Επιστρέφουν στην Ευρώπη οι αρνητικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας – Τι αναμένεται τους επόμενους μήνες και τι συμβαίνει στην Ελλάδα

Οι περισσότερες μεγάλες ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας κατέγραψαν αρνητικές τιμές κατά την τρίτη εβδομάδα του Απριλίου, ιδιαίτερα το Σαββατοκύριακο του Πάσχα. Η πορτογαλική και η ισπανική αγορά είδαν μηδενικές ή αρνητικές τιμές κάθε μέρα την περασμένη εβδομάδα. 

Ειδικότερα, σύμφωνα με τη νέα ανάλυση της AleaSoft Energy Forecasting, καταγράφηκαν αρνητικές τιμές στις αγορές του Βελγίου, της Ολλανδίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας. Τέτοιες τιμές ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένες το Σαββατοκύριακο του Πάσχα, αλλά η ιβηρική αγορά της Πορτογαλίας και της Ισπανίας κατέγραψε μηδενικά ή αρνητικά αποτελέσματα κάθε μέρα την περασμένη εβδομάδα. 

Το εύρημα έρχεται σε έντονη αντίθεση με μία εβδομάδα πριν, όταν η AleaSoft δεν κατέγραψε αρνητικές τιμές σε όλες τις αγορές που αναλύθηκαν. Την περασμένη εβδομάδα, οι βρετανικές, ιταλικές και σκανδιναβικές αγορές συνέχισαν να αποφεύγουν τα αρνητικά στοιχεία.

Η AleaSoft αναφέρει ότι η μέση εβδομαδιαία τιμή ηλεκτρικής ενέργειας μειώθηκε στις αγορές της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Σκανδιναβίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας την περασμένη εβδομάδα, αλλά αυξήθηκε στις αγορές του Βελγίου, της Ολλανδίας και της Γερμανίας.

Η πορτογαλική και η ισπανική αγορά κατέγραψαν τους χαμηλότερους μέσους όρους, στα 12,90 € (14,67 $)/MWh και 13,59 €/MWh. Η ιταλική αγορά συνέχισε να έχει τον υψηλότερο μέσο όρο, φτάνοντας τα 101,87 €/MWh, παρά το γεγονός ότι κατέγραψε τη χαμηλότερη ημερήσια τιμή από τον περασμένο Ιούλιο όταν σημείωσε 82,34 € στις 17 Απριλίου.

Ρεκόρ αρνητικών τιμών

Η χαμηλότερη τιμή της εβδομάδας βρέθηκε στην ολλανδική αγορά, η οποία κατέγραψε -57,90€/MWh στις 20 Απριλίου στις 13:00. Η πορτογαλική αγορά σημείωσε το ρεκόρ όλων των εποχών για ελάχιστη τιμή την ίδια μέρα, στα -4,99€/MWh.

Η AleaSoft λέει ότι η πτώση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας και η αύξηση της παραγωγής αιολικής ενέργειας την περασμένη εβδομάδα βοήθησαν τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας να μειωθούν σε επιλεγμένες αγορές. Προβλέπει ότι οι τιμές θα έχουν αυξηθεί στις περισσότερες αγορές κατά τη διάρκεια αυτής της εβδομάδας, καθώς η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνεται και η παραγωγή αιολικής ενέργειας μειώνεται.

Η εταιρεία συμβούλων διαπίστωσε επίσης ότι η παραγωγή ηλιακής ενέργειας μειώθηκε σε Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Πορτογαλία και Ισπανία την περασμένη εβδομάδα. Κατά την τέταρτη εβδομάδα του Απριλίου, αυτή η τάση αναμένεται να αντιστραφεί στη Γερμανία και την Ισπανία, αλλά θα συνεχιστεί στην Ιταλία.

Σφιχτή αγορά

Εν τω μεταξύ, αναλυτής δήλωσε στο Montel News ότι ένας συνδυασμός χαμηλότερων αποθεμάτων υδροηλεκτρικής ενέργειας, αυξανόμενης ζήτησης και υψηλότερων τιμών του φυσικού αερίου δημιουργεί μια σφιχτή αγορά που μπορεί να περιορίσει την τάση των αρνητικών τιμών ενέργειας που παρατηρείται στην κεντρική και νοτιοανατολική Ευρώπη

«Η αστάθεια και οι αρνητικές τιμές είναι εδώ για να μείνουν, αλλά ο αριθμός των αρνητικών ωρών τιμών δεν αναμένεται να αυξηθεί πολύ, λόγω των πιο ξηρών συνθηκών και της πιο ενεργητικής βελτιστοποίησης της παραγωγής αιολικής και ηλιακής ενέργειας», δήλωσε ο Gabor Szatmari, ειδικός στην αγορά της Montel Analytics, στην CSEE Energy Day της Montel στη Βουδαπέστη.

Επί του παρόντος, το περιφερειακό ισοζύγιο υδροηλεκτρικής ενέργειας ήταν κοντά στο χαμηλό πέντε ετών, πρόσθεσε.

Τα χαμηλότερα αποθέματα υδροηλεκτρικής ενέργειας δεν θα οδηγούσαν μόνο σε χαμηλότερη παραγωγή αλλά και σε αυξημένη ζήτηση για πλήρωση αντληθέντων μονάδων αποθήκευσης, υπογράμμισε.

Αρνητικές τιμές και στην Ελλάδα

Υπενθυμίζεται ότι η ΡΑΑΕΥ δρομολογεί τις διαδικασίες για την επαναφορά των αρνητικών τιμών στην αγορά Εξισορρόπησης, με τη Ρυθμιστική Αρχή να εκτιμά πως η ενεργοποίησή τους θα γίνει προς τα τέλη Μαΐου. Προς αυτή την κατεύθυνση, η ΡΑΑΕΥ ήδη ετοιμάζει τη σχετική ενημέρωση που θα αποστείλει προς την Κομισιόν, γνωστοποιώντας την πρόθεσή της για άρση της αναστολής των αρνητικών προσφορών στην οποία είχε προχωρήσει στις αρχές του 2021. 

Το σχέδιο της Ρυθμιστικής Αρχής είναι η άρση να γίνει σε πρώτη φάση σε συγκρατημένα επίπεδα, ώστε να ελεγχθεί στην πράξη η επίπτωση που θα υπάρξει στο κόστος εξισορρόπησης. Σε αυτό το πλαίσιο, προκρίνει αρχικά να τεθεί στα -50 ευρώ ανά MWh το κατώφλι στις προσφορές, όπως προβλεπόταν και στη σχετική δημόσια διαβούλευση. 

Από την άλλη πλευρά, η ΡΑΑΕΥ αναγνωρίζει τις ενστάσεις φορέων της αγοράς, οι οποίες διατυπώθηκαν στο πλαίσιο της διαβούλευσης υποστηρίζοντας πως το κατώφλι θα πρέπει να τοποθετηθεί εξαρχής σε χαμηλότερα επίπεδα (στα -100 ευρώ ανά Μεγαβατώρα), ώστε να παρέχεται επαρκές οικονομικό σήμα στην αγορά και να υπάρχει κίνητρο για την παροχή καθοδικών υπηρεσιών εξισορρόπησης από χαρτοφυλάκια ΑΠΕ. Μάλιστα, επισημαίνει πως η συμμετοχή και των ΑΠΕ θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό στην αγορά Εξισορρόπησης.

Μικρή μείωση

Ο αριθμός των αρνητικών ωρών τιμών είχε ήδη μειωθεί ελαφρώς τους πρώτους τέσσερις μήνες του 2025 στο μεγαλύτερο μέρος της περιοχής, σύμφωνα με στοιχεία της Montel Analytics.

«Στην Ουγγαρία αυτή τη στιγμή, όταν η τιμή της επόμενης ημέρας είναι μηδέν ή χαμηλότερη, ένα ορισμένο επίπεδο εγκατεστημένης ηλιακής δυναμικότητας λειτουργεί με μειωμένη παραγωγή, περιορίζοντας ουσιαστικά την αγορά», είπε ο Szatmari.

Επιπλέον, περισσότερες μπαταρίες μπαίνουν στο δίκτυο, ενώ το κόστος λειτουργίας σταθμών ηλεκτροπαραγωγής με αέριο είχε αυξηθεί κατά 10%, γεγονός που θα μπορούσε να προσθέσει ανοδική πίεση, πρόσθεσε.

Τα κύματα καύσωνα τον Ιούλιο και τον Αύγουστο ενδέχεται επίσης να αυξήσουν τη ζήτηση σε ώρες αιχμής ηλιακής ενέργειας, ανέφερε από την πλευρά του ο Άντε Μίκουλιτς, Διευθύνων Σύμβουλος του κροατικού χρηματιστηρίου ενέργειας Cropex.

Oι κίνδυνοι για τα έργα

Η αυξανόμενη συχνότητα των αρνητικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη υπογραμμίζει τους κινδύνους για τα έργα ηλεκτρικής ενέργειας που βασίζονται στις τιμές των εμπόρων, υπογραμμίζει σε πρόσφατη ανάλυσή της η Fitch Ratings. Ο διεθνείς οίκος αναμένει ότι το μερίδιο των αρνητικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας θα συνεχίσει να αυξάνεται μεσοπρόθεσμα μέχρι να αναπτυχθούν επαρκώς οι διασυνδέσεις και η χωρητικότητα αποθήκευσης ώστε να σταθεροποιηθούν οι αγορές ενέργειας.

Η αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές τα τελευταία χρόνια –σε συνδυασμό με την άκαμπτη συμβατική παραγωγή ενέργειας, όπως η πυρηνική ενέργεια, και τις ανεπαρκείς διασυνδέσεις και χωρητικότητα αποθήκευσης – οδήγησε στην αύξηση της συχνότητας των αρνητικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη. Τέτοιες τιμές μπορούν να οδηγήσουν σε περιορισμό της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Οι σκανδιναβικές χώρες και η Ιβηρία είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες λόγω της υψηλής διείσδυσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

«Αναμένουμε ότι αυτή η τάση θα συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια καθώς όλο και περισσότερες ανανεώσιμες πηγές μπαίνουν στο δίκτυο. Η αποθήκευση με μπαταρίες θα μπορούσε να εξισορροπήσει την ενδοημερήσια προσφορά και ζήτηση και οι μεγαλύτερες διεθνείς διασυνδέσεις θα μπορούσαν να μετριάσουν αυτή την τάση μακροπρόθεσμα. Η αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας λόγω της ψηφιοποίησης, της τεχνητής νοημοσύνης, της εγκατάστασης κέντρων δεδομένων και της χρήσης ηλεκτρικών οχημάτων θα μπορούσε επίσης να εξισορροπήσει την αγορά. Ωστόσο, ο ρυθμός αυτών των εξελίξεων είναι εξαιρετικά αβέβαιος», τονίζουν οι αναλυτές της Fitch.

Ρεκόρ αρνητικών τιμών ενέργειας

Η Ευρώπη κατέγραψε 4.838 περιόδους κατά τις οποίες οι ημερήσιες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας έπεσαν στο μηδέν ή κάτω από το μηδέν το 2024, αριθμός ρεκόρ που αποδίδεται στην αύξηση της παραγωγής από ΑΠΕ, την υποτονική ζήτηση και την περιορισμένη ευελιξία του δικτύου, σύμφωνα με την Montel Analytics. Το σύνολο είναι σχεδόν διπλάσιο από τις 2.442 περιπτώσεις που καταγράφηκαν το 2023.

Η εταιρεία πληροφοριών αγοράς με έδρα το Όσλο δήλωσε ότι η αύξηση οφείλεται στην εκτίναξη της αιολικής και φωτοβολταϊκής παραγωγικής ικανότητας, καθώς και στην υποτονική ζήτηση και στους περιορισμένους μηχανισμούς απόκρισης από την πλευρά της ζήτησης.

Η Φινλανδία ηγήθηκε της αρνητικής τιμολόγησης με 721 ώρες, κυρίως λόγω της υψηλής αιολικής παραγωγής και της χαμηλής διασυνδεσιμότητας του δικτύου με τη Σουηδία και την Εσθονία, ανέφερε η Montel Analytics. Σημείωσε ότι η υπερπροσφορά ηλιακής ενέργειας στην Ολλανδία και η αιολική παραγωγή στη Σουηδία επιβάρυναν επίσης τις τιμές, ενώ η Ιβηρική Χερσόνησος παρουσίασε αρνητικές τιμές για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια του δεύτερου τριμήνου του 2024.