Είναι έτοιμη η Ευρώπη για τον χειμώνα; Πώς θα διαμορφωθούν οι ενεργειακές τιμές τους επόμενους μήνες;

Ο χειμώνας βρίσκεται ήδη προ των πυλών στην Ευρώπη με το θερμόμετρο σε αρκετές χώρες να έχει ήδη υποχωρήσει σε μονοψήφιους βαθμούς. Και το μείζον ερώτημα που ανακύπτει είναι πού βρίσκεται η αγορά ενέργειας και τι μπορούμε να περιμένουμε τους επόμενους μήνες μετά από τρία ταραχώδη χρόνια.

Ο γαλλικός ενεργειακός κολοσσός  ENGIE στην εξαμηνιαία ανάλυσή της παρέχει αρχικώς κάποιες ευοίωνες εκτιμήσεις.

Οι γαλλικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, που επλήγησαν από τις διακοπές λειτουργίας λόγω προβλημάτων διάβρωσης μεταξύ 2021 και 2023, έχουν ανακτήσει τη δυναμική που είχαν πριν από την κρίση. Επιπλέον, οι έντονες βροχοπτώσεις αύξησαν την υδροηλεκτρική παραγωγή σε επίπεδα ρεκόρ , όχι μόνο στη Γαλλία, αλλά και στην Ισπανία και την Πορτογαλία. Αυτή η αποθηκευμένη ενέργεια θα είναι διαθέσιμη για να βοηθήσει στη διαχείριση των αυξήσεων της κατανάλωσης τους χειμερινούς μήνες. Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η παραγωγή αιολικής και ηλιακής ενέργειας συνεχίζει να αυξάνεται με γρήγορους ρυθμούς. 

Φθηνότερο ηλεκτρικό ρεύμα

Λαμβάνοντας ώθηση από την ισχυρή πυρηνική και υδροηλεκτρική παραγωγή, η Γαλλία έχει εξάγει ποσότητες ρεκόρ ηλεκτρικής ενέργειας σε γειτονικές χώρες φέτος, παρά τους περιορισμούς στις ανατολικές διασυνδέσεις που περιόρισαν τις εξαγωγές την άνοιξη. Η γαλλική ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας παραμένει κάτω από τα επίπεδα του 2020, εν μέρει λόγω της αποβιομηχάνισης και των καταναλωτικών προσπαθειών εξοικονόμησης ενέργειας. Ωστόσο, η ζήτηση ανέκαμψε πιο γρήγορα στη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, το Βέλγιο και την Ολλανδία.

Η τιμή αγοράς της ηλεκτρικής ενέργειας στη Γαλλία, η οποία ήδη μειώθηκε από 276 ευρώ/MWh κατά μέσο όρο το 2022 σε 97 ευρώ/MWh το 2023, συνέχισε να μειώνεται φέτος. Ήταν κατά μέσο όρο 46 €/MWh το πρώτο εξάμηνο του 2024, πολύ χαμηλότερο από ό,τι στη Γερμανία (68 €/MWh) ή στην Ιταλία (93 €/MWh), που και οι δύο βασίζονται περισσότερο στα ορυκτά καύσιμα. «Η αγορά αναμένει ότι οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας θα φτάσουν τα 75 €/MWh στη Γαλλία αυτόν τον χειμώνα, σε σύγκριση με τα 90 €/MWh στη Γερμανία, και είμαστε ευθυγραμμισμένοι με αυτές τις προσδοκίες», λέει ο Laurent Néry, Co-Head of Global Market Analysis της ENGIE.

Πτώση των τιμών του φυσικού αερίου

Τι γίνεται όμως με το φυσικό αέριο; Από τις 28 Αυγούστου, τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου είχαν φθάσει στο 92% της χωρητικότητας , πολύ πάνω από τον στόχο του 90% της ΕΕ για τον Νοέμβριο του 2024. Γιατί; " Τα αποθέματα φυσικού αερίου ήταν ήδη πολύ υψηλά στα τέλη Μαρτίου 2024 σε σύγκριση με τους ιστορικούς μέσους όρους. Έκτοτε, η ζήτηση φυσικού αερίου παρέμεινε σχετικά χαμηλή, χάρη στην ισχυρή υδροηλεκτρική παραγωγή (η οποία περιόρισε τη χρήση σταθμών ηλεκτροπαραγωγής με αέριο) και τη χαμηλότερη βιομηχανική ζήτηση σε σύγκριση στα προπολεμικά επίπεδα », εξηγεί ο Laurent Néry. Υπενθυμίζεται ότι τα  τελευταία δύο χρόνια, η ζήτηση φυσικού αερίου στην ΕΕ μειώθηκε κατά 18%, ταχύτερα από ό,τι αναμενόταν, σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύτηκε την Τετάρτη, 12 Σεπτεμβρίου, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

