Ραδιενεργά

Σημάδια εκτόνωσης στην διένεξη Λιβάνου - Ισραήλ με επίκεντρο το κοίτασμα φυσικού αερίου Καρίς μεταφέρει σημερινό ρεπορτάζ του Reuters, μετά και την επίσκεψη του Άμος Χοχστάιν στη Βηρυτό. Η διήμερη επίσκεψη ολοκληρώθηκε και φαίνεται ότι ο Λίβανος δεν θα επιμείνει στην θέση του για διεκδικήσεις στη λεγόμενη "Line 29", η οποία αγγίζει και το Καρίς, αλλά θα εστιαστεί στη "Line 23 και λίγο παραπέρα", όπως χαρακτηριστικά αναφέρει το Reuters.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, για τον ενεργειακό απεσταλμένο των ΗΠΑ, θέμα σχετικά με το κοίτασμα Καρίς ήταν εκτός οποιασδήποτε συζήτησης. Άλλωστε, τις προηγούμενες μέρες, ισραηλινά ΜΜΕ όπως η αγγλόφωνη έκδοση της εφημερίδα Χααρέτζ επεσήμαιναν ότι η περιοχή του Καρίς δεν περιλαμβανότανστους χάρτες ο Λίβανος είχεκαταθέσει στον ΟΗΕ στο πλαίσιο των συζητήσεων για τον καθορισμό ΑΟΖ προ δεκαετίας.

Μάλιστα, η Χααρέτζ παρουσίασε και δορυφορική φωτό με το FPSO "Energean Power", προβάλλοντας την θέση του τελευταίου στον χάρτη και επισημαίνοντας ότι το FPSO και το κοίτασμα βρίσκονται 10 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά έξω από το σημείο που ο Λίβανος είχε υποδείξει ως τη δυνητική ΑΟΖ του.

Όπως είναι γνωστό, το θέμα ήρθε στην επικαιρότητα έπειτα από δηλώσεις του Προέδρου του Λιβάνου Μισέλ Αούν περί λιβανέζικης κυριαρχίας στο Καρίς, οι οποίες ακολούθησαν την άφιξη του Energean Power στο Καρίς την προηγούμενη εβδομάδα.Οι αιτιάσεις της Βηρυτού είχαν απορριφθεί κατηγορηματικά με κοινή δήλωση των ΥπουργώνΕξωτερικών, Άμυνας και Ενέργειας του Ισραήλ...

image.png

Οι Βρυξέλλες δεν φημίζονται για την ταχύτητα στη λήψη των αποφάσεων. Το είδαμε με το σχέδιο Ισπανίας - Πορτογαλίας, το βλέπουμε τώρα και με τον ελληνικό μηχανισμό παρέμβασης στη χονδρική αγορά ρεύματος. Αυτό που μου μεταφέρεται από την κυβέρνηση είναι ότι δεν έχουν καταγραφεί αντιρρήσεις από τα στελέχη της Κομισιόν, ωστόσο η διαδικασία έχει τους ρυθμούς της. Είναι έτσι; Θα δούμε, γιατί ακούω και άλλες εκδοχές για την ουσία των εκκρεμών θεμάτων, καθώς, όπως καταλαβαίνετε, τα λόμπι δουλεύουν... φουλ. Για να επιταχυνθούν οι ρυθμοί πάντως, όπως λένε από το ΥΠΕΝ, ο υπουργός Κώστας Σκρέκας, ο οποίος όπως θυμάστε είχε πάει ο ίδιος στις Βρυξέλλες για να παρουσιάσει την ελληνική πρόταση, θα έχει επαφή την Τρίτη στην Αθήνα με τη γενική διευθύντρια της DG Energy της Κομισιόν Ditte Juul -Joergensen. Το «άγχος» του υπουργού είναι να προλάβει να πάρει το πράσινο φως, να καταθέσει τη νομοθετική ρύθμιση στο νομοσχέδιο για τις ΑΠΕ και βέβαια να εφαρμόσει το νέο σύστημα από 1ης Ιουλίου. Για να δούμε, μετά το "αρχική συμφωνία για τον νέο μηχανισμό που θα εφαρμοστεί στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας από τον Ιούλιο" που ανακοίνωσε το ΥΠΕΝ στις 23 Μαϊου, πότε θα δούμε το τέλος και... τι τέλος θα δούμε!

Σας έχω γράψει κι εγώ για τις σπασμωδικές αποφάσεις και κινήσεις που κάνει η κυβέρνηση, υπό το βάρος της οργής των πολιτών και της πίεσης της αντιπολίτευσης, όσον αφορά τη διαχείριση του πραγματικά πολύ δύσκολου θέματος της ενεργειακής ακρίβειας. Αλλά τα λέει καλύτερα επί του θέματος ο (πρώτος μου διευθυντής) Κώστας Καλλίτσης:

«Αντί η επικοινωνιακή πολιτική να κληθεί να υπηρετήσει την άσκηση μιας δίκαιης και αυστηρής πολιτικής, η δημοσιονομική πολιτική κλήθηκε να υπηρετήσει τις ανάγκες της κυβερνητικής επικοινωνίας»

Μπορεί η μεταγραφική περίοδος στο ποδόσφαιρο να άνοιξε μόλις σήμερα και όλοι οι οπαδοί πλέον περιμένουν να δουν τι μεταγραφές θα κάνουν οι ομάδες τους, όμως η Γενική Γραμματέας Ενέργειας και Ορυκτών Πόρων του ΥΠΕΝ Αλεξάνδρα Σδούκου έχει ήδη φροντίσει για την αναβάθμιση του επιτελείου της με μια νέα προσθήκη, από αυτές που οι συνάδελφοι του αθλητικού ρεπορτάζ θα χαρακτήριζαν “από το πάνω ράφι”.

Πρόκειται γαι τον Δημήτρη Καρδοματέα, ο οποίος προ ημερών προσελήφθη σε θέση μετακλητού συνεργάτη στο ιδιαίτερο γραφείο της κ. Σδούκου.

Ο κ. Καρδοματέας, ο οποίος το τελευταίο διάστημα δραστηριοποιούνταν ως ενεργειακός σύμβουλος, έχει διατελέσει, μεταξύ άλλων Γενικός Δ/ντής Στρατηγικής & Ανάπτυξης του ΔΕΣΦΑ, πρόεδρος της ΜΟΔ και μέλος Δ.Σ. ENTSOG και GIE. Οι αναγνώστες του energypress τον ξέρουν βέβαια και από τα πολύ ενδιαφέροντα άρθρα του που σημειώνουν «πρωτιές» αναγνωσιμότητας...

Σχετικά με τις παρεμβάσεις στο ρεύμα, εκείνο που πρέπει να έχουμε υπόψη μας είναι, όπως έχουμε πεί και άλλες φορές, ότι τεχνικές μπορεί να υπάρχουν διάφορες (άλλες αρέσουν στην Κομισιόν, άλλες δεν αρέσουν, άλλες περνάνε, άλλες δεν περνάνε) αλλά στο τέλος εκείνο που μένει είναι το δει δη χρημάτων. Με λίγα λόγια, πόσα λεφτά έχεις για να ελαφρύνεις το βάρος των καταναλωτών. Και εγώ καινούργια λεφτά δεν βλέπω, εκτός και αν τα δώσει ο προϋπολογισμός. Ιδού τι εννοώ:

Πρώτον, επειδή οι προμηθευτές θα συνεχίσουν να αγοράζουν στην Οριακή Τιμή Συστήματος, όπως μέχρι τώρα, δεν μπορεί να υπάρξει οριζόντια μείωση των τιμών του ρεύματος όπως ίσως θα προσδοκούσε κανείς εάν πέρναγε η αρχική λύση που προωθούσε η κυβέρνηση.

Δεύτερον, τα «παλιά» έσοδα του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης παραμένουν περίπου ως έχουν: πλειστηριασμοί δικαιωμάτων ρύπων, επιστροφές από ταρίφες ΑΠΕ, πλεονάσματα ΥΚΩ.

Τρίτον, το νέο έσοδο του ΤΕΜ είναι τα υπερβολικά έσοδα των ηλεκτροπαραγωγών (λιγνίτες, νερά, φυσικό αέριο και κάποιες λίγες ΑΠΕ που έχει λήξει η 20ετία της σταθερής ταρίφας τους) που θα «πιάνονται» κατευθείαν στην πηγή, δηλαδή στην εκκαθάριση του Χρηματιστηρίου Ενέργειας. Πόσα είναι αυτά; Είναι πολύ πρόσφατος ο υπολογισμός που έκανε η ΡΑΕ: 920 εκατ. το εξάμηνο, δηλαδή 1,850 δις για τον ένα χρόνο που θα ισχύσει ο ιδιότυπος αυτός κόφτης. Είναι αυτά καινούργια λεφτά; Για το ΤΕΜ είναι, αλλά για το συνολικό σύστημα, που μας ενδιαφέρει, δεν είναι. Διότι κατά το τελευταίο εξάμηνο, αυτά τα 920 εκατ. ευρώ διοχετεύθηκαν (όπως μας βεβαιώνουν κυβέρνηση και εταιρείες, μη φοβούμενες μάλιστα την έγερση ζητημάτων ανταγωνισμού) σε ελαφρύνσεις προς τους καταναλωτές (εκπτώσεις, διατήρηση σταθερών τιμολογίων κ.λπ.) και ό,τι απομένει θα φορολογηθεί με το 90% των περίφημων «ουρανοκατέβατων».

Τέταρτον, αν πάρεις «στην πηγή» από τους παραγωγούς (και κυρίως από τη ΔΕΗ, μην γελιόμαστε) αυτά τα 920 εκατ. στο εξάμηνο, θα πρέπει να αναπροσαρμόσουν τα οικιακά και επαγγελματικά τιμολόγιά τους στη λιανική, ιδίως τα σταθερά, αλλιώς θα μπαίνουν μέσα «με τα τσαρούχια». Αλλά όσο αυξάνουν τα ονομαστικά τιμολόγια των εταιρειών, τόσο μεγαλύτερα ποσά χρειάζεται το κράτος για επιδοτήσεις.

Πέμπτον, είναι γεγονός ότι η κυβέρνηση θα έχει μεγαλύτερη άνεση να διαχειριστεί με βάση κάποια κριτήρια και με καλύτερη στόχευση τα συνολικά χρήματα που θα δώσει για επιδοτήσεις. Στο τέλος της ημέρας όμως, για να ικανοποιήσει τους στόχους που έχει υποσχεθεί, αλλά και τις προσδοκίες που έχει ο καταναλωτής μετά τις πανηγυρικές εξαγγελίες, πρέπει να έρθει η τιμή της κιλοβατώρας όχι πάνω από τα 14 λεπτά (μιλάμε για το ανταγωνιστικό σκέλος, όχι στο σύνολο) δηλαδή να είναι αυξημένη μέχρι 30% σε σχέση με το γενικό τιμολόγιο της ΔΕΗ πριν την κρίση και μάλιστα για το μεγαλύτερο εύρος της κατανάλωσης και για όλους τους καταναλωτές. Για να γίνει κάτι τέτοιο, τα λεφτά που χρειάζεται να δοθούν από τον προϋπολογισμό είναι πολύ πολύ περισσότερα από το 1,1 δις. ευρώ που έχει εγγραφεί.

Έκτον, οι δυνατότητες του προϋπολογισμού μιας χώρας που έχει ως στόχο την επενδυτική βαθμίδα μέσα στο 2023 και σήμερα δυσκολεύεται πολύ να αντλήσει λεφτά από την αγορά με ικανοποιητικά επιτόκια, είναι πεπερασμένες και περιορισμένες. Εάν δοθούν τα χρήματα που απαιτούνται για να ελεγχθεί κάπως η φωτιά που έχει ανάψει στην κοινωνία από το εξωφρενικό ενεργειακό κόστος, τότε η τρύπα που θα ανοίξει στον προϋπολογισμό θα είναι δυσκόλως διαχειρίσιμη.

Έβδομον, γιαυτό οι εκλογές το Φθινόπωρο, μην σου πω και νωρίτερα, είναι μάλλον αναπόφευκτες…

Μπορεί η έκθεση της Κομισιόν να τοποθετεί το κλείσιμο της οικονομικής συναλλαγής για τη ΔΕΠΑ Υποδομών στα μέσα Ιουνίου, ωστόσο τα σύννεφα με τους Ιταλούς δεν έχουν πάψει να υπάρχουν. Δεν ξέρω τι εικόνα είχαν σχηματίσει (και προφανώς εδώ έχει ευθύνες το ΤΑΙΠΕΔ που έπρεπε να έχει ξεκαθαρίσει τα πράγματα) αλλά οι επιτελείς της Italgas είναι πολύ ενοχλημένοι, όπως μου μεταφέρεται… Βρε, μήπως το έχουν μετανιώσει με όλα αυτά που συμβαίνουν περί το φυσικό αέριο; Ή για τα –πράγματι- πολλά λεφτά που δώσανε;

Πάντως, κύκλοι της ΡΑΕ αναφερόμενοι στο θέμα που έχει προκύψει λένε ότι η Αρχή είναι υποχρεωμένη να εφαρμόσει το ευρωπαϊκό πλαίσιο ανεξάρτητα από το ποια εταιρεία έχει απέναντί της. Συμπληρώνουν ότι δεν θέλουν να δημιουργήσουν κανένα πρόσκομμα στην Italgas ως αγοραστή της ΔΕΠΑ Υποδομών, ούτε να της στερήσουν τη δυνατότητα χειρισμών σε ό,τι αφορά τη διοικητική και οργανωτική δομή της εταιρείας, αρκεί να τηρούνται όσα προβλέπει το ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Παρόλα αυτά, από την ίδια πηγή προκύπτει η πληροφορία ότι η απόφαση της ΡΑΕ για την πιστοποίηση των εταιρειών διανομής (ΕΔΑ ΘΕΣΣ, ΕΔΑ Αττικής και ΔΕΔΑ), η οποία φαίνεται ότι έχει δημιουργήσει την ανησυχία στην Italgas, δεν πρόκειται να αλλάξει. Απλά είναι πιθανόν να υπάρξει αναλυτικότερη τεκμηρίωση και αποσαφήνιση των υποχρεώσεών τους στο κείμενο αιτιολόγησης της απόφασης.

Βλέποντας κανείς το κείμενο τεκμηρίωσης που συνοδεύει την ανακοίνωση της Κομισιόν για την εφαρμογή του Σχεδίου REPowerEU (δείτε εδώ), του σπουδαιότερου πλέον στρατηγικού σχεδίου της Ε.Ε., διαπιστώνει ότι τα δεδομένα που λαμβάνει υπόψη προέρχονται κατά κύριο λόγο από τα μοντέλα PRIMES που έχει τρέξει για λογαριασμό της Επιτροπής το εργαστήριο Ε3Μ Lab του ΕΜΠ που διευθύνει o καθηγητής Παντελής Κάπρος. Δεν είναι η πρώτη φορά (άλλωστε το green deal και το Fit for 55 στηρίχτηκαν επίσης στα μοντέλα του συγκεκριμένου εργαστηρίου), ωστόσο είναι πραγματικά εντυπωσιακό να συνειδητοποιεί κανείς το πόσο έχουν προχωρήσει στον τομέα αυτό οι έλληνες επιστήμονες. Αλλά να πω και κάτι ακόμα: Επειδή ο καθηγητής Κάπρος παρεμβαίνει συχνά δημοσίως για τα ενεργειακά θέματα, η εμπλοκή του στις επεξεργασίες της Κομισιόν είναι ένας λόγος παραπάνω για να παρακολουθεί κανείς με προσοχή τις επισημάνσεις του...

Επειδή διαβάζω κι εγώ διάφορα για τη Volterra, θα σας πώ αυτά που ξέρω:

Πρώτον η θυγατρική της AVAX δεν πωλείται ως εταιρεία, ούτε… κλείνει.

Δεύτερον, το κομμάτι της προμήθειας ρεύματος μάλλον δεν θα αλλάξει χέρια, θα μείνει στην εταιρεία. Αρκετοί σοβαροί παίχτες εξέτασαν τα στοιχεία αλλά κατάληξη με μια ελκυστική προσφορά δεν φαίνεται να υπάρχει. Επιπλέον, τα αφεντικά της εταιρείας κρίνουν ότι τα πολύ δύσκολα πέρασαν και στο εξής, μετά τα μέτρα που θα