Το υψηλό κόστος του Κάθετου Διαδρόμου αποτυπώνουν τα στοιχεία του Ουκρανικού "ΔΕΣΦΑ" – Η κατάργηση του ρωσικού αερίου θα «ξεκλειδώσει» για τα καλά το project – Συνεχείς διαβουλεύσεις της Κομισιόν για ενδιάμεσα μέτρα

Το υψηλό κόστος διέλευσης σε συνδυασμό με την απουσία μακροχρόνιων συμβολαίων παραμένουν ως σοβαρά θέματα προς επίλυση για τον Κάθετο Διάδρομο, τουλάχιστον σε ότι αφορά την εμπορική διάσταση του project. Για να ξεπεραστούν οι "αδυναμίες" αυτές, το επόμενο διάστημα, με πρωταγωνιστή τον Αμερικανικό παράγοντα, θα υπάρξουν σημαντικές κινήσεις, καθώς ο Κάθετος Διάδρομος αντιμετωπίζεται ως βασικός βραχίονας για την υλοποίηση της στρατηγικής των ΗΠΑ να πλημμυρήσουν την ευρύτερη περιοχή με Αμερικανικό LNG. Η δυναμική του άλλωστε είναι πολύ ισχυρή για την "επόμενη μέρα", όταν η ευρωπαϊκή αγορά θα σταματήσει τελείως τη χρήση Ρωσικού αερίου.

Το ακριβό κόστος

Όπως προκύπτει από το παρακάτω διάγραμμα με στοιχεία του Ουκρανού Διαχειριστή του Συστήματος Μεταφοράς φυσικού αερίου, ο Κάθετος Διάδρομος κατατάσσεται στις πλέον ακριβές επιλογές για να «ταξιδέψει» το φυσικό αέριο στην Ουκρανία με την σειρά να διαμορφώνεται ως εξής:

• Πολωνία: 4.1€/MWh
• Κροατία μέσω Ουγγαρίας: 5.1€/MWh
• Λιθουανία μέσω Πολωνίας: 7.5€/MWh
• Γερμανία μέσω Αυστρίας και Σλοβακίας: 9.9€/MWh
• Γερμανία μέσω Τσεχίας και Σλοβακίας: 10.3€/MWh
• Ελλάδα από την Ρεβυθούσα: 11.9€/MWh
• Ελλάδα από το FSRU της Αλεξανδρούπολης: 15.1€/MWh

Η εν λόγω εικόνα προκύπτει λόγω, κυρίως, των υψηλών τελών διέλευσης που εφαρμόζονται κατά μήκος του Κάθετου Διαδρόμου με τα βασικά προβλήματα να εντοπίζονται στις περιπτώσεις Ρουμανίας και Μολδαβίας. Αναλυτικότερα, όπως αναφέρουν πηγές με γνώση του θέματος, η Ρουμανία επιβάλει ιδιαίτερα υψηλές ταρίφες με την διαφορά να φτάνει μέχρι και 2,5 φορές τις τιμές των υπόλοιπων διαχειριστών, ενώ στην περίπτωση της Μολδαβίας, ο Διαχειριστής κατασκεύασε έναν αγωγό που υποχρησιμοποιείται με το κόστος του να διαμοιράζεται σε εξαιρετικά χαμηλές ποσότητες, γεγονός που εκτοξεύει με την σειρά του την τελική τιμή.

Όπως αναφέρουν παράγοντες της αγοράς, η υπόθεση «τέλη διέλευσης» συνιστά μια εξαιρετικά σύνθετη «άσκηση» για τους Διαχειριστές με την απάντηση να μην είναι ενιαία κατά μήκος του Κάθετου Διαδρόμου. Η δυσκολία των Διαχειριστών έγκειται αφενός στην ανάγκη τους για τέλη διέλευσης που τους επιτρέπουν να ανακτούν τις επενδύσεις τους στα πλαίσια της ρυθμιζόμενης δραστηριότητας τους, με ότι αυτό συνεπάγεται, και αφετέρου στην αβεβαιότητα της ζήτησης που θέτει εν αμφιβόλω τις διερχόμενες ποσότητες και επομένως επιτείνει το παραπάνω πρόβλημα περί «εσόδων».

Σε κάθε περίπτωση, το θέμα βρίσκεται υψηλά στην ατζέντα των ζυμώσεων και διαβουλεύσεων που εξελίσσονται σε σταθερή και συνεχή βάση ανάμεσα στην Κομισιόν και τους Διαχειριστές, όπου αμφότερες οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν την ανάγκη να μειωθούν τα τέλη διέλευσης και δη το κομμάτι της Ρουμανίας προκειμένου να γυρίσει «σελίδα» ο Κάθετος Διάδρομος.

Τι θα πει ανταγωνιστικός Κάθετος Διάδρομος

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο βαθμός ανταγωνιστικότητας του project θα πρέπει «διαβάζεται» τηρουμένων των περιορισμών που υπάρχουν, πράγμα που σημαίνει ότι τα περιθώρια μείωσης του κόστους είναι συγκεκριμένα και πεπερασμένα χωρίς βέβαια αυτό να συνιστά και απαραίτητα πρόβλημα. Με άλλα λόγια, ο Πολωνικός Διάδρομος θα είναι πάντα φθηνότερος έναντι των άλλων από καθαρά γεωγραφική άποψη με τον Κάθετο Διάδρομο, αντιθέτως, να είναι υποχρεωτικά ακριβότερος έναντι άλλων εγγύτερων γεωγραφικά διαδρόμων.

Ωστόσο, όπως διευκρινίζουν παράγοντες της αγοράς, το στοίχημα δεν είναι να καταστεί φθηνότερος ο Κάθετος Διάδρομος αλλά «εύλογα» ανταγωνιστικός έναντι των άλλων ώστε να μπορεί να επωφεληθεί ενός ικανού μεριδίου από την πίτα που θα προκύψει με την οριστική κατάργηση του ρωσικού αερίου στην περιοχή.

Είναι ωστόσο αναγκαίος

Το εν λόγω «κενό» προμήθειας εκτιμάται περί τα 20 bcm που δύναται να καταλήξει και μεγαλύτερο αν συνυπολογίσουμε την αποθηκευτική δυναμικότητα της Ουκρανίας και η οποία με την σειρά της αντιπροσωπεύει σήμερα (χωρίς να υπολογίζονται τυχόν καταστροφές από τον πόλεμο) περί το 30% της αποθηκευτικής δυναμικότητας της Ευρώπης.

Σημειώνεται ότι οι εναλλακτικές οδεύσεις μέσω Πολωνίας ή άλλων χωρών προς Ουκρανία ήδη λειτουργούν στα όρια τους, πράγμα που σημαίνει ότι κάθε πρόσθετη ανάγκη θα πρέπει να καλυφθεί μέσω άλλης όδευσης μιας και τα όρια είναι πεπερασμένα.

Υπό αυτό το πρίσμα, ο Κάθετος Διάδρομος δυνητικά διατηρεί θέση στον ευρωπαϊκό χάρτη φυσικού αερίου τόσο για την τροφοδοσία της Ουκρανίας όσο για τις υπόλοιπες χώρες της περιοχής μιας και ως project, ξεκίνησε με όρους «κατεπείγοντος» για την προμήθεια της Ουκρανίας, ωστόσο σχεδιάστηκε για το σύνολο της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης, συνδράμοντας στο βαθμό που επιτρέπει κάθε φορά η δυναμικότητά του.

«Δεν είναι υποχρεωτικό για να δουλέψει να είναι ο φθηνότερος, αλλά πρέπει να είναι μια ανταγωνιστική λύση δεδομένου ότι υπάρχουν περιορισμοί», αναφέρει χαρακτηριστικά στέλεχος της αγοράς αποτυπώνοντας το «μέγεθος» και την «διάσταση» του προβλήματος ως προς τα «νούμερα» που καλούνται να διαχειριστούν σε πολιτικό, οικονομικό και τεχνικό επίπεδο οι αρμόδιοι φορείς προκειμένου να επιτευχθεί η ενεργοποίηση του «Κάθετου Διαδρόμου».

Η διττή αξία των μακροχρόνιων συμβολαίων

Όλα τα παραπάνω αναμένεται, όπως αναφέρουν πηγές του energypress, να τεθούν στα πλαίσια της επικείμενης συνάντησης στο Λευκό Οίκο στις 24 Φεβρουαρίου υπό την σκέπη της ομάδας εργασίας που έχει συσταθεί με πρωτοβουλία της Ελλάδας και των ΗΠΑ για τα θέματα του Κάθετου Διαδρόμου.

Μάλιστα, η εν λόγω συνάντηση αποσκοπεί να δώσει ώθηση στη σύναψη μακροχρόνιων συμβάσεων, με τους εμπλεκόμενους -και δη τους Αμερικάνους- να αναγνωρίζουν ότι τα μακροχρόνια συμβόλαια αποτελούν το «κλειδί» στην όλη «εξίσωση».

Βέβαια, η σύναψη μακροχρόνιων συμβολαίων δεν είναι μια εύκολη υπόθεση, καθώς η τάση που καταγράφεται στους συμμετέχοντες, είναι, υπό το ρίσκο της μακροχρόνιας δέσμευσης, να στρέφονται στα futures και στα derivatives.

«Οι εταιρείες έχουν πάψει να κλείνουν μακροχρόνια συμβόλαια» αναφέρει στέλεχος της αγοράς για να συμπληρώσει ότι η στροφή στο LNG, όντας ένα παγκόσμιο commodity διαπραγματεύσιμο κατά βάση με όρους spot αγοράς, παρασύρει ακολούθως και την στρατηγική των παικτών.

Από την πλευρά τους οι ΗΠΑ επιθυμούν την σύναψη μακροπρόθεσμων συμβολαίων για ένα πρόσθετο «εσωτερικό» λόγο που έχει να κάνει με τις εν εξελίξει (στις ΗΠΑ) επενδύσεις επαύξησης, σε επίπεδα διπλασιασμού, της παραγωγής LNG.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, ο υπερδιπλασιασμός της παραγωγής LNG τα επόμενα χρόνια θα οδηγήσει σε κατακρήμνιση των τιμών LNG από τα σημερινά επίπεδα των 30 ευρώ ανά μεγαβατώρα στα 8-12 ευρώ ανά μεγαβατώρα, επηρεάζοντας την βιωσιμότητα των επενδύσεων παραγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου. Με άλλα λόγια, οι μακροχρόνιες συμβάσεις προμήθειας συνιστούν «γραμμή άμυνας» για τους Αμερικάνους, πέραν βεβαίως της «ευεργετικής επίδρασης» που δύνανται να έχουν στην ενεργοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου.

Ρυθμιστικά Θέματα: ΗΠΑ κατά Κομισιόν

Από εκεί και πέρα, η «ατζέντα» του Κάθετου Διαδρόμου περιλαμβάνει τα ακανθώδη ρυθμιστικά θέματα με την Κομισιόν να εμφανίζεται τελευταία αρκετά ενεργή να βρεθεί μια λύση που θα συμμορφώνει το εγχείρημα με το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο.

Μάλιστα, όπως έγινε γνωστό, επικεφαλής αυτής της προσπάθειας εκ μέρους της Κομισιόν τέθηκε ο Klaus-Dieter Borchardt, ένας από τους πλέον έμπειρους νομικούς της ΕΕ σε θέματα ενέργειας και ο οποίος αναμένεται να πραγματοποιήσει επίσκεψη στην Ελλάδα μέσα στο Φεβρουάριο και πριν την συνάντηση στο Λευκό Οίκο με αντικείμενο πάντα τον Κάθετο Διάδρομο.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ΗΠΑ φέρεται να υιοθετούν μια λιγότερο «ήπια» προσέγγιση στην επίλυση των ρυθμιστικών θεμάτων με τους αρμόδιους πολιτικούς αξιωματούχους να συστήνουν στην ΕΕ να «ξεπεράσει» με όποιο κόστος τα ρυθμιστικά θέματα και πολύ περισσότερο να «αναθεωρήσει» την απόφασή της για μη χρηματοδότηση σε έργα φυσικού αερίου, αναγνωρίζοντας ότι μια επιδότηση της Κομισιόν στον Κάθετο Διάδρομο θα βελτίωνε σημαντικά το τελικό αποτέλεσμα, καθιστώντας το εγχείρημα βιώσιμο και με οικονομικούς όρους.

Αυτό μένει να αποδειχθεί σε ποιο βαθμό θα τύχει ανταπόκρισης ωστόσο βέβαιο θα πρέπει να θεωρείται, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, ότι θα ασκηθούν πιέσεις εκ μέρους της Αμερικής προς αυτή την κατεύθυνση κατά την επικείμενη συνάντηση στο Λευκό Οίκο.

Τέλος, η συζήτηση επί αμερικανικού εδάφους αναμένεται να εστιάσει στην ανάγκη περισσότερο μακροχρόνιων προϊόντων θέλοντας το όλο εγχείρημα να ευθυγραμμιστεί καλύτερα με την φυσιογνωμία της αγοράς φυσικού αερίου που φέρεται να ανταποκρίνεται καλύτερα στα μακροχρόνια προϊόντα.

Κατά μία έννοια αυτό αποκαλύπτει και την «πηγή του κακού» για τις δημοπρασίες που προηγήθηκαν με τις βασικές εκτιμήσεις να θέλουν να σταματούν τον Μάρτιο και να μην συνεχίζονται υπό το ισχύον καθεστώς που εκ των πραγμάτων δύναται να λειτουργήσει μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και αυτό υπό αίρεση όπως αποδείχθηκε εν τέλει.

Η υψηλή τιμή των προϊόντων Route 1,2,3 σε συνδυασμό με τον βραχυπρόθεσμο ορίζοντα των προϊόντων συντέλεσαν εν πολλοίς στην αποτυχία των δημοπρασιών με στέλεχος της αγοράς να παραλληλίζει το «παράδοξο» της υπόθεσης με την «λαϊκή αγορά που πάμε μετά τις 15:00 για να πάρουμε προϊόντα σε χαμηλή τιμή, ενώ στην περίπτωση του Κάθετου Διαδρόμου αν και πουλιούνται τελευταία στιγμή, η τιμή είναι ...στο Θεό».