντικούς όρους μέχρι τις 20 Μαΐου 2026. Η αγορά ζητάει η εξαίρεση να τεθεί σε εφαρμογή με την θέση σε ισχύ του Χωροταξικού, ώστε να εξαιρεθούν από τους νέους οριζόντιους περιορισμούς όσο περισσότερο αιολικά είναι δυνατόν.

Κυβερνητικές πάντως πηγές σημειώνουν ότι σε κανένα από τα 1.000 και πλέον σχόλια που κατατέθηκαν κατά τη διαβούλευση (πέραν φυσικά εκείνων του κλάδου), δεν υπήρξε πρόταση υπέρ της περαιτέρω ανάπτυξης των ΑΠΕ στην Ελλάδα. Επιμένουν ότι το προτεινόμενο Χωροταξικό διαμορφώνει μια ισορροπία μεταξύ της ανάπτυξης των ανανεώσιμων και της προστασίας του περιβάλλοντος και θυμίζουν ότι ένας σημαντικός όγκος αιολικών ισχύος 15 GW έχει περιβαλλοντικούς όρους και άρα δεν επηρεάζεται από τις νέες ρυθμίσεις, νούμερο που η αγορά αμφισβητεί.

Στην ουσία, η κριτική που δέχεται η κυβέρνηση είναι ότι ακριβώς επειδή διανύουμε προεκλογική χρονιά, εκείνη ”βλέποντας” το κύμα των αντιδράσεων κατά των αιολικών, ανεξάρτητα αν έχουν βάση ή όχι, έχει περάσει στο άλλο άκρο, γεγονός που όπως επεσήμανε πρόσφατα η ΕΛΕΤΑΕΝ, όχι μόνο δεν εξυπηρετεί τον στόχο της ορθολογικής χωροθέτησης των ΑΠΕ, αλλά και οδηγεί σε ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα από τα επιδιωκόμενα.

Αναιρεί την ίδια τη φιλοσοφία του νέου Χωροταξικού, αλλά και νομιμοποιεί τα fake news, που σημειωτέον γνωρίζουν ξανά έξαρση, όπως αυτά που προσπαθούν να συνδέσουν τις πυρκαγιές με τις ανεμογεννήτριες και διακινούνται και πάλι εσχάτως με αφορμή τη πρόσφατη μεγάλη φωτιά στο Ωραιόκαστρο Θεσσαλονίκης.

Σημειωτέον ότι η εγκατάσταση ανεμογεννητριών επιτρέπεται, υπό όρους, εντός δασών και δασικών εκτάσεων σύμφωνα με το Σύνταγμα, το νόμο και το Συμβούλιο της Επικρατείας. Δεν υπάρχει δηλαδή λόγος ή κίνητρο από κάποιον να καταστραφεί το δάσος για να γίνει κάτι που ήδη επιτρέπεται.

Αντίθετα, η καταστροφή μιας δασικής έκτασης από πυρκαγιά δυσκολεύει, αδειοδοτικά και κατασκευαστικά την εγκατάσταση των ανεμογεννητριών και των συνοδών τους έργων, όπως θυμίζει ξανά με προ ημερών ανακοίνωσή της η ΕΛΕΤΑΕΝ (https://eletaen.gr/psevdos-i-syschetisi-pyrkagion-me-anemogennitries/).