Ενεργειακές προκλήσεις και προοπτικές για το νέο έτος

Φθάσαμε αισίως στο τέλος μιας ιδιαίτερα δύσκολης χρονιάς. Αντιμετωπίσαμε επιτυχώς προκλήσεις που δεν είχαν προηγούμενο, με κύρια αυτήν της υγειονομικής κρίσης του covid-19. Οδεύουμε προς ένα νέο έτος όπου θα αφήσουμε πίσω μας την υγειονομική πρόκληση και θα επανέλθουμε παγκοσμίως στην αντιμετώπιση του διαχρονικού προβλήματος της κλιματικής αλλαγής, τα αποτελέσματα της οποίας γίνονται ολοένα και πιο συχνά και έντονα. Αν και έχουν γίνει σημαντικά βήματα μέχρι σήμερα, η ανάσχεσή της αποτελεί μια κούρσα με αντίπαλο τον χρόνο και σε αυτήν βρισκόμαστε, ακόμα, αρκετά μακριά από τον τελικό στόχο.

Η ανάπτυξη των τεχνολογιών ΑΠΕ είναι βέβαιο ότι συμβάλει σε αυτήν την προσπάθεια και συγκεκριμένα στην επίτευξη ενός ενεργειακού μέλλοντος χαμηλότερου κόστους και ενεργειακού αποτυπώματος. Το Bloomberg Energy Finance σημειώνει ότι τα φωτοβολταϊκά και τα χερσαία αιολικά αποτελούν την φθηνότερη πηγή νέας ηλεκτρικής ενέργειας στα 2/3 του παγκόσμιου πληθυσμού.

Ευρύτερα, η ενεργειακή μετάβαση στους άξονες της αποανθρακοποίησης, ψηφιοποίησης και αποκεντρωμένης παραγωγής ενέργειας αλλάζει την αγορά ενέργειας και οδηγεί σε τεκτονικές αλλαγές στον κλάδο, με πρώτη βασική αλλαγή αυτήν της παραγωγής ενέργειας από καθαρές, ανανεώσιμες πηγές. Η κατανάλωση άνθρακα τα τελευταία χρόνια μειώθηκε κατά 34% σε Αμερική και Ευρώπη σε σχέση με το 2009 και επιπλέον η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (IEA) εκτιμά ότι η παγκόσμια χρήση άνθρακα δεν θα ξεπεράσει ποτέ τα προ-κορωνοϊού επίπεδα.

Σε εθνικό επίπεδο, η Δίκαιη Μετάβαση στοχεύει στην αποκατάσταση των θέσεων εργασίας στις περιοχές που κλείνουν οι ρυπογόνες μονάδες παραγωγής ενέργειας στη βάση μιας μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας αυτών των περιοχών τόσο από οικονομικής όσο και από περιβαλλοντικής σκοπιάς. Η εφαρμογή της αναμένεται να συμβάλει καταλυτικά στην επιτυχή αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων και συνακόλουθα, στην ενίσχυση της κοινωνικής αποδοχής των έργων ΑΠΕ. Έρευνα κοινής γνώμης που πραγματοποιήθηκε από τη διαΝΕΟσις σε Φλώρινα, Κοζάνη και Αρκαδία με θέμα το σχέδιο της απολιγνιτοποίησης κατέδειξε ότι υπάρχει ελλιπής γνώση από την πλευρά των κατοίκων των λιγνιτικών περιοχών ως προς το τρέχον σχέδιο μετάβασης και τους πόρους που θα διατεθούν, ενώ παράλληλα καταγράφηκε και η ανάγκη τους για συμμετοχή και ενημέρωση. Μέτρα πολιτικής που προτείνονται για τους κατοίκους των εν λόγω περιοχών είναι η ολοκληρωμένη ενημέρωσή τους για τα αποτελέσματα της εν λόγω μετάβασης μέσα από εκστρατείες ενημέρωσης, διάλογο με τους τοπικούς και περιφερειακούς φορείς και τα ενδιαφερόμενα μέρη, αποσαφήνιση του ύψους των πόρων που θα διατεθούν, ενδυνάμωση των υγιών πρωτοβουλιών και καθορισμός και υιοθέτηση ενός πολυσυμμετοχικού συστήματος διακυβέρνησης για την υλοποίηση του σχεδίου. Είναι εξαιρετικά σημαντική η ευθυγράμμιση όλων για την επίτευξη εθνικών στόχων.

