Ευρωδικαστήριο: Σύμφωνο με το ευρωπαϊκό δίκαιο το σύστημα στήριξης των ΑΠΕ στη Σουηδία

Το σουηδικό σύστημα στήριξης της παραγωγής «πράσινης» ενέργειας είναι σύμφωνο με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με σχετική απόφαση του Δικαστηρίου της ΕΕ.

Η απόφαση έρχεται μετά από προσφυγή που κατέθεσε η εταιρία Ålands Vindkraft μετά από άρνηση των σουηδικών αρχών να της χορηγήσουν πιστοποιητικά ηλεκτρικής ενέργειας για το αιολικό πάρκο της το οποίο βρίσκεται στη Φινλανδία, με την αιτιολογία ότι μόνο στους επιχειρηματίες που εκμεταλλεύονται εγκαταστάσεις κείμενες στη Σουηδία είναι δυνατό να χορηγηθούν τέτοια πιστοποιητικά.

Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο,  «το σουηδικό σύστημα των πράσινων πιστοποιητικών αποτελεί καθεστώς στηρίξεως το οποίο εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας καθόσον στηρίζει την παραγωγή πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας. Το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι η οδηγία δεν επιβάλλει στα κράτη μέλη τα οποία επέλεξαν ένα καθεστώς στηρίξεως να επεκτείνουν την εφαρμογή του καθεστώτος αυτού στην πράσινη ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται στο έδαφος άλλου κράτους μέλους. Κατά συνέπεια, το σουηδικό καθεστώς στηρίξεως είναι σύμφωνο με την οδηγία».

Αναλυτικά, το ιστορικό της υπόθεσης και οι διαπιστώσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου έχουν ως εξής:

«Η οδηγία για την προώθηση της χρήσεως της πράσινης ενέργειας επιτρέπει στα κράτη μέλη να στηρίζουν την παραγωγή πράσινης ενέργειας. Διευκρινίζει ότι τα κράτη μέλη τα οποία χορηγούν στήριξη στους παραγωγούς δεν υποχρεούνται να στηρίζουν τη χρήση πράσινης ενέργειας παραγόμενης εντός άλλου κράτους μέλους.

Στη Σουηδία, είναι δυνατό να χορηγηθούν πιστοποιητικά ηλεκτρικής ενέργειας στις κείμενες στην εθνική επικράτεια εγκαταστάσεις πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας. Τα πιστοποιητικά αυτά μπορούν στη συνέχεια να πωληθούν σε προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας ή σε ορισμένους χρήστες, οι οποίοι υποχρεούνται, επί ποινή καταβολής ενός ειδικού τέλους, να κατέχουν μια ποσόστωση πιστοποιητικών η οποία να αντιστοιχεί σε μέρος του συνόλου των παραδόσεών τους ή της καταναλώσεώς τους ηλεκτρικής ενέργειας. Οι παραγωγοί πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας αποκομίζουν, μέσω της πωλήσεως των πιστοποιητικών αυτών, ένα επιπλέον εισόδημα από την εκ μέρους τους παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Ως εκ τούτου, το επιπλέον κόστος το οποίο συνεπάγεται η παραγωγή πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας, της οποίας το κόστος παραγωγής είναι πάντοτε υψηλότερο από το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από μη ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, φέρουν οι προμηθευτές και οι καταναλωτές.

Η εταιρία Ålands Vindkraft ζήτησε από τις σουηδικές αρχές να της χορηγήσουν πιστοποιητικά ηλεκτρικής ενέργειας για το αιολικό πάρκο της το οποίο βρίσκεται στη Φινλανδία, στο αρχιπέλαγος των νήσων Åland. Η αίτηση αυτή απορρίφθηκε με την αιτιολογία ότι μόνο στους επιχειρηματίες που εκμεταλλεύονται εγκαταστάσεις κείμενες στη Σουηδία είναι δυνατό να χορηγηθούν τέτοια πιστοποιητικά.

Η Ålands Vindkraft προσέβαλε τη διοικητική απόφαση ενώπιον των σουηδικών δικαστηρίων, υποστηρίζοντας ότι η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων αντιτίθεται στο σουηδικό σύστημα πιστοποιητικών ηλεκτρικής ενέργειας. Κατά την εταιρία αυτή, το σύστημα αυτό έχει ως συνέπεια ότι περίπου 18 % της σουηδικής αγοράς καταναλώσεως ηλεκτρικής ενέργειας επιφυλάσσεται για τους εγκατεστημένους στη Σουηδία παραγωγούς πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας, τούτο δε εις βάρος των εισαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας από άλλα κράτη μέλη.

Επιληφθέν της διαφοράς, το förvaltningsrätten i Linköping (διοικητικό πρωτοδικείο του Linköping, Σουηδία) ερωτά το Δικαστήριο αν το σουηδικό σύστημα των πιστοποιητικών ηλεκτρικής ενέργειας είναι σύμφωνο με το δίκαιο της Ένωσης.

Στη σημερινή απόφασή του, το Δικαστήριο διαπιστώνει, πρώτον, ότι το σουηδικό σύστημα των πράσινων πιστοποιητικών αποτελεί καθεστώς στηρίξεως το οποίο εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας καθόσον στηρίζει την παραγωγή πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας. Το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι η οδηγία δεν επιβάλλει στα κράτη μέλη τα οποία επέλεξαν ένα καθεστώς στηρίξεως να επεκτείνουν την εφαρμογή του καθεστώτος αυτού στην πράσινη ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται στο έδαφος άλλου κράτους μέλους. Κατά συνέπεια, το σουηδικό καθεστώς στηρίξεως είναι σύμφωνο με την οδηγία.

Δεύτερον, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι το επίμαχο καθεστώς στηρίξεως είναι ικανό να εμποδίσει τις εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας από άλλα κράτη μέλη, ιδίως δε πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας. Αφενός, οι προμηθευτές και οι χρήστες υποχρεούνται να αγοράζουν πιστοποιητικά αναλόγως της ηλεκτρικής ενέργειας την οποία εισάγουν, προκειμένου να αποφύγουν να υποχρεωθούν να καταβάλουν ειδικό τέλος. Αφετέρου, η δυνατότητα την οποία έχουν οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας σουηδικής προελεύσεως να πωλούν τα πιστοποιητικά μαζί με την ηλεκτρική ενέργεια την οποία παράγουν ενδέχεται να ευνοεί την έναρξη διαπραγματεύσεων και τη σύναψη συμβατικών σχέσεων σχετικών με την παράδοση εγχώριας ηλεκτρικής ενέργειας στους παραγωγούς ή στους χρήστες ηλεκτρικής ενέργειας. Συνεπώς, το καθεστώς αυτό συνιστά περιορισμό στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων.

Εντούτοις, το Δικαστήριο κρίνει ότι ο περιορισμός αυτός δικαιολογείται από τον σκοπό γενικού συμφέροντος που συνίσταται στην προώθηση της χρήσεως ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, προκειμένου να προστατευθεί το περιβάλλον και αποτραπούν οι κλιματικές αλλαγές. Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο αναγνωρίζει ότι, προς επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού, είναι δικαιολογημένο τα μέτρα που ευνοούν τη μετάβαση προς την πράσινη ενέργεια να αφορούν το στάδιο της παραγωγής μάλλον και όχι το στάδιο της καταναλώσεως. Ομοίως, το Δικαστήριο δέχεται ότι, στο παρόν στάδιο εξελίξεως του δικαίου της Ένωσης, η Σουηδία θεμιτώς έκρινε ότι, προς επίτευξη του ίδιου σκοπού, η εφαρμογή του εθνικού καθεστώτος στηρίξεως έπρεπε να περιοριστεί αποκλειστικώς στην παραγωγή εγχώριας πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας. Το Δικαστήριο επισημαίνει μεταξύ άλλων ότι το εν λόγω καθεστώς στηρίξεως είναι αναγκαίο για να ευνοηθούν, μακροπρόθεσμα, οι επενδύσεις στην πράσινη ηλεκτρική ενέργεια.

Υπό τις συνθήκες αυτές, το Δικαστήριο κρίνει ότι το σουηδικό καθεστώς στηρίξεως είναι σύμφωνο και προς την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων».