H κοινή θέση της ΕΕ για τα πυρηνικά ενόψει της COP29 – Ο γαλλογερμανικός συμβιβασμός

Εν μέσω διαφωνιών και έντονου παρασκηνιού οι υπουργοί της ΕΕ κατέληξαν σε μια εύθραστη συμφωνία για την πυρηνική ενέργεια για πρώτη φορά, στο πλαίσιο των προσπαθειών του μπλοκ να κατεβάσει μία ενιαία πρόταση ενόψει της συνόδου κορυφής του ΟΗΕ για το κλίμα.

Η έντονη αντιπαράθεση μεταξύ της Γαλλίας και της Γερμανίας κυρίαρχησε στις συζητήσεις, για τη διαπραγματευτική στάση που θα κρατήσει η ΕΕ στην COP29 . Και τελικά οι χώρες της ΕΕ κατέληξαν στο ότι θα πρέπει να ζητήσουν να επιταχυνθούν οι «τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών» σύμφωνα με μια συμφωνία που έγινε στην προηγούμενη σύνοδο κορυφής της COP28 που περιελάμβανε πυρηνική ενέργεια.

Αλλαγή κατεύθυνσης

Η ώθηση για περαιτέρω αναγνώριση της πυρηνικής ενέργειας συμβολίζει μια αλλαγή στη στάση στην Ευρώπη, καθώς η πυρηνική ενέργεια είχε πέσει σε δυσμένεια μετά την πυρηνική καταστροφή της Ιαπωνίας στη Φουκουσίμα το 2011.

Μια ομάδα κυρίως χωρών της Ανατολικής Ευρώπης και η Γαλλία δημοσιεύουν ένα έγγραφο καλώντας τις Βρυξέλλες να αναγνωρίσουν τον «κεντρικό ρόλο» της πυρηνικής ενέργειας και να διασφαλίσουν ότι είναι «δεόντως ενσωματωμένη» στις νέες προτάσεις για τον ενεργειακό κανονισμό της ΕΕ.

Επίσης,  οι κυβερνήσεις της Ολλανδίας και της Γαλλίας υπέγραψαν συμφωνία για την ενίσχυση της συνεργασίας στην πυρηνική ενέργεια και άσκηση πίεσης για περισσότερη «θεσμική υποστήριξη» για την πυρηνική ενέργεια.

Ωστόσο, αρκετές χώρες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας, της Αυστρίας και της Δανίας, φοβούνται ότι η υπερβολική εστίαση στην πυρηνική ενέργεια θα μπορούσε να αποσπάσει πόρους από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ως φθηνότερο, καθαρότερο και ταχύτερο τρόπο μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου πίσω από την κλιματική αλλαγή.

«Βλέπουμε ότι η πυρηνική ενέργεια διατηρήθηκε ζωντανή με τεράστια ποσά δημόσιου χρήματος χωρίς να έχει ένα οικονομικά βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο, ενώ την ίδια στιγμή βλέπουμε ότι το κόστος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μειώνεται τρομερά», δήλωσε η Leonore Gewessler, υπουργός Κλίματος της Αυστρίας. «Ας βάλουμε χρήματα εκεί που είναι η πιο οικονομική λύση — και αυτό είναι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας».

Τι προβλέπει η συμφωνία

Το κείμενο που συμφωνήθηκε αργά τη Δευτέρα καθορίζει τη διαπραγματευτική εντολή της ΕΕ για τη σύνοδο κορυφής του ΟΗΕ για το κλίμα που θα φιλοξενηθεί στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν, τον επόμενο μήνα και έχει σκοπό να καθιερώσει την ΕΕ ως ένα από τα πιο φιλόδοξα μέρη της διαπραγμάτευσης.

Όπως αποκαλύπτουν οι Financial Times, αξιωματούχοι που συμμετείχαν στη συνεδρίαση είπαν ότι η συζήτηση για τα πυρηνικά είχε αποσπάσει την προσοχή από ευρύτερα ερωτήματα σχετικά με το ενεργειακό μείγμα της ίδιας της ΕΕ και τη συμβολή της στη διεθνή χρηματοδότηση για το κλίμα.

Η Linda Kachler, εκτελεστική διευθύντρια της δεξαμενής σκέψης Strategic Perspectives με έδρα τις Βρυξέλλες, είπε ότι ήταν μια «ιδεολογική συζήτηση για το ποιος είναι υπέρ ποιας τεχνολογίας αντί για τη συζήτηση για το πόσο γρήγορα η ΕΕ μπορεί να απαλλαγεί από τα ορυκτά καύσιμα, ειδικά από τη Ρωσία. ".

Ο ελέφαντας στο δωμάτιο

Ένας Ευρωπαίος αξιωματούχος που συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις είπε ότι οι πυρηνικές θέσεις έγιναν «θρησκευτικές» και ότι ο «ελέφαντας στο δωμάτιο» ήταν η έλλειψη συζήτησης για το πόσο θα συνεισφέρει η ΕΕ στη χρηματοδότηση των φτωχότερων χωρών που πλήττονται περισσότερο από την κλιματική αλλαγή.

Βασικό επίκεντρο της συνόδου κορυφής - που ονομάστηκε από τους διοργανωτές της ως «Finance COP» - είναι ένας νέος στόχος για την παροχή χρηματοδότησης για το κλίμα για τις πιο ευάλωτες χώρες.

Σύμφωνα με τη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα του 2015, σχεδόν 200 χώρες πρέπει να συμφωνήσουν σε ένα νέο ποσό για τη χρηματοδότηση για το κλίμα μέχρι το επόμενο έτος, πράγμα που σημαίνει ότι η COP29 είναι η τελευταία ευκαιρία για να καταλήξουμε σε έναν στόχο.

Οι θέσεις σχετικά με το σχήμα και την ποσότητα ενός πιθανού στόχου εξακολουθούν να απέχουν πολύ μεταξύ τους, με τις αναπτυσσόμενες χώρες να ζητούν ένα ποσό της τάξης του 1-1,3 τρισ δολαρίων.

Οι χρηματοδότες

Οι ανεπτυγμένες χώρες όπως αυτές της ΕΕ, που είναι ο μεγαλύτερος χορηγός χρηματοδότησης για το κλίμα, είναι προσεκτικές σχετικά με τη δέσμευση περισσότερων δημόσιων πόρων χωρίς συνοδευτικές δομές για την αύξηση της ιδιωτικής χρηματοδότησης.

Έχουν επίσης πιέσει για τη διεύρυνση της βάσης των χωρών δωρητών σε έθνη όπως η Κίνα, η Σιγκαπούρη και η Σαουδική Αραβία, που θεωρούνται σύμφωνα με τα κριτήρια του ΟΗΕ που καθορίστηκαν το 1992 ως «αναπτυσσόμενες» χώρες, αλλά είναι πλέον βιομηχανικά και οικονομικά ισχυρές.

Ο Έιμον Ράιαν, υπουργός Κλίματος της Ιρλανδίας, είπε ότι περίμενε ότι το Μπακού θα ήταν «η πιο δύσκολη διαπραγμάτευση [COP] από το Παρίσι . . . γιατί πρόκειται για τα χρήματα».

Αρκετοί υπουργοί της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του Ryan και της Γαλλίδας υπουργού κλίματος, Agnès Pannier-Runacher, δήλωσαν ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στη δημιουργία δομών όπως μια ένωση κεφαλαιαγορών στην Αφρική που θα βοηθούσε στη συγκέντρωση χρημάτων για έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Ο επίτροπος της ΕΕ για το κλίμα Wopke Hoekstra είπε ότι είχε «συχνές εποικοδομητικές συζητήσεις . . . για τον τρόπο αντιμετώπισης της χρηματοδότησης» σε μια προκαταρκτική συνάντηση στο Μπακού την περασμένη εβδομάδα.

«Ο τρόπος με τον οποίο θα προσεγγίσουμε αυτή τη διαπραγμάτευση όσον αφορά τη χρηματοδότηση είναι τριπλός», είπε. «Να βεβαιωθούμε ότι υπάρχουν περισσότερα διαθέσιμα χρήματα και αυτό είναι καλό τόσο για το δημόσιο όσο και για τον ιδιωτικό.».

Ο Kai Mykkänen, υπουργός κλίματος της Φινλανδίας, δήλωσε: «Δεν μπορούμε να βρισκόμαστε για πάντα σε μια κατάσταση όπου χώρες όπως η Σιγκαπούρη . . . εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται ως αναπτυσσόμενες χώρες, ακόμη και αν το κατά κεφαλήν ΑΕΠ τους μπορεί να είναι υψηλότερο από αυτό πολλών χωρών της ΕΕ».

Η COP29

Η επόμενη διάσκεψη του ΟΗΕ για το κλίμα, COP29, πραγματοποιείται στην πρωτεύουσα του Αζερμπαϊτζάν, Μπακού από τις 11 έως τις 22 Νοεμβρίου.

Η διάσκεψη για το κλίμα χαρακτηρίζεται ως «χρηματοδοτική COP», επειδή είναι καιρός οι χώρες να θέσουν έναν νέο παγκόσμιο στόχο χρηματοδότησης για το κλίμα. Ενόψει της COP30 στη Βραζιλία το επόμενο έτος, πρέπει επίσης να υποβάλουν ισχυρότερες εθνικές δεσμεύσεις για το κλίμα.