Στα επόμενα έτη αναμένονται σημαντικές βελτιώσεις στην ψηφιακή τεχνολογία και στην ανάλυση, στην τεχνητή νοημοσύνη και σε πολλές σχετικές τεχνολογίες που θα οδηγήσουν σε μείωση του κόστους παραγωγής ενέργειας μέσω ανανεώσιμων πηγών. Η παρατηρούμενη μείωση του κόστους των ΑΠΕ συνοδεύεται από αυξημένα κοινωνικοοικονομικά οφέλη καθώς, εκτός από τις χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, η πτώση του κόστους της ενέργειας συμβάλει στην αύξηση του πραγματικού εισοδήματος των πολιτών, οδηγώντας σε άμβλυνση της ενεργειακής φτώχειας και της οικονομικής ανισότητας και συνεπακόλουθα σε οικονομική ανάπτυξη.

Η μείωση του κόστους των ΑΠΕ στηρίζεται στις «οικονομίες κλίμακας», δηλαδή μεγαλύτερη ανάπτυξη σημαίνει μείωση του κόστους παραγωγής, που οδηγεί σε ακόμα μεγαλύτερη ανάπτυξη. Ενδεικτικά, το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από μεγάλα φωτοβολταϊκά συστήματα και χερσαία αιολικά πάρκα σημείωσε δραματική πτώση παγκοσμίως της τάξεως του 89% και 70% αντίστοιχα, κατά την διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, , με την μείωση της τιμής του άνθρακα να είναι μόλις 2%. Η μείωση του κόστους συνοδεύτηκε και από σημαντικές αυξήσεις της ισχύος των ΑΠΕ, τα οποία και αντιπροσώπευαν το 72% της νέας εγκατεστημένης ισχύος σε παγκόσμιο επίπεδο κατά τα τελευταία έτη.

Συνεπώς, οι επενδύσεις για παραγωγή φτηνής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ αποτελούν όχι μόνο μια ευκαιρία για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, αλλά είναι αναγκαίες για την επίτευξη υψηλότερης οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής ευμάρειας.

Το 2021 αναμένεται να αποτελέσει μια χρονιά ορόσημο για την Ελληνική ενεργειακή αγορά, με το Μοντέλο-Στόχος (Target Model) να είναι σε πλήρη εφαρμογή. Το επενδυτικό ενδιαφέρον για νέα έργα ΑΠΕ αναμένεται να είναι ιδιαίτερα αυξημένο, γεγονός που καταδεικνύεται και από τον σημαντικό αριθμό αιτήσεων και βεβαιώσεων παραγωγού που εκδόθηκαν από τη ΡΑΕ. Επίσης, η επέκταση των διαγωνιστικών διαδικασιών για νέα έργα ΑΠΕ το αργότερο μέχρι το 2024 καθώς και η συμμετοχή, πλέον, των νέων μικρών ΦΒ ισχύος κάτω των 500kW σε αντίστοιχες ανταγωνιστικές διαδικασίες αποτελούν μερικές από τις σημαντικότερες εξελίξεις που αναμένεται να λάβουν χώρα κατά τη νέα χρονιά. Ωστόσο, η παράταση της πανδημίας του covid-19 συνεχίζει να αποτελεί έναν παράγοντα αβεβαιότητας τόσο για το ενεργειακό σύστημα όσο και για την Εθνική Οικονομία στο σύνολό της.

Σε κάθε περίπτωση, η στροφή στον εξηλεκτρισμό της οικονομίας θα οδηγήσει σε περαιτέρω αναβάθμιση και εξέλιξη των ηλεκτρικών δικτύων, με περισσότερες διασυνδέσεις και αυτοματοποίηση, καθώς και στην ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας.

