Βαθαίνει η ενεργειακή κόντρα της Ουκρανίας με Ουγγαρία και Σλοβακία – Η οργή των Βρυξελλών με τη Βουδαπέστη και ο ρόλος της Κροατίας

Την έντονη δυσαρέσκεια των Βρυξελλών έχει προκαλέσει η αντιπαράθεση που έχει ξεσπάσει μεταξύ της Ουγγαρίας, της Σλοβακίας και της Ουκρανίας αναφορικά με τη ροή φυσικού αερίου μέσω αγωγών από τη Ρωσία. Μια διαμάχη στην οποία προσφάτως ενεπλάκη και η Κροατία.

Το τελευταίο επεισόδιο της αντιπαράθεσης, θέλει τους πρεσβευτές της ΕΕ να μην συμμερίζονται τις καταγγελίες της Βουδαπέστης και της Μπρατισλάβα για το Κίεβο, όπως προκύπτει από παρασκηνιακές συνομιλίες μεταξύ Ευρωπαίων διπλωματών, που αποκαλύπτει το Politico.

Η Ουγγαρία και η Σλοβακία στράφηκαν προς την ΕΕ νωρίτερα αυτό το μήνα, καθώς οι ουκρανικές κυρώσεις ουσιαστικά σταμάτησαν τις προμήθειες από τη ρωσική εταιρεία Lukoil στις δύο χώρες της Κεντρικής Ευρώπης μέσω του αγωγού Druzhba.

Ούγγροι και Σλοβάκοι αξιωματούχοι διαμαρτυρήθηκαν ότι το Κίεβο παραβίαζε τη συμφωνία σύνδεσης με την ΕΕ και ζήτησαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρέμβει.

Και οι δύο χώρες έχουν επίσης απειλήσει με μονομερείς κυρώσεις κατά της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένου του αποκλεισμού των αμυντικών κεφαλαίων της ΕΕ ή της διακοπής του δικού τους ενεργειακού εφοδιασμού .

Ενώ οι αξιωματούχοι της ΕΕ υποσχέθηκαν δημόσια να επανεξετάσουν το θέμα, εξέφρασαν ιδιωτικά την αγανάκτησή τους καθώς ούτε η Ουγγαρία ούτε η Σλοβακία κατάφεραν να μειώσουν την εξάρτησή τους από το ρωσικό πετρέλαιο ενώ πολλά άλλα κράτη μέλη το έκαναν, γράφει το Politico.

Η προσπάθεια απογαλακτισμού

Το μπλοκ άρχισε να απογαλακτίζεται από τις ρωσικές προμήθειες μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, αλλά η Ουγγαρία και η Σλοβακία ήταν από τις λίγες που εξαιρέθηκαν από την απαγόρευση του ρωσικού πετρελαίου μέσω αγωγών, υπό την προϋπόθεση ότι θα βρουν εναλλακτικούς προμηθευτές.

Ωστόσο, έκτοτε η Ουγγαρία έχει αυξήσει τον όγκο του εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου με τη Ρωσία.

Σε επιστολή προς τη Βουδαπέστη και τη Μπρατισλάβα που είδαν οι Financial Times, ο Επίτροπος Εμπορίου της ΕΕ Βάλντις Ντομπρόβσκις είπε ότι «η διαφοροποίηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα θα πρέπει να επιδιωχθεί ενεργά».

Πρόσθεσε ότι σε μια πρόσφατη συνάντηση για να συζητηθεί το θέμα από εκπροσώπους όλων των κρατών μελών «ένας σημαντικός αριθμός… διερωτήθηκαν γιατί η Ουγγαρία και η Σλοβακία προφανώς δεν είχαν ακόμη εξερευνήσει εναλλακτικές λύσεις μέχρι στιγμής».

Οι σχέσεις μεταξύ Ουγγαρίας και Βρυξελλών επιδεινώθηκαν τον περασμένο μήνα μετά την ανάληψη της εκ περιτροπής προεδρίας της ΕΕ από τη Βουδαπέστη. Η απόφαση του πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν να επισκεφθεί τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν στη Μόσχα προκάλεσε κατακραυγή από άλλους ηγέτες της ΕΕ που είπαν ότι δεν τους εκπροσωπούσε. 

Η Βουδαπέστη θεωρείται εδώ και καιρό η πιο φιλική προς το Κρεμλίνο χώρα εντός της ΕΕ, παρεμποδίζοντας επανειλημμένα τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας και τη στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο. Οι απόψεις της Ουγγαρίας επαναλαμβάνονται συχνά στη Μπρατισλάβα από τότε που ο σκεπτικιστής ως προς την Ουκρανία πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίκο ανέλαβε τα καθήκοντά του το περασμένο φθινόπωρο.

Σύμφωνα με τον Ούγγρο υπουργό Εξωτερικών Peter Szijjarto, οι προμήθειες της Lukoil αντιπροσωπεύουν το 33% των εισαγωγών αργού πετρελαίου της Ουγγαρίας, καθώς και το 40-45% των εισαγωγών της Σλοβακίας.

Το διπλό παιχνίδι

Η Ουγγαρία δεν προσέγγισε μόνο τις Βρυξέλλες σε μια προσπάθεια επίλυσης του ζητήματος.

Ο Szijjarto είπε ότι είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τους Ρώσους και Σλοβάκους ομολόγους του, Sergey Lavrov και Juraj Blanar, στις 29 Ιουλίου σχετικά με την «απαγόρευση διέλευσης της Ουκρανίας».

«Παραμένω σταθερός στη θέση ότι η Ουκρανία παραβιάζει τη συμφωνία σύνδεσης με την ΕΕ θέτοντας σε κίνδυνο την ενεργειακή μας ασφάλεια... αναλύουμε συνεχώς πιθανές νομικές και τεχνικές λύσεις για να διασφαλίσουμε τη συνέχιση των προμηθειών πετρελαίου μας», έγραψε  ο υπουργός στο Facebook.

Το γραφείο του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανέφερε στο Reuters ότι η απαγόρευση της διαμετακόμισης της Lukoil επιβλήθηκε σύμφωνα με τις κυρώσεις κατά της εταιρείας και «δεν έχει καμία σχέση με εκβιασμό».

Ανεβαίνουν οι τόνοι

Η Σλοβακία και η Ουγγαρία απέρριψαν την Παρασκευή πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν τις χαμένες ρωσικές προμήθειες πετρελαίου μέσω μιας εναλλακτικής διαδρομής από την Κροατία, λέγοντας ότι θα ήταν πολύ δαπανηρή.

Οι προμήθειες από τον μεγαλύτερο εξαγωγέα πετρελαίου της Ρωσίας Lukoil μέσω της Ουκρανίας σταμάτησαν τον Ιούλιο μετά την απαγόρευση από τις ουκρανικές αρχές στη Lukoil να χρησιμοποιεί τον αγωγό Druzhba, που συνδέει τη Ρωσία με την Ανατολική Ευρώπη.

«Η Κροατία απλά δεν είναι μια αξιόπιστη χώρα για διέλευση», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας. «Οι τιμές διαμετακόμισης πετρελαίου από την Κροατία πενταπλασιάστηκαν μετά το ξέσπασμα του πολέμου (Ουκρανίας)».

Αντιδράσεις και από την Κροατία

«Είναι μια πολιτικά βαθιά προσβλητική δήλωση που δεν περιμέναμε από τον εκπρόσωπο της χώρας. Στις κακοπροαίρετες κινήσεις έχουμε εδώ και καιρό απαντήσει με ακραία αυτοσυγκράτηση και μετριοπάθεια» σχολίασε από την πλευρά του ο υπουργός Εξωτερικών της Κροατίας Γκόρνταν Γκρλίτς Ράντμαν.

Η Σλοβακία, της οποίας το διυλιστήριο Slovnaft που ανήκει στην Ουγγαρία λαμβάνει ήδη πετρέλαιο μέσω της JANAF, γνωστής και ως Adria, δήλωσε την Παρασκευή ότι έλαβε επιστολή από την κροατική κυβέρνηση που προσφέρεται να εξασφαλίσει τις προμήθειες.

«Αλλά για ποιο τίμημα; Ποια ικανότητα; Κανείς δεν το γνωρίζει αυτό σήμερα», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Σλοβακίας Γιουράι Μπλάναρ.

Η Σλοβακία θέλει η Επιτροπή να πείσει την Ουκρανία να αποκαταστήσει πλήρως τις ροές από τη Ρωσία, αλλά είπε ότι θα αναζητήσει επίσης άλλη λύση σε περίπτωση που η Επιτροπή δεν ενεργήσει.

Οι ευρωπαϊκές κυρώσεις

Μετά την εισβολή της Ρωσίας το 2022, η Ευρωπαϊκή Ένωση απαγόρευσε τις εισαγωγές πετρελαίου στα κράτη μέλη της σε μια προσπάθεια να απομακρυνθεί από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα, αλλά έδωσε εξαίρεση στην Ουγγαρία, τη Σλοβακία και την Τσεχική Δημοκρατία να βρουν εναλλακτικές διαδρομές και προμήθειες.

Οι ροές από Ρώσους προμηθευτές εκτός της Lukoil μέσω Druzhba συνεχίστηκαν.

Ο Επίτροπος της ΕΕ Βάλντις Ντομπρόβσκις είπε ότι η Ουκρανία επιβεβαίωσε ότι το πετρέλαιο της Lukoil που ρέει μέσω της Ουκρανίας βρίσκεται εντός επικράτειας που δεν υπάγεται σε κυρώσεις, εγείροντας ερωτήματα σχετικά με την αιτία της διακοπής της ροής.

Παρά τις καθυστερημένες συνομιλίες για τα τέλη διέλευσης, η JANAF της Κροατίας και η MOL της Ουγγαρίας κατάφεραν να υπογράψουν μονοετές συμβόλαιο τον Μάιο του 2023, για μια συμφωνία μεταφοράς και αποθήκευσης 2,9 εκατομμυρίων τόνων αργού στον αγωγό Αδριατικής προς τα διυλιστήρια της MOL στην Ουγγαρία και τη Σλοβακία.

Η Ουγγαρία διαμαρτυρήθηκε επίσης την Παρασκευή ότι η Κροατία απέτυχε να επενδύσει στην ανάπτυξη ικανοτήτων και δεν απέδειξε ποτέ το ποσό που έδωσε για τη μέγιστη χωρητικότητα διέλευσης του αγωγού της.

Η Janaf απέρριψε με δήλωσή της τους ισχυρισμούς, λέγοντας ότι επενδύει συνεχώς στο σύστημα μεταφοράς-αποθήκευσης. Είπε μάλιστα, ότι έχει δοκιμάσει τις μεταφορικές της ικανότητες στο τμήμα προς την Ουγγαρία μαζί με την MOL και απέδειξε ότι μπορεί να μεταφέρει 1,2 εκατομμύρια τόνους αργού πετρελαίου μηνιαίως.

«Είναι εντελώς αναληθές ότι η Janaf αύξησε τα τέλη της τα τελευταία τρία χρόνια», ανέφερε στην ανακοίνωση.

"Η Janaf είναι έτοιμη τόσο τεχνικά όσο και οργανωτικά να προμηθεύσει τα διυλιστήρια της Κεντρικής Ευρώπης με αρκετές ποσότητες πετρελαίου για εργασίες πλήρους δυναμικότητας. Γι' αυτό ελπίζουμε ότι θα βρούμε μια ικανοποιητική λύση για τη συνέχιση της μακροπρόθεσμης συνεργασίας μέσω ανοιχτών συνομιλιών και συνεργασίας ," είπε.