Ραδιενεργά

Διαβάζω τις δηλώσεις Γεραπετρίτη και, σε συνδυασμό με τις πληροφορίες για προώθηση των ερευνητικών δραστηριοτήτων του καλωδίου GSI εντός διμήνου, σχηματίζω την εντύπωση ότι μπαίνουμε σε μια άλλη φάση της υπόθεσης. Επικίνδυνη, σίγουρα, και ικανή να αναδιαμορφώσει τις σχέσεις μας με την Τουρκία, αλλά κάποια στιγμή το τοπίο πρέπει να ξεκαθαρίσει… Δεν μπορεί εσαεί ο φόβος μιας «Κάσου» να ρυθμίζει τις σχέσεις μας με τη γείτονα…

Μα, θα κάναμε πρώτο θέμα μια είδηση της προηγούμενης εβδομάδας; Επειδή κάποιοι μάλλον μπερδευτήκατε, να σας πω ότι το σημερινό ρεπορτάζ του energypress καταγράφει τα όσα περιέλαβε ο ΔΕΔΔΗΕ στο καινούργιο του Προκαταρκτικό Σχέδιο Ανάπτυξης Δικτύου (ΣΑΔ) που αφορά την περίοδο 2026-2030 και το οποίο βγήκε σε διαβούλευση. Εκείνο που απασχόλησε την ειδησεογραφία πριν λίγες μέρες ήταν το Σχέδιο για την πενταετία 2025 – 2029, το οποίο είχε εγκριθεί από τη ΡΑΑΕΥ ήδη από τον Μάρτιο, αλλά τελικά δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ μόλις την περασμένη Πέμπτη 21 Αυγούστου.

Όσοι είστε λοιπόν …επιμελείς, είχατε διαβάσει εγκαίρως ότι η ΡΑΑΕΥ έκοψε πολλές από τις προτεινόμενες επενδύσεις και δαπάνες που είχε το προηγούμενο ΣΑΔ 2025-2029, περιορίζοντας το συνολικό προϋπολογισμό του στα περίπου 3 δις. ευρώ. Τώρα ο ΔΕΔΔΗΕ επανέρχεται και μάλιστα υπερθεματίζει. Στο νέο πρόγραμμα, το budget του νέου ΣΑΔ ανέρχεται στα 4,79 δισ. ευρώ και περιλαμβάνει 204 έργα. 

Τι θα εγκρίνει ο Ρυθμιστής; Οψόμεθα…

Πολλή συζήτηση γίνεται για τις αρνητικές τιμές που εμφανίζονται πλέον στην Αγορά Επόμενης Ημέρας (DAM) και σημαίνουν ότι ένας σταθμός ΑΠΕ που παράγει, πληρώνει αντί να πληρώνεται. Ωστόσο αυτό είναι η κορυφή του παγόβουνου και οι πραγματικές προκλήσεις, όπως μας εξηγούν άνθρωποι της αγοράς, είναι πολύ μεγαλύτερες.

Αυτές τις μέρες, πιο συγκεκριμένα, είναι πιο κρίσιμη η ενεργή διαχείριση των ΑΠΕ από τους ΦοΣΕ μέσα από τις πλατφόρμες Virtual Power Plan (VPP). Είναι ο μόνος σίγουρος τρόπος προστασίας των παραγωγών ΑΠΕ από τις αρνητικές τιμές DAM, καθώς οι ΦΟΣΕ μπορούν να κλείνουν συντονισμένα και προγραμματισμένα τους σταθμούς. Έτσι οι ΑΠΕ προστατεύονται από οικονομική επιβάρυνση. Αλλά και οι ΦΟΣΕ προστατεύονται επίσης από το κόστος απόκλισης μεταξύ παραγωγής και προγράμματος αγοράς, καθώς ελέγχουν και καλιμπράρουν τις προσφορές στην DAM και το «κόψιμο» των ΑΠΕ.

Στην άλλη πλευρά, μεγάλα προβλήματα προκύπτουν για τους σταθμούς ΑΠΕ που δεν ελέγχονται μέσω VPP, κάποιοι από τους οποίους για να προστατευτούν κλείνουν …αυτοβούλως. Όμως αυτό που μοιάζει ως προστασία του σταθμού ΑΠΕ είναι στην πράξη έκθεση του ΦΟΣΕ σε πολύ μεγαλύτερο οικονομικό κίνδυνο που επηρεάζει το κοστος αποκλισεων και τελικα το κόστος εκπροσώπησης.

Από τη μία το πρόγραμμα αγοράς στην DAM χτίζεται με βάση εκτιμήσεις για το ποια έργα θα κλείσουν ή οχι (και άρα έχει υψηλή πιθανότητα αστοχίας), ενώ από την άλλη η εξάλειψη των αποκλίσεων παραγωγής απο τους ΦοΣΕ σε πραγματικό χρόνο – προγράμματος αγοράς γίνεται στα τυφλά. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει πολύ μεγάλη ανισορροπία σε επίπεδο χώρας, διαμορφώνοντας μεγάλες ανάγκες και ακραίες τιμές στην αγορά εξισορρόπησης, επιβαρύνοντας τελικά και το κόστος ενέργειας.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα: Κάποιες ώρες των τελευταίων ημερών, έκλεισαν περισσότερα πάρκα από όσα χρειάζονταν με τον φόβο της αρνητικής τιμής DAM. Όμως ενώ ένας σταθμός ΑΠΕ που έκοψε αυτοβούλως την παραγωγή του κατά 1 MWh γλίτωσε επιβάρυνση 0,01 €, όση ήταν η αρνητική τιμή DAM εκείνη την ώρα, την ίδια στιγμή ο ΦοΣΕ του αναμένεται να επιβαρυνθεί με 800 €, καθώς η τιμή αποκλίσεων φαίνεται πως εκτινάχθηκε μιας και το σύστημα εμφάνισε – παραδόξως – έλλειμα ενέργειας! Η σύγκριση των δύο ποσών είναι χαρακτηριστική, και το σημαντικό είναι ότι μέσω συστήματος VPP καμία τέτοια οικονομική επιβάρυνση δεν υπάρχει, ούτε για τον παραγωγό ΑΠΕ ούτε και για τον ΦΟΣΕ του.

Ας μην κοιτάμε λοιπόν μόνο τις αρνητικές τιμές DAM και τους σταθμούς ΑΠΕ, ο ελέφαντας είναι στις πολύ πιο ακραίες και ευμετάβλητες τιμές αποκλίσεων και αυτό είναι το δύσκολο έργο των ανθρώπων των ΦοΣΕ για να κρατήσουν χαμηλά το κόστος εκπροσώπησης με την ενεργή διαχείριση της παραγωγής σε πραγματικό χρόνο 24/7 με πιο δύσκολες τις αργίες.

Επιβεβαιώνοντας αυτό που σας είχαμε γράψει προ μηνός, οι πληροφορίες μας λένε ότι ο πρώην Γενικός Γραμματέας Ενέργειας του ΥΠΕΝ, Τέλης Αιβαλιώτης, είναι και επίσημα υποψήφιος για τη θέση του Προέδρου της ΡΑΑΕΥ.

Το όνομά του συμπεριλαμβάνεται στα πρόσωπα που υπέβαλαν υποψηφιότητα μέχρι τις 11 Αυγούστου, δηλαδή την καταληκτική προθεσμία που προέβλεπε η προκήρυξη για την πλήρωση της θέσης.

Και επειδή πρόκειται για ένα πρόσωπο που μέχρι πριν από ένα μήνα κατείχε θέση κλειδί στο ΥΠΕΝ είναι λογικό να αναμένει κανείς ότι εφόσον επιλεγεί για τη θέση, ο ρόλος του δεν θα είναι …διακοσμητικός.

Το ζήτημα βέβαια όσον αφορά τη Ρυθμιστική Αρχή, δεν είναι μόνο το όνομα που θα αναλάβει τη θέση του Προέδρου, αλλά και κατά πόσο η κυβέρνηση έχει τη βούληση για μια συνολική της αναβάθμιση, με μεγαλύτερο προϋπολογισμό, ενίσχυση του προσωπικού της και δυνατότητα να προσλαμβάνει άξια στελέχη από την αγορά με ανάλογους μισθούς. Δηλαδή, κατά πόσον υπάρχει η πρόθεση από την Πολιτεία να δημιουργηθεί ένας Ρυθμιστής, στα πρότυπα εκείνων που έχουν μεγάλες ευρωπαικές χώρες, ικανός να ανταποκρίνεται στις αυξημένες ανάγκες της ενεργειακής αγοράς σε μια όλο και πιο απαιτητική εποχή.

Όπως σας είχαμε ενημερώσει, είναι ένα θέμα που χειρίζεται το Μαξίμου και ειδικότερα η αντιπροεδρία της κυβέρνησης υπό τον Κωστή Χατζηδάκη, ο οποίος λέγεται ότι είναι της άποψης πως η ΡΑΑΕΥ πρέπει να αναβαθμιστεί σημαντικά. Το τι απ’ όλα αυτά θα συμβεί στην πράξη μένει να φανεί, καθώς παρόμοιες προθέσεις είχαμε ακούσει και στο παρελθόν, χωρίς ωστόσο να μετουσιωθούν σε έργα. Ειδάλλως η ΡΑΑΕΥ δεν θα παρέμενε ακόμη και σήμερα μια υποστελεχωμένη Αρχή με διαδικασίες Δημοσίου, και με τα στελέχη της να έχουν πάντα στο πίσω μέρος του μυαλού τους τις πολύ καλύτερες αμοιβές που τους προσφέρει ο ιδιωτικός τομέας, όπως δείχνουν και οι συχνές αποχωρήσεις.

Σημειωτέον ότι η θητεία όλων των μελών είναι πενταετής, ενώ κανένα μέλος της ΡΑΑΕΥ δεν μπορεί να υπηρετήσει για περισσότερες από δύο θητείες. Περισσότερα νέα, τόσο για την επιλογή του νέου Προέδρου, όσο και για τις όποιες θεσμικές αλλαγές γίνουν στην Αρχή, θα έχουμε μέσα στο Σεπτέμβριο…

Ενα σημαντικό ποσό έχει λαμβάνειν ο όμιλος της ΔΕΗ μετά το τέλος του κρατικού πλαφόν στις τιμές λιανικής της Ρουμανίας, το οποίο ήρθη από την 1η Ιουλίου του 2025.

Το πλαφόν είχε μπει το 2022 μέσα στην ενεργειακή κρίση και η άρση του σημαίνει ότι θα πρέπει να γίνει και η απαραίτητη εκκαθάριση των ποσών που χρωστά το ρουμανικό κράτος σε όλους τους προμηθευτές, τα οποία υπολογίζονται σε περίπου 6 δισεκατομμύρια λέι.

Είναι η διαφορά μεταξύ του κόστους της αγοράς χονδρικής στο ρεύμα και το αέριο και του πλαφόν βάσει του οποίου τιμολογούσαν μέχρι και τα τέλη Ιουνίου οι πάροχοι τους τελικούς τους πελάτες (https://www.profit.ro/povesti-cu-profit/energie/ppc-are-de-incasat-de-l…).

Στη περίπτωση της PPC Energie, της θυγατρικής της ΔΕΗ στη Ρουμανία, τα προς ανάκτηση ποσά υπολογίζονται σε 353,7 εκατ ευρώ, στα οποία προστίθενται και 16,6 εκατ ευρώ που δικαιούται ως επιστροφή η ΔΕΗ για τα έργα ΑΠΕ που έχει στη χώρα, μετά την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου να κρίνει αντισυνταγματικό το τελευταίο πλαίσιο υπερφορολόγησης μέσω του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης.

Το Νοέμβριο του 2024, το Δικαστήριο απεφάνθη ότι η υπερφορολόγηση κατά 100% των εσόδων μεταξύ των τιμών χονδρικής και ενός αρχικού «ταβανιού» 450 λέι/MWh (πλαφόν), που αργότερα μειώθηκε στα 400 λέι/MWh, παραβιάζει τη νομοθεσία. Στη πορεία, η υπερφορολόγηση μειώθηκε στο 80%, επομένως το κράτος πρέπει να επιστρέψει στους παραγωγούς τη διαφορά του 20% (μεταξύ του 100% και του 80%). Συνοψίζοντας, τα προς επιστροφή χρήματα στον ελληνικό όμιλο κινούνται σε λίγο πάνω από 370 εκατ ευρώ, νούμερα καθόλου ευκαταφρόνητα…

Είναι τομέας στον οποίο οι εταιρείες που έχουν σημαντικό μέγεθος και ρόλο δίνουν μεγάλη σημασία καθώς, πέραν των άλλων, αξιολογείται στις διεθνείς αγορές. Ο λόγος για τον τομέα ESG όπου η ΔΕΗ, με βάση τα αποτελέσματα 6μήνου που έδωσε στη δημοσιότητα, έχει να παρουσιάσει πρόοδο.

Η πρόοδος αντικατοπτρίζεται και στις βαθμολογίες που λαμβάνει από διεθνείς οργανισμούς και οίκους αξιολόγησης σε θέματα ESG και πρακτικές βιωσιμότητας. Έτσι, μετά τις πρόσφατες αναβαθμίσεις από τους οργανισμούς CDP, S&P Global και ISS, ακόμη ένας διεθνής οίκος - η Sustainalytics - ανέδειξε τη βελτίωση του ESG προφίλ της ΔΕΗ, αποτυπώνοντας ένα χαμηλότερο επίπεδο κινδύνου. Θέματα όπως οι εκπομπές και τα απόβλητα, καθώς και οι σχέσεις με τις τοπικές κοινωνίες, αποτελούν βασικούς πυλώνες της αξιολόγησης της Sustainalytics και με την συνεχή πρόοδο του σχεδίου αποανθρακοποίησης, αναμένεται περαιτέρω βελτίωση στην εν λόγω βαθμολογία.

Την πολύ πιθανή συμμετοχή της Helleniq Energy στο διαγωνισμό υδρογονανθράκων για τα τέσσερα blocks νοτίως της Κρήτης και νότια της Πελοποννήσου, για τον οποίο η καταληκτική προθεσμία υποβολής προσφορών λήγει τη 10η Σεπτεμβρίου, «φωτογράφισε» χθες, μιλώντας στους αναλυτές ο CEO του ομίλου Ανδρέας Σιάμισιης.

Αν και στο αρχικό ερώτημα που του τέθηκε, ο επικεφαλής του ομίλου απέφυγε να απαντήσει, λέγοντας χαρακτηριστικά «δεν θα κάνουμε κάποιο σχόλιο, έχουμε μια θετική προσέγγιση για το διαγωνισμό, αλλά επειδή λήγει σε μερικές εβδομάδες, θα προτιμούσαμε να μην τοποθετηθούμε», εντούτοις επανήλθε στο κλείσιμο της παρουσίασης.

«Κατανοούμε το ενδιαφέρον για το θέμα και πιθανόν στα αποτελέσματα για το επόμενο τρίμηνο να έχουμε να πούμε ενδιαφέροντα πράγματα», ανέφερε με νόημα.

Είναι λογικό η διοίκηση του ομίλου να αποφεύγει οποιοδήποτε σχολιασμό για τα σχέδια, τις συζητήσεις και τις διεργασίες που κάνει γύρω από το ζήτημα, καθώς είμαστε στη τελική ευθεία και ενώ απομένει ένας μόλις μήνας για τη κατάθεση των προσφορών.

Τα ερωτήματα ωστόσο των αναλυτών έρχονται μόλις λίγες μέρες μετά τη σύσταση από την Helleniq Energy στο ΓΕΜΗ (Παρασκευή 1η Αυγούστου ), τριών μονοπρόσωπων θυγατρικών, οι οποίες φέρουν την ονομασία τριών εκ των οικοπέδων της προκήρυξης.

Των «Helleniq Upstream Νότια Κρήτης Ι», «Helleniq Upstream Νότια Κρήτης ΙΙ» και «Helleniq Upstream Νότια της Πελοποννήσου», με αντικείμενο την έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων, μοναδικό μέτοχο (προς ώρας τουλάχιστον) την Helleniq Energy και με Διευθύνων Σύμβουλο, τον επικεφαλής της HelleniQ Upstream, Τάσο Βλασσόπουλο και Πρόεδρο, τον Αναπληρωτή CEO του ομίλου, Γιώργο Αλεξόπουλο.

Σημειωτέον επίσης ότι τον Ιούνιο, από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ομίλου, ο κ. Σιάμισιης, είχε τοποθετηθεί θετικά απέναντι στον διαγωνισμό, αναγνωρίζοντας ότι εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο συμμετοχής και μην αποκλείοντας τότε, ο ξένος partner με τον οποίο θα συνασπιστεί ο ελληνικός όμιλος, να μην είναι η Exxon Mobil. Δηλαδή ο εταίρος της ελληνικής εταιρείας στις υφιστάμενες παραχωρήσεις «Δυτικά» και «Νοτιοδυτικά της Κρήτης», που φέρεται να μεταθέτει όλο και προς τα πίσω (συγκεκριμένα για το 2026, έναντι των αρχικών εκτιμήσεων για το 2025) την απόφαση για ερευνητική γεώτρηση στο τελευταίο από τα δύο block...

Με την απόφασή της για το καλώδιο Κρήτης-Κύπρου, η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας κάνει μεν μισό βήμα για να αρχίσουν να πληρώνονται τα 25 εκατ. στον ΑΔΜΗΕ, αλλά κάνει ταυτόχρονα και αρκετά βήματα πίσω. Μεταξύ άλλων, αναγνωρίζει μόνον 82 εκατομμύρια ευρώ από τα 250 που έχει δαπανήσει τα τελευταία δύο χρόνια ο Διαχειριστής.

Γενικότερα η ΡΑΕΚ δίνει την εντύπωση ότι κινείται σαν να κάνει χάρη στην Ελλάδα και στον ΑΔΜΗΕ, για ένα έργο το οποίο είναι βεβαίως χρήσιμο για τη χώρα μας, αλλά κυρίως είναι κρίσιμο για την Κύπρο. Ειδικά σε μια περίοδο που το γεωπολιτικό θέμα είναι ανοιχτό, και θα περίμενε κανείς η Κυπριακή πλευρά να επιδιώκει (αν όχι να πιέζει) να αναληφθούν πρωτοβουλίες για την υπέρβασή του, με τις κινήσεις της δείχνει να μην θέλει να υιοθετήσει και να αναγνωρίσει (ρυθμιστικά, αλλά και εν γένει), ένα έργο που κυρίως αφορά την ίδια. Να θυμίσω ότι το σχέδιο της διασύνδεσης ξεκίνησε με Κυπριακή πρωτοβουλία και ο ΑΔΜΗΕ μπήκε στο παιχνίδι μόλις προ διετίας διασώζοντάς το από το αδιέξοδο στο οποίο είχε περιέλθει.  

Ή παίζει κάτι που δεν είναι άμεσα ορατό ή οι Κύπριοι κάτι δεν έχουν καταλάβει καλά σε αυτή την υπόθεση. Κινούνται σαν το έργο να μην είναι δικό τους, να μην αφορά την άρση της ενεργειακής απομόνωσής τους, αλλά να αφορά κάποια άλλη γωνιά του πλανήτη… Άραγε τι θα κάνουν αν ναυαγήσει πράγματι η διασύνδεση, ενώ οι Τούρκοι προωθούν το δικό τους καλώδιο για σύνδεση με τα κατεχόμενα;

Ένα ακόμη ραντεβού, τη Πέμπτη 31 Ιουλίου έχουν δώσει οι εμπλεκόμενοι στην υπόθεση του GSI υπό τη Κομισιόν, δίχως ουδείς να ρισκάρει προβλέψεις. Έπειτα από τρεις άκαρπες τηλεδιασκέψεις με DG Ener, τους Ρυθμιστές των δύο χωρών και τον ΑΔΜΗΕ, η τέταρτη μεθαυριανή σύσκεψη, με επίδικο τα 25 εκατ. ευρώ που έχει δεσμευτεί βάσει της διακρατικής συμφωνίας με την Ελλάδα να πληρώνει ετησίως η Λευκωσία για την 5ετία της κατασκευής, ίσως να είναι και η τελευταία για το φετινό καλοκαίρι.

Είναι άγνωστο αν η πλευρά της ΡΑΕΚ θα δηλώσει ότι έλεγξε τα παραστατικά που της είχε στείλει ο ΑΔΜΗΕ και είναι έτοιμη να βγάλει την απόφαση για το έσοδο ή θα παραπέμψει την υπόθεση σε 5η telco κ.ό.κ.

Στο βαθμό που έχει κάποια σημασία, τη τελευταία φορά, η Κομισιόν είχε θέσει θέμα επείγοντος, δεδομένου ότι ο Ιούλιος εκπνέει. Αν πάντως δεν βγει ούτε μεθαύριο «λευκός καπνός» ο ΑΔΜΗΕ δεν πρόκειται να πληρώσει τη Nexans για τον Ιούλιο. Το τι θα κάνουν οι Γάλλοι, αν θα ανακοινώσουν την παύση της παραγωγής του καλωδίου ή θα περιμένουν μέχρι τις αρχές φθινοπώρου για να ζυγίσουν τη κατάσταση, παραμένει άγνωστο….

Οι φωτιές από μετασχηματιστές και καλώδια ρεύματος δεν είναι άγνωστο φαινόμενο όταν έχουμε καύσωνες και ακραίες συνθήκες. Γιαυτό και οι Διαχειριστές κάνουν τεράστια προεργασία όλο το χρόνο για να έχουμε όσο το δυνατόν λιγότερα κρούσματα, ενώ βρίσκονται βέβαια σε επιφυλακή όλο το καλοκαίρι.

Αλλά από την αλήθεια αυτή, μέχρι του να αποδίδονται όλες σχεδόν οι φωτιές στα δίκτυα ρεύματος, χωρίς να υπάρχει ούτε καν ένδειξη, η απόσταση είναι πολύ μεγάλη. Βλέπω για παράδειγμα σημερινό δημοσίευμα του «Νέα Κρήτη» που αποκαλύπτει ότι δύο νεαροί, 20 και 17 ετών, συνελήφθησαν γιατί είχαν βάλει τρείς φωτιές στο νομό Ηρακλείου, χωρίς από ότι φαίνεται να έχουν καν κάποιο κίνητρο. Να σας πω τι έλεγαν οι αρχικές καταγγελίες πολλών πολιτών προς την πυροσβεστική; Ότι οι συγκεκριμένες φωτιές ξεκίνησαν από το δίκτυο ρεύματος. Η πυροσβεστική μάλιστα επικοινώνησε με τον τοπικό ΔΕΔΔΗΕ και μετέφερε τις καταγγελίες κάνοντας κατά κάποιον τρόπο σχετικά... παράπονα. Και φυσικά, τι να κάνουν και τα τοπικά ΜΜΕ, ακολούθησαν το συρμό της κοινωνικής αγανάκτησης για «τα καλώδια που ανάβουν φωτιές»...

Εν κατακλείδι, θέλει μεγάλη προσοχή και πρόληψη από τους Διαχειριστές. Αλλά όχι να αποδίδουμε με τόση ευκολία στο δίκτυο κάθε φωτιά που δεν ξέρουμε από που ξεκίνησε... Δεν τα φτιάχνει η νύφη όλα τα στραβά καρβέλια...

Στην ενεργό δράση έχει περάσει η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Αττικής, συνεισφέροντας στην κάλυψη των υψηλών φορτίων του νησιού εν μέσω καύσωνα και με την τουριστική σεζόν να βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.
Αυτές τις μέρες, η διασύνδεση μεταφέρει ρεύμα στην Κρήτη στο πλαίσιο της δοκιμαστικής λειτουργίας του έργου, που θα διαρκέσει για 2 ακόμη μήνες και συμπληρώνει την τοπική ηλεκτροπαραγωγή που πιέζεται λόγω της αυξημένης ζήτησης της περιόδου.
Το crash test των ημερών αποδεικνύει ότι η νέα διασύνδεση θα συνεισφέρει στην ενεργειακή ασφάλεια του νησιού, ανταποκρινόμενη άμεσα στις πραγματικές ανάγκες που προκύπτουν στο σύστημα.
Να θυμίσουμε ότι και στην περίπτωση της διασύνδεσης Κρήτης-Πελοποννήσου, ο Διαχειριστής είχε θέσει σε λειτουργία το μικρό καλώδιο σε ιδιαίτερα απαιτητικές συνθήκες, το καλοκαίρι του 2021, εξασφαλίζοντας την επάρκεια ηλεκτροδότησης του νησιού.
Πάντως με την Κρήτη να είναι πλέον διπλά διασυνδεδεμένη, από αυτό το καλοκαίρι, κάτοικοι και τουρίστες θα απολαμβάνουν ασφαλή ηλεκτροδότηση.

Περιμένατε ότι θα βγεί λευκός καπνός στη σημερινή τηλε-σύσκεψη της Κομισιόν με τον ΑΔΜΗΕ και τους ρυθμιστές Κύπρου και Ελλάδας για τις ρυθμιστικές εκκρεμότητες της διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου; Εγώ για να είμαι ειλικρινής δεν το περίμενα... Και πράγματι, η τρίτη κατά σειρά σύσκεψη δεν κατέληξε σε κάποια συμφωνία που να εξασφαλίζει ότι οι Κύπριοι θα αρχίσουν να πληρώνουν τις υποχρεώσεις που έχουν αναλάβει για την 5ετία κατασκευής, με βάση τη διακρατική συμφωνία για το έργο.

Πάντως, και αυτό έχει τη δική του σημασία, η Κομισιόν φέρεται να έθεσε αυτή τη φορά θέμα κατεπείγοντος, δεδομένου ότι ο Ιούλιος εκπνέει σε μια εβδομάδα και αν ο ΑΔΜΗΕ δεν πληρώσει τη Nexans, ουδείς αποκλείει οι Γάλλοι να ανακοινώσουν την παύση της παραγωγής του καλωδίου. Αυτό θα σήμαινε ότι το έργο θα ακυρωνόταν και επισήμως, πράγμα που νομίζω ότι στην πραγματικότητα κανείς δεν το θέλει. Ο καθένας για τους δικούς του λόγους βέβαια... Οπότε περιμένουμε εναγωνίως να δούμε τις εξελίξεις στην επόμενη σύσκεψη.

Εντείνονται οι πληροφορίες που θέλουν βασικό υποψήφιο για τη θέση του Προέδρου της ΡΑΑΕΥ τον πρώην Γενικό Γραμματέα Ενέργειας του ΥΠΕΝ, Αριστοτέλη Αϊβαλιώτη.

Αυτό ωστόσο που μαθαίνω με αφορμή τη διαδοχή του Θανάση Δαγούμα είναι ότι η κυβέρνηση δεν θέλει απλώς να βρει έναν αντικαταστάτη του, αλλά ότι βλέπει την υπόθεση ΡΑΑΕΥ με πιο ολιστική προσέγγιση. Στη λογική μιας αναβάθμισης της Αρχής, με μεγαλύτερο μπάτζετ, ενίσχυση του προσωπικού της και γενικώς δημιουργίας ενός φορέα στα πρότυπα άλλων Ρυθμιστών μεγάλων ευρωπαϊκών χωρών, που εκτός από τις αρμοδιότητες έχουν και τα εργαλεία για να τις φέρουν σε πέρας.  

Στο ερώτημα ποιος χειρίζεται το όλο θέμα μαθαίνω ότι είναι το Μαξίμου και ότι οι όποιες διεργασίες γίνονται με πρωτοβουλία του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη. Το ερώτημα βέβαια για όλα αυτά είναι τι λέει και ο αρμόδιος για τη δημοσιονομική πολιτική, υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Θάνος Πετραλιάς.

Σας θυμίζω ότι το θέμα της θωράκισης της ΡΑΑΕΥ με επιπλέον μπάτζετ και ευελιξίες ιδιωτικού τομέα, έχει πέσει στο παρελθόν πολλές φορές στο τραπέζι. Τη τελευταία φορά οι αλλαγές σκόνταψαν στην άποψη κάποιων κύκλων του Μαξίμου ότι στο Δημόσιο δεν πρέπει να υπάρχουν νησίδες ευνοϊκότερης μισθολογικής μεταχείρισης έναντι των υπολοίπων. 

Στη πραγματικότητα ο Ρυθμιστής της ενεργειακής αγοράς, που έχει πλέον αναλάβει και τους τομείς των Υδάτων και των Αποβλήτων, παραμένει μια υποστελεχωμένη Αρχή, με τα στελέχη της να έχουν πάντα στο πίσω μέρος του μυαλού τους τις πολύ καλύτερες αμοιβές που τους προσφέρει ο ιδιωτικός τομέας. Αναρωτιέμαι αν αυτή τη φορά τα πράγματα θα γίνουν διαφορετικά...

Παραδοσιακά, τα καλοκαίρια σε πολλά απομακρυσμένα νησιά οι τιμές των καυσίμων ανεβαίνουν πιο γρήγορα και από τον …υδράργυρο. Όμως φέτος, η πιο γνωστή εταιρία εμπορίας καυσίμων, (αυτή που τρέχει και σε ράλι για να μην μπερδεύεστε), αποφάσισε να κάνει κάτι χωρίς «να σηκώσει σκόνη» και να κάνει θόρυβο.  Επιδοτεί για το δίμηνο Ιουλίου – Αυγούστου την τιμή αγοράς σε 13 πρατήριά της, που βρίσκονται σε 12 ακριτικά ή απομακρυσμένα νησιά. Στα νησιά αυτά παρατηρήθηκε στα τέλη Ιουνίου αύξηση της τιμής λιανικής έως και 27%, συγκριτικά με τις τιμές πώλησης καυσίμων σε Αττική και Θεσσαλονίκη.

Ποιος θα το έλεγε ότι στο Καστελόριζο, στη Σύμη, στην Κάρπαθο, ή στους Φούρνους για παράδειγμα, η τιμή της αμόλυβδης θα έπεφτε κάτω από τα 2 ευρώ το λίτρο και μάλιστα σε μια περίοδο που η τάση στις αντλίες είναι ανοδική λόγω των ισχυρών διεθνών αναταράξεων!  Για να είναι σίγουρο ότι θα μετακυλιστούν στον τελικό καταναλωτή οι χαμηλότερες τιμές, ο έλεγχος θα πραγματοποιείται σε καθημερινή βάση από τα στελέχη πωλήσεων της εταιρείας.

Είναι σίγουρα ένα ισχυρό μήνυμα κοινωνικής ευθύνης, αλλά και στήριξη, τόσο των ντόπιων κατοίκων, όσο και του τουρισμού που στην πραγματικότητα δίνει το βασικό εισόδημα στα νησιά.

Οι πολιτικές θέσεις είναι πάντα προσωρινές, γράφει ο Τέλης Αϊβαλιώτης. Αλλά στα δύο χρόνια που πέρασε από το ΥΠΕΝ δεν θυμάμαι πολλούς άλλους, (Γενικούς Γραμματείς, Υφυπουργούς ή Υπουργούς), να έχουν κερδίσει τόση εκτίμηση από όλους, όσο ο ίδιος. Μόνον καλά λόγια ακούς για τον κ. Αϊβαλιώτη...Ο λόγος έχει να κάνει, σίγουρα, με την έμφυτη ευγένεια και το χιούμορ του, ωστόσο νομίζω ότι ήταν κυρίως ο τρόπος του να βάζει τα πράγματα στη σωστή τους διάσταση, με επαγγελματισμό, μακριά από φανφάρες και μεγάλα λόγια. Η στάση του ήταν να αντιμετωπίζει τα θέματα με ρεαλισμό - χωρίς υπερβολές και πολιτικαντισμό όπως άλλοι- ενίοτε και να διαφωνεί, κάτι που προφανώς δεν άρεσε πάντα.