 Τα αποθέματα φυσικού αερίου παρέχουν στην Ευρώπη αυξημένη προστασία από πιθανούς κλυδωνισμούς στον εφοδιασμό . Δεν αποτελεί έκπληξη ότι οι τιμές του φυσικού αερίου χονδρικής για τον επερχόμενο χειμώνα, επί του παρόντος περίπου 40 ευρώ/MWh, είναι χαμηλότερες από πέρυσι... και απέχουν πολύ από την κορύφωση στα τέλη Αυγούστου 2022, όταν ξεπέρασαν τα 300 €/MWh.

Το πρωταρχικό μέλημα των ειδικών της ENGIE περιστρέφεται γύρω από τις συνεχιζόμενες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή. «Μια ισχυρή ισραηλινή απάντηση κατά του Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει κρίση στα στενά του Ορμούζ, στέλνοντάς μας αμέσως πίσω στο 2022. Θα μπορούσε να επηρεάσει το LNG του Κατάρ καθώς και το πετρέλαιο της Σαουδικής Αραβίας, του Ιράκ και του Κουβέιτ», λέει ο Laurent Néry, ο οποίος περιγράφει αυτό το σενάριο ως «Πολύ απίθανο, αλλά όχι αδύνατο». 

Αρνητικές τιμές;

Είναι γνωστό ότι οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας γίνονται όλο και πιο ασταθείς με την άνοδο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Οι περίοδοι μηδενικών ή και αρνητικών τιμών, όταν η παροχή ηλεκτρικής ενέργειας γίνεται υπερβολικά άφθονη, δεν είναι πλέον σπάνιες. Το 2023, η Γαλλία είδε πάνω από 147 ώρες αρνητικών τιμών και η Γερμανία 300 ώρες, σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία του ACER, του Οργανισμού για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας.

Άλλος ένας χειμώνας

Θα μπορούσαν τα πράγματα να γίνουν χειρότερα; Το 2022, οι ειδικοί μίλησαν για μια «κρίση τριών χειμώνων» επειδή η σημαντική νέα ικανότητα εξαγωγής LNG (κυρίως στις ΗΠΑ και το Κατάρ) δεν αναμενόταν μέχρι το 2025. 

Αρκετές διαταραχές θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν αυτή την ισορροπία. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας αναμένει ότι το 2024, η παγκόσμια αύξηση της ζήτησης φυσικού αερίου θα υπερβεί τον ρυθμό αύξησης της νέας προσφοράς LNG . Οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα από την πολιτοφυλακή των Χούθι στην Υεμένη, ως απάντηση στην εισβολή του Ισραήλ στη Γάζα, έχουν αλλάξει τα δρομολόγια μεταφοράς LNG. Τα φορτία που θα περνούσαν από τη Διώρυγα του Σουέζ πρέπει τώρα να ακολουθήσουν τη μεγαλύτερη διαδρομή γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας.

Επίσης στα τέλη του 2024, θα λήξει μια σημαντική πενταετής συμφωνία που θα διέπει τη διαμετακόμιση ρωσικού φυσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας και δεν υπάρχει προοπτική ανανέωσης . Οι προμήθειες ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη θα μειωθούν κατά περίπου 5% των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου της ΕΕ ή κατά 65% του συνόλου των εισαγωγών φυσικού αερίου στην Αυστρία, την Ουγγαρία και τη Σλοβακία.

Ενώ η Ευρώπη σώθηκε από ήπιους χειμώνες τα τελευταία δύο χρόνια, αυτή η τύχη θα μπορούσε να σπάσει το 2024-25, σύμφωνα με ορισμένες προβλέψεις. Η θερμοκρασία –και η ζήτηση που δημιουργεί για θέρμανση– πιθανότατα θα καθορίσει τις χειμερινές τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη.