Φωτοβολταϊκά: Η αποζημίωση στις ώρες με μηδενικές τιμές δεν επαρκεί για αντίδοτο στην οικονομική «αιμορραγία» – Συχνότερα πλέον η DAM σε αρνητικό έδαφος – Προς νέα κρούση στην Κομισιόν για παράταση των συμβάσεων

Σε σαφώς θετική κατεύθυνση κινείται η προωθούμενη ρύθμιση για την αποζημίωση των έργων ΑΠΕ με Σύμβαση Ενίσχυσης Διαφορικής Προσαύξησης (ΣΕΔΠ), κατά τις ώρες όπου η χονδρεμπορική τιμή στην αγορά Επόμενης Ημέρας είναι μηδενική, όπως σημειώνουν όλοι οι παράγοντες της αγοράς στους οποίους απευθύνθηκε το energypress, για να αποτιμήσουν το νέο μέτρο.

Υπενθυμίζεται ότι, όπως ανακοίνωσε το ΥΠΕΝ την Παρασκευή 5 Ιουνίου, έναντι του υφιστάμενου καθεστώτος (όπου τα έργα με ΣΕΔΠ παύουν να αποζημιώνονται από τον ΔΑΠΕΕΠ όταν η DAM λαμβάνει μηδενική τιμή για περισσότερες από δύο ώρες), πλέον θα αμείβονται από τον ΔΑΠΕΕΠ, σε όλες τις περιπτώσεις που η αγορά διαμορφώνεται σε μηδενικό έδαφος. Σύμφωνα με το υπουργείο, πρόκειται για μία παρέμβαση που έγινε εφικτή έπειτα από συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και θα ισχύσει αναδρομικά, από την 1η Ιουνίου 2026. 

Το μέτρο απευθύνεται κυρίως στους παραγωγούς των φωτοβολταϊκών, τα οποία πλήττονται κατά κύριο λόγο από τις μηδενικές τιμές στην DAM. Οι εκτιμήσεις όλων των αναλυτών συγκλίνουν στο ότι θα ενισχύσει σημαντικά τα έσοδα των έργων, συμβάλλοντας με αυτό τον τρόπο στην οικονομική στήριξη των έργων των μικρομεσαίων επενδυτών.

Παράλληλα, θα βελτιώσει και την προβλεψιμότητα των εσόδων των ηλιακών πάρκων. Ως συνέπεια, θα ευθυγραμμίσει σε μεγαλύτερο βαθμό το καθεστώς αποζημίωσης με την πραγματική λειτουργία των σύγχρονων αγορών ηλεκτρικής ενέργειας, όπου οι μηδενικές και αρνητικές τιμές αποτελούν πλέον συχνό φαινόμενο λόγω της υψηλής διείσδυσης των ΑΠΕ.

Θα «πυκνώσουν» οι αρνητικές τιμές

Την ίδια στιγμή, ωστόσο, στο ερώτημα για το κατά πόσο η παρέμβαση είναι αρκετή για να εξασφαλίσει την οικονομική βιωσιμότητα των φωτοβολταϊκών επενδύσεων, οι αναλυτές (και πάλι στο σύνολό τους) απορρίπτουν αυτό το ενδεχόμενο. Κι αυτό γιατί, όπως σημειώνουν, η εικόνα της DAM δεν θα παραμείνει στατική, αλλά θα προσαρμοστεί στα νέα οικονομικά «σήματα» που θα φέρει το μέτρο – με συνέπεια να ενισχυθούν οι αρνητικές τιμές, έναντι των μηδενικών.

Αυτό σημαίνει πως είναι λάθος να αποτιμηθεί το μέτρο στη βάση των δεδομένων που ισχύουν τώρα στην DAM. Για παράδειγμα, σύμφωνα με την άτυπη ενημέρωση του ΥΠΕΝ, για το 2026 έως σήμερα, στη χώρα μας υπήρξαν 203 ώρες με μηδενική τιμή και άλλες 242 με αρνητική. Επομένως, αν οι μηδενικές ώρες αμείβονταν από την αρχή του έτους, θα μπορούσε να συμπεράνει κανείς πως οι απώλειες των έργων με ΣΕΔΠ θα ήταν περίπου 50% λιγότερες φέτος.

Ωστόσο, από το συμπέρασμα αυτό λείπει μία σημαντική παράμετρος: ότι στο υποθετικό σενάριο που το μέτρο ήταν «ενεργοποιημένο» από τις αρχές του έτους, τότε οι ώρες με μηδενικές τιμές θα ήταν λιγότερες από 203 – και, αντίστοιχα, οι ώρες με αρνητική τιμή περισσότερες από 242. Επομένως, το «ψαλίδισμα» των εσόδων θα ήταν μικρότερο.

Η στρατηγική των ΦοΣΕ 

Με βάση τους ίδιους ειδικούς, ο βασικός λόγος για αυτό είναι πως θα χρειαστεί να αλλάξει η στρατηγική των ΦοΣΕ (οι οποίοι εκπροσωπούν τα έργα με ΣΕΔΠ στην αγορά). Αυτή τη στιγμή, που οι μηδενικές τιμές στην DAM δεν αποζημιώνονται, οι aggregators μπορούν να υποβάλλουν μηδενικές προσφορές για ένα μεγάλο μέρος του χαρτοφυλακίου τους -ή ακόμη και για όλο- σίγουροι ότι θα τηρήσουν το πρόγραμμα αγοράς τους.

Κι αυτό γιατί αν η DAM διαμορφωθεί στο μηδέν, τότε οι παραγωγοί δεν θα αμειφθούν, είτε η παραγωγή τους εγχυθεί στο σύστημα ή όχι. Επομένως, σε αυτή την περίπτωση, αν δεν «περάσει» όλο το πρόγραμμα αγοράς των aggregators, μπορούν αυτοί να απορρίψουν ένα μέρος της παραγωγής του χαρτοφυλακίου τους που έχει υποβληθεί με μηδενική προσφορά, χωρίς καμία συνέπεια για τα έσοδα των παραγωγών.  

Το τοπίο ωστόσο θα αλλάξει πλέον: αν ένα μέρος του χαρτοφυλακίου με μηδενικές προσφορές δεν «περάσει» στην DAM όταν η χονδρεμπορική είναι μηδενική, η απόρριψη παραγωγής θα σημαίνει και απώλεια της ταρίφας. Επομένως, οι ΦοΣΕ θα πρέπει να αποφασίσουν ποια έργα θα αμειφθούν και ποια όχι. Καθώς οι aggregators δεν μπορούν να λαμβάνουν τέτοιες αποφάσεις, πλέον θα διαμορφώνουν τις προσφορές τους, ώστε να είναι σίγουροι πως το χαρτοφυλάκιο με μηδενική προσφορά είτε θα «περάσει» στην DAM ολόκληρο, είτε δεν θα «περάσει» καθόλου.

Για να συμβεί αυτό, στην πράξη θα προσπαθήσουν να ενισχύσουν το portfolio των έργων που υποβάλλουν με αρνητικές προσφορές. Μία τέτοια περίπτωση είναι τα έργα για PPAs, τα οποία είναι έτσι κι αλλιώς οικονομικώς αδιάφορα σε σχέση με τα επίπεδα στα οποία διαμορφώνεται η DAM. Επίσης, ήδη υπάρχουν παραγωγοί που δέχονται να ρισκάρουν ήπια αρνητικές προσφορές (π.χ. έως -5 ευρώ ανά Μεγαβατώρα) ώστε να αυξήσουν τις πιθανότητες να διαθέσουν την παραγωγή τους και να πάρουν την ταρίφα τους, στην περίπτωση που η DAM διαμορφωθεί ελαφρώς πάνω από το μηδέν.

«Όχι» Κομισιόν σε παράταση των συμβάσεων

Αυτοί οι παραγωγοί εκτιμάται πως θα αυξηθούν τώρα που τα έργα θα αμείβονται με την DAM σε μηδενικό έδαφος. Επομένως, διαμορφώνονται οι συνθήκες ώστε να υποβάλλονται αρνητικές προσφορές για μεγαλύτερα χαρτοφυλάκια ΑΠΕ και, κατά συνέπεια, αυξάνονται οι πιθανότητας για διαμόρφωση της DAM συχνότερα σε αρνητικό έδαφος.

Οι ειδικοί του κλάδου σημειώνουν πως τα παραπάνω σημαίνουν πως η ίδια η αγορά θα «ψαλιδίσει» το όφελος του -ομολογουμένως θετικού- μέτρου. Επομένως, θα πρέπει αυτό να συνδυαστεί και με άλλες πρωτοβουλίες οικονομικής ελάφρυνσης των παραγωγών, για να υπάρξει εγγύηση της οικονομικής βιωσιμότητας των επενδύσεών τους. Μία από αυτές είναι η ταμειακή διευκόλυνση των παραγωγών, με την εμπροσθοβαρή αύξηση της ταρίφας σε συνδυασμό με έναν μηχανισμό clawback για ανάκτηση των ενισχύσεων στην πορεία, ώστε να μπορούν να αποπληρώνουν τα τραπεζικά δάνεια.

Το πιο κρίσιμο όμως μέτρο θα ήταν η 5ετής παράταση των συμβάσεων λειτουργικής ενίσχυσης, η οποία θα επέτρεπε στους παραγωγούς να επαναδιαπραγματευτούν τους όρους των δανειακών συμβάσεων – μειώνοντας τις μηνιαίες δόσεις. Με δεδομένο ότι η παρέμβαση αυτή συμπεριλαμβανόταν στο ελληνικό αίτημα, η ανακοίνωση του ΥΠΕΝ αποδεικνύει πως δεν έγινε δεκτό από την Κομισιόν.

Σύμφωνα πάντως με πληροφορίες, το υπουργείο σχεδιάζει να κάνει νέα κρούση για την παράταση. Αυτή τη φορά, θα υποβάλει πιο αναλυτικά στοιχεία για την πορεία εξέλιξης του σχήματος ενίσχυσης, ώστε να τεκμηριώσει την αναγκαιότητά του.

Θα συνεχιστούν οι παρενέργειες

Ως αποτέλεσμα, παρά τη θετική επίδραση που αναμένεται να έχει η αποζημίωση στις ώρες μηδενικών τιμών, η συνολική οικονομική εικόνα για πολλά φωτοβολταϊκά έργα με ΣΕΔΠ εκτιμάται ότι θα παραμείνει πιεσμένη, σε ό,τι αφορά την εξυπηρέτηση του δανεισμού τους. Έτσι, ακόμη και με τη νέα ρύθμιση, αρκετά έργα αναμένεται να συνεχίσουν να κινούνται στην καλύτερη περίπτωση οριακά ως προς την κάλυψη των δανειακών τους υποχρεώσεων, χωρίς να αποκαθίσταται πλήρως η οικονομική ισορροπία που είχε προβλεφθεί κατά τον αρχικό σχεδιασμό των επενδύσεων.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι δεν πρόκειται να ανατραπεί η τάση συγκέντρωσης που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια στον χώρο των ΑΠΕ. Οι μικρομεσαίοι επενδυτές δεν θα θωρακιστούν επαρκώς από τις αυξημένες πιέσεις ρευστότητας, γεγονός που θα διατηρήσει «ζωντανή» την τάση πώλησης έργων σε μεγαλύτερους ενεργειακούς Ομίλους με ισχυρότερη κεφαλαιακή βάση. Ως αποτέλεσμα, η αγορά αναμένεται να συνεχίσει να κινείται προς μεγαλύτερη συγκέντρωση χαρτοφυλακίων, καθώς οι μεγάλοι «παίκτες» διαθέτουν μεγαλύτερη ευχέρεια διαχείρισης ρίσκου και πρόσβαση σε χρηματοδότηση σε σχέση με τους ανεξάρτητους παραγωγούς.