Στην ανάρτηση - απολογισμό της διετίας που πέρασε στο ΥΠΕΝ, περιγράφει και τη βασική πρόκληση που κληρονομεί στη διάδοχο του Δέσποινα Παληαρούτα, μέχρι πρότινος ΓΓ Μεταφορών. «...Ο χώρος της ενέργειας είναι ένα περιβάλλον γεμάτο καθημερινές προκλήσεις. Η εισαγωγή νέων καθαρών μορφών ενέργειας μ’ έναν ιδιαίτερα αποκεντρωμένο τρόπο, νέες τεχνολογίες που αναδύονται και εμπλουτίζουν το ενεργειακό μίγμα, η ανάγκη μεγάλων επενδύσεων στα δίκτυα διανομής και μεταφοράς που δεν μπορούν να ταυτοχρονιστούν με την εκρηκτική αύξηση των ΑΠΕ, δημιουργούν ένα εγγενώς χαοτικό σύστημα. Η ρύθμιση αυτού του περιβάλλοντος με τρόπο που να λειτουργήσει υπέρ των συμφερόντων των καταναλωτών είναι μια καθημερινή μάχη...», γράφει χαρακτηριστικά ο κ. Αιβαλιώτης, στενός συνεργάτης, ως γνωστόν, του πρώην υπουργού Θόδωρου Σκυλακάκη.

Σε αμιγώς δημοσιογραφικό επίπεδο, αυτό που κρατά η στήλη, είναι ότι όποτε χρειαζόμασταν κάποια επεξήγηση στα τεχνοκρατικά και όλο και πιο σύνθετα θέματα που περιλαμβάνει το χαρτοφυλάκιο του ΥΠΕΝ, ο ίδιος ήταν πάντα εκεί για να βοηθήσει. Σας ευχόμαστε καλή και δημιουργική συνέχεια κ. Γενικέ!

Ρώτησα ποιό θα είναι το όνομα της νέας εταιρείας που θα δημιουργηθεί με τη συνένωση ΗΡΩΝ και NRG και, όπως ήταν φυσικό, δεν πήρα απάντηση καθώς δεν έχουν ληφθεί αποφάσεις. Ρώτησα για τη διοίκηση της κοινής εταιρείας και μου είπαν τα εξής:  Στο νέο σχήμα  που θα προκύψει με την ολοκλήρωση της συναλλαγής, δηλαδή στις αρχές του 2026, στο πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο, θέση CEO θα έχει ο Λουκάς Δημητρίου που είναι σήμερα Διευθύνων της ΗΡΩΝ, deputy CEO και Γενικός Διευθυντής εμπορικών δραστηριοτήτων θα είναι ο Αναστάσιος Λωσταράκος που είναι σήμερα Γενικός Διευθυντής της NRG, ενώ Γενικός Διευθυντής Energy portfolio θα είναι ο Κωνσταντίνος Μπασλής που είναι και σήμερα διευθυντής Διαχείρισης Ενέργειας του Ηρωνα.

Διάβασα τα όσα είπε η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ στη Γερουσία, κατά την ακρόασή της προκειμένου να επικυρωθεί η τοποθέτησή της στη θέση της πρέσβειρας των ΗΠΑ στην Αθήνα και νομίζω ότι, πέραν από τις μεγάλες κουβέντες και από κάποια ίσως αναμενόμενα που είπε, ορισμένες αναφορές της «φωτογραφίζουν» το ποια έργα και ποιοι παίκτες διαμορφώνουν τη νέα στρατηγική σχέση Αθήνας–Ουάσινγκτον.

Η Γκίλφοϊλ μίλησε για την «επιτάχυνση των ενεργειακών συνεργασιών», για τις υποδομές LNG που ενισχύουν τη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας στην Ευρώπη και για τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις που συνδέουν την Ανατολική Μεσόγειο με την ήπειρο. Αναφέρθηκε ειδικά στην Αλεξανδρούπολη ως «στρατηγικό κόμβο» και στην ανάγκη στήριξης της Ελλάδας ως «σταθερού και αξιόπιστου συμμάχου». Αναφέρθηκε επίσης ρητά σε δύο έργα, στο FSRU της Αλεξανδρούπολης και στην ηλεκτρική διασύνδεση Αιγύπτου- Ελλάδας (GREGY).

Το πρώτο ενισχύει όχι μόνο την ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας, αλλά και της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Μολδαβίας και της Ουκρανίας, δηλαδή των ίδιων κρατών που η Γκίλφοϊλ χαρακτήρισε κρίσιμους συμμάχους απέναντι στη ρωσική ενεργειακή επιρροή.

Το δεύτερο είναι ένα φιλόδοξο έργο που προβλέπει την απευθείας μεταφορά πράσινης ενέργειας από τη Βόρεια Αφρική στην Ευρώπη, τη στιγμή που η ίδια η Ε.Ε. και οι ΗΠΑ έχουν στρατηγικό ενδιαφέρον για τέτοιες υποδομές, που μειώνουν την εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο και ενισχύουν τις αντοχές της Ευρώπης έναντι της Κίνας.

Τι γράφουν στην «ούγια» αυτά τα έργα; Όμιλος Κοπελούζου.

Αλλά και η αναφορά στην προοπτική συμμετοχής αμερικανικών κεφαλαίων ή τεχνογνωσίας σε ελληνικές ενεργειακές υποδομές, νομίζω ότι δεν είναι άσχετη με τις ήδη υπάρχουσες επαφές του Ομίλου με αμερικανικούς θεσμικούς και επενδυτικούς κύκλους.

Κρίνοντας από τις αναφορές της νέας πρέσβειρας, νομίζω ότι στην αναβάθμιση του ρόλου της χώρας μας στα μάτια της Ουάσιγκτον, τα μεγάλα και φιλόδοξα αυτά ενεργειακά έργα έχουν παίξει το ρόλο τους.

Υπό μίαν έννοια, ο Δημήτρης Κοπελούζος που τα οραματίστηκε πριν πολλά χρόνια, και επένδυσε ή επενδύει με στρατηγική συνέπεια στην υλοποίησή τους,  θα μπορούσε να χαρακτηριστεί κι αυτός ως ένας (άτυπος) πρεσβευτής της Ελλάδας, αφού τα έργα του ενισχύουν τη γεωπολιτική αξία της χώρας, πράγμα που αναγνωρίζουν  έμμεσα και οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Βλέπω, μιλώντας με ανθρώπους της αγοράς αερίου και της ευρύτερης ενεργειακής αγοράς, ότι θεωρούν κι αυτοί ως μεγάλη επιτυχία, και για τη ΔΕΠΑ αλλά και για τη χώρα, τη συμφωνία που έκανε η εταιρεία με τους Ρώσους. Νομίζω, δε, ότι -κυρίως- δεν περίμεναν τον μηδενισμό των απαιτήσεων της Gazprom για τις ρήτρες take or pay των προηγούμενων χρόνων. Όσο για τη νέα τιμολόγηση έως τη λήξη της σύμβασης το 2026, ουδείς γνωρίζει τα νούμερα, αλλά κάποιες σοβαρές πληροφορίες μιλάνε για τιμή καλύτερη από οποιαδήποτε άλλη «παίζει» στην ευρύτερη περιοχή και, βεβαίως, στη χώρα μας.

Πρέπει να ξέρετε πάντως ότι οι συνομιλίες με τους Ρώσους, αλλά και η όλη υπόθεση, ξεκινώντας από την προσφυγή της ΔΕΠΑ στη διαιτησία (την οποία παρεμπιπτόντως είχε ανακοινώσει ο Κωνσταντίνος Ξιφαράς στο 5^ο Power & Gas Forum του energypress, τον Μάρτιο του 2024) πέρασαν από σαράντα κύματα κατά το κοινώς λεγόμενο. Δεν ήταν μια εύκολη υπόθεση, αποτελούσε δε και ένα προσωπικό στοίχημα του Διευθύνοντος Συμβούλου της ΔΕΠΑ, ο οποίος εισηγήθηκε στην κυβέρνηση αυτή τη στρατηγική και σήκωσε το κύριο βάρος των διαπραγματεύσεων. Υπό αυτή την έννοια, είναι σίγουρα και μια προσωπική δικαίωση των Κωνσταντίνου Ξιφαρά που δικαιούται να φέρει και ως …παράσημο την επιτυχία για τη χώρα.

Τη βεβαιότητα ότι θα αλλάξει μέσα στα επόμενα χρόνια στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρισμού το κυρίαρχο μοντέλο της οριακής τιμολόγησης με βάση τις ακριβότερες μονάδες, εξέφρασε ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ, Μάνος Μανουσάκης. Σε συνέντευξη που παραχώρησε στη Ναυτεμπορική, ο επικεφαλής του διαχειριστή τόνισε ότι παρόλο που είναι ένα πολύ δύσκολο εγχείρημα, η κοινωνική πίεση θα είναι εν τέλει τέτοια που θα επιβάλει την αλλαγή του μοντέλου προς μια άλλη κατεύθυνση.
Αυτό που απομένει να φανεί είναι το πόσος χρόνος θα χρειαστεί, τη στιγμή που οι πρώτες συζητήσεις σε επίπεδο Βρυξελλών απέμειναν άκαρπες στα χρόνια αμέσως μετά την ενεργειακή κρίση.

Σε περιπτώσεις δημόσιων διαγωνισμών και προσκλήσεων έχουμε δει πολλά. Πρόσφατα σε πρόσκληση ενεργειακών επενδύσεων σε πολύπαθη περιφέρεια είχαμε και το φαινόμενο της παράτασης στην…παράταση. Με άλλα λόγια, τα τελευταία (κυριολεκτικά) λεπτά πριν τη λήξη της προθεσμίας ανακοινώθηκε παράταση 2 εβδομάδων. Για αθέμιτο ανταγωνισμό κάνουν λόγο οι υπόλοιποι συμμετέχοντες, οι οποίοι ουσιαστικά θα συγκριθούν με ανταγωνιστές οι οποίοι θα έχουν στη διάθεσή τους 2 επιπλέον εβδομάδες να προετοιμαστούν. 

Επειδή όμως οι άμεσα θιγόμενοι δεν είναι χθεσινοί, ήδη φροντίζουν για την επόμενη ημέρα της διαγωνιστικής διαδικασίας, υπογραμμίζοντας ότι η σοβαρότητα δεν πρέπει να ερμηνεύεται ώς αδυναμία…