Γιατί οι νέες κυρώσεις στη Μόσχα  μπορεί να αυξήσουν το ρωσικό LNG που θα φτάσει στην Ευρώπη

Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Ευρώπη και οι σύμμαχοί της αναζήτησαν τρόπους ώστε να περιορίσουν τα έσοδα της Μόσχας από τα ορυκτά καύσιμα χωρίς να επιφέρουν υψηλότερο ενεργειακό κόστος στους δικούς τους πολίτες. Το τελευταίο σχέδιο στην προσπάθεια αυτή, η  απαγόρευση της χρήσης των λιμένων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για επανεξαγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Η ρωσική Novatek PJSC βασίζεται στα λιμάνια της ΕΕ προκειμένου να μεταφέρει καύσιμα από την Αρκτικής από τα πλοία κατηγορίας πάγου σε συμβατικά δεξαμενόπλοια. Αν και η ασφυξία δεν θα εμποδίσει τα φορτία να φτάσουν στην Ευρώπη - όπου οι εισαγωγές LNG από τη Ρωσία έχουν πράγματι αυξηθεί μετά τον πόλεμο - θα καταστήσει πιο δύσκολη την αποστολή τους σε τρίτες χώρες στην Ασία, εξοργίζοντας πιθανώς βασικούς αγοραστές όπως Κίνα ή Ινδία.

Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της ΕΕ συζητούν την κίνηση αυτή στο πλαίσιο του 14ου πακέτου κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Αν και δεν πρόκειται για απόλυτη απαγόρευση, θα σημάνει την πρώτη φορά που η Ευρώπη επιβάλλει συγκεκριμένα μέτρα κατά του ρωσικού LNG.

Κι όσο κι αν φαίνεται παράδοξο παράγοντες της αγοράς, υπογραμμίζουν ότι αν εγκριθεί, το μέτρο  αυτό είναι πιθανό να οδηγήσει σε ακόμη περισσότερα ρωσικά καύσιμα στην Ευρώπη. Και πιθανότατα θα προκαλέσει συμβατικές προκλήσεις για τις ευρωπαϊκές εταιρείες logistics και πολιτικές αντιδράσεις από άλλα κράτη που αγοράζουν φυσικό αέριο.

Τι προβλέπουν οι προτάσεις

Όπως επισημαίνει το Bloomberg, σε εκτενή του αναφορά, για τη βελτιστοποίηση του κόστους αποστολής, το έργο Yamal LNG με έδρα την Αρκτική — με επικεφαλής τη Novatek — βασίζεται στα λιμάνια Zeebrugge στο Βέλγιο και Montoir στη Γαλλία για τη μεταφορά φορτίων από τα 15 πλοία της κατηγορίας πάγου σε συμβατικά δεξαμενόπλοια. Τυπικά, ένα πλοίο που φθάνει εκφορτώνει στον τερματικό σταθμό και ένας τυπικός μεταφορέας LNG φορτώνει περίπου την ίδια στιγμή. Με τα νέα μέτρα αυτό δεν θα είναι πλέον εφικτό.

Για το Yamal LNG, οι στάσεις είναι απαραίτητες ώστε να επιτραπεί στα πλοία υψηλής εξειδίκευσης να επιστρέψουν στην Αρκτική, όπου οι συνθήκες είναι πολύ σκληρές για τα συμβατικά πλοία. 

Τα δεδομένα παρακολούθησης πλοίων δείχνουν ότι έως και οκτώ ρωσικά φορτία μεταφορτώνονται στην Ευρώπη μέσα σε μερικούς μήνες, αν και ο αριθμός ποικίλλει και μειώνεται σημαντικά το καλοκαίρι και το φθινόπωρο, όταν η Διαδρομή της Βόρειας Θαλάσσιας Διαδρομή στην Αρκτική έχει λιγότερο πάγο και παρέχει ταχύτερη πρόσβαση στην Κίνα.

Τι θα σημαίνει για τις ευρωπαϊκές αγορές LNG;

Σύμφωνα με την εταιρεία συμβούλων Energy Aspects Ltd, οι εισαγωγές ρωσικού LNG από την ΕΕ ανήλθαν σε 14,4 εκατομμύρια τόνους πέρυσι. Υπολογίζεται ότι οι όγκοι που μεταφέρονται από πλοίο σε πλοίο ήταν 2 εκατομμύρια τόνοι. Ως εκ τούτου ένα πιθανό σενάριο είναι ότι μια απαγόρευση θα οδηγήσει στην παραμονή αυτών των επιπλέον όγκων στο μπλοκ, όπου το ρωσικό LNG κατέχει ήδη μερίδιο περίπου 13%.

Για παράδειγμα, η Novatek θα μπορούσε να εκφορτώνει φορτία που προορίζονται για την Ασία στην Ευρώπη σχολιάζει χαρακτηριστικά, ο James Waddel, επικεφαλής του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου και του παγκόσμιου LNG στην Energy Aspects. Αυτό σημαίνει ότι θα προμηθεύεται φυσικό αέριο από αλλού για να προμηθεύει Ασιάτες πελάτες.

Ως αποτέλεσμα, αυτό «θα άνοιγε τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις σε κατηγορίες ότι αυξάνουν τον ρωσικό εφοδιασμό LNG ενώ ισχυρίζονται ότι προσπαθούν να το ελαχιστοποιήσουν», είπε ο Waddel.

Πόσο θα πληγεί η ρωσική παραγωγή LNG;

Οι κυρώσεις θα περιέπλεξαν περαιτέρω τη ναυτιλιακή επιμελητεία για τη Ρωσία και θα αναγκάσουν τα εξειδικευμένα πλοία να ταξιδεύουν σε μεγαλύτερες διαδρομές. Οι παγκόσμιοι στόλοι αποφεύγουν ήδη την Ερυθρά Θάλασσα μετά τις επιθέσεις των Χούθι της Υεμένης, αναγκάζοντας τα ταξίδια να αλλάξουν διαδρομή γύρω από την Αφρική. Η μεταφορά φορτίων Yamal LNG απευθείας στην Ασία θα αύξανε το κόστος μεταφοράς και εφοδιαστικής, σύμφωνα με το Energy Aspects, και επίσης θα δέσμευε τα παγοθραυστικά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Οι εναλλακτικές

Η Ρωσία έχει κάποιες εναλλακτικές λύσεις: πραγματοποιεί μεταφορές από πλοίο σε πλοίο κοντά στην πόλη της, το Μούρμανσκ, στο βόρειο τμήμα της χώρας, τις οποίες θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει για να απελευθερώσει πλοία. Μπορεί επίσης να κάνει χρήση της διαδρομής της στη Βόρεια Θάλασσα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, όταν οι πάγοι λιώνουν και διάφορα πλοία μπορούν να έχουν πρόσβαση στις μονάδες.

Εάν αποτύχουν οι εναλλακτικές ρυθμίσεις μεταφοράς, οι ρωσικές εξαγωγές LNG ενδέχεται να μειωθούν. Αλλά –όπως επισημαίνει το Bloomberg- η χώρα ήταν αρκετά επινοητική για να παρακάμψει τις δυτικές κυρώσεις για το πετρέλαιο.

Τι θα σημαίνει η απαγόρευση για τους Ασιάτες πελάτες;

Σύμφωνα με την Energy Aspects, οι ρωσικές εξαγωγές LNG σε Ασιάτες αγοραστές θα μπορούσαν να μειωθούν ή να γίνουν ακριβότερες για να αντιπροσωπεύουν το υψηλότερο κόστος μεταφοράς

Σε ένα ακραίο σενάριο, «αν η Novatek δεν είναι σε θέση να αναδιαρθρώσει τα logistics της και οι ρωσικές εξαγωγές LNG κλείσου, η Ευρώπη θα διέκοπτε τη ρωσική σύμβαση προμήθειας με την Κίνα για 3 εκατομμύρια τόνους ετησίως, κάτι που μπορεί να προκαλέσει πολιτική αντίδραση από την Κίνα», υποστήριξε ο Waddel. 

Και πρόσθεσε ότι να  βασιζόμαστε στη θαλάσσια διαδρομή της Βόρειας Θάλασσας ή στη μεταφόρτωση του Μουρμάνσκ θα εξαρτηθεί επίσης από τις συνθήκες πάγου, μετατοπίζοντας τις προμήθειες στην Ασία στο δεύτερο εξάμηνο κάθε ημερολογιακού έτους.

Πώς θα επηρεαστούν οι ευρωπαϊκές εταιρείες;

Ευρωπαϊκές εταιρείες όπως η κρατική Securing Energy for Europe GmbH της Γερμανίας, η Shell Plc και η TotalEnergies SE βασίζονται σε μεταφορτώσεις στο Zeebrugge και στο Montoir για τα φορτία Yamal, σύμφωνα με βάση συμβάσεων που δημοσιεύτηκε από τον παγκόσμιο όμιλο εισαγωγέων.

Αυτές οι συμβάσεις δεν θα λήξουν μέχρι το 2038 και το 2041, ανοίγοντας ενδεχομένως την πόρτα σε ειδοποιήσεις ανωτέρας βίας ή συμβατικές διαφορές, εάν απαγορευθούν οι μεταφορτώσεις.

Η SEFE, για παράδειγμα, χρειάζεται όγκους Yamal LNG που μεταφορτώνονται στο Zeebrugge για να εξυπηρετήσει τη μακροπρόθεσμη σύμβασή της με την ινδική GAIL Ltd. Ο επικεφαλής της γερμανικής εταιρείας είπε στο Bloomberg νωρίτερα αυτό το έτος ότι οι προμήθειες της Yamal θα μπορούσαν να παραμείνουν στην ήπειρο εάν είναι φθηνότερες υλικοτεχνικά, ενώ προμηθεύει GAIL από άλλες πηγές. 

Η SEFE είπε ότι παρακολουθεί τις εξελίξεις και αρνήθηκε να σχολιάσει λεπτομερώς τις πιθανές επιπτώσεις του πακέτου κυρώσεων.

Θα υπάρξουν άλλοι χαμένοι;

Ένας από τους μεγαλύτερους χαμένους μπορεί να είναι η Fluxys SA, η οποία εκμεταλλεύεται τον τερματικό σταθμό Zeebrugge LNG. Η εταιρεία κατασκεύασε μια ειδική δεξαμενή αποθήκευσης στον τερματικό σταθμό για να εξυπηρετήσει ένα 20ετές συμβόλαιο με την Yamal Trade, έναν εμπορικό βραχίονα για το Yamal LNG.

Ο τερματικός σταθμός μπορεί να ανακοινώσει ανωτέρα βία σε περίπτωση κυρώσεων σε μεταφορτώσεις ή να αντιμετωπίσει κυρώσεις έως και 1 δισεκατομμύριο ευρώ (1,1 δισεκατομμύρια δολάρια) εάν δεν μπορεί να παράσχει στην Yamal Trade την υπηρεσία για το υπόλοιπο της διάρκειας της σύμβασης, σύμφωνα με μια εκτίμηση της αγοράς. Ένας εκπρόσωπος της Fluxys είπε ότι δεν είναι σαφές τι ακριβώς θα καλύπτουν οι κυρώσεις, και ως εκ τούτου αδύνατο να εκτιμηθεί ο ακριβής αντίκτυπος.