Κατά το νέο έτος, η ΔΕΗ Ανανεώσιμες αναμένεται να βρίσκεται σε πλήρη επιχειρησιακή δραστηριότητα και να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην προσπάθεια επίτευξης της βιώσιμης και δίκαιης ενεργειακής μετάβασης στην Ελλάδα μέσα από την εφαρμογή του ολοκληρωμένου επιχειρηματικού της σχεδίου. Πιο συγκεκριμένα, είναι προγραμματισμένη η ολοκλήρωση της ανακατασκευής και ηλέκτρισης παλαιών αιολικών πάρκων, η ολοκλήρωση της κατασκευής νέων αιολικών πάρκων ισχύος 100MW, η ολοκλήρωση της κατασκευής των φωτοβολταϊκών σταθμών συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 30MW στο Λιγνιτικό Κέντρο Δυτικής Μακεδονίας και η έναρξη της κατασκευής των δύο εμβληματικών φωτοβολταϊκών έργων σε Πτολεμαϊδα και Μεγαλόπολη, ισχύος 200MW και 50MW, αντίστοιχα. Επιπλέον, η εταιρεία συνεχίζει δυναμικά τις επενδύσεις της σε μικρούς υδροηλεκτρικούς σταθμούς ενώ αναμένεται εντός του 2021 να ξεκινήσει έργα για την ανάπτυξη της δραστηριότητας της γεωθερμίας.

Η ανάπτυξη των νέων μεγάλων φωτοβολταϊκών έργων στις λιγνιτικές περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας και της Μεγαλόπολης αποτελούν έργα-ορόσημα που θα συμβάλουν στη μεγέθυνση της Εταιρείας και θα επηρεάσουν ολόκληρη την αγορά των ΑΠΕ. Επιπλέον, η ΔΕΗ Ανανεώσιμες διερευνά τη δυνατότητα ανάπτυξης νέων τεχνολογιών ΑΠΕ (λ.χ. υπεράκτια αιολικά και πλωτά φωτοβολταϊκά) και τη συμμετοχή της στις νέες αγορές ηλεκτρικής ενέργειας στο πλαίσιο και του Target Model, που έχει ήδη τεθεί σε ισχύ από τον περασμένο Νοέμβριο. Πιο συγκεκριμένα, το φωτοβολταϊκό πάρκο ισχύος 39 MW στη Μεγαλόπολη, τμήμα του πάρκου συνολικής ισχύος 50 MW, θα είναι το πρώτο μεγάλο έργο ΑΠΕ στην Ελλάδα το οποίο θα ενταχθεί στο Target Model με διμερές συμβόλαιο (PPA) που θα συνάψει η ΔΕΗ Ανανεώσιμες με τη μητρική ΔΕΗ χωρίς να εξασφαλίσει τιμή αναφοράς μέσω διαγωνιστικής διαδικασίας.

Το επενδυτικό πλάνο της ΔΕΗ Ανανεώσιμες προβλέπει ότι η εγκατεστημένη ισχύς στο χαρτοφυλάκιό της θα διαμορφωθεί στα επίπεδα του 1,5 GW μέχρι το 2024, συμβάλλοντας στη μεγέθυνση του μεριδίου της Εταιρείας στην Ελληνική αγορά των ΑΠΕ, από το 2% σήμερα μέχρι 15-20% σε βάθος τριετίας.

Με την αυγή της νέας χρονιάς, η ΔΕΗ Ανανεώσιμες τοποθετείται δυναμικά στην ενεργειακή αγορά και καθίσταται ένας από τους σημαντικότερους παίκτες της, πραγματοποιώντας σειρά σημαντικών επενδύσεων σε νέα έργα ΑΠΕ και συμβάλλοντας καταλυτικά τόσο στην επίτευξη των εθνικών στόχων για καθαρή ενέργεια όσο και στην ενεργειακή μετάβαση που συντελείται, με γνώμονα τη δίκαιη και βιώσιμη ανάπτυξη για τις κοινωνίες, καθώς και την προστασία του περιβάλλοντος.

------------------------------------

Ο κ. Κωνσταντίνος Μαύρος είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ΔΕΗ Ανανεώσιμες

(To άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για τις προοπτικές του 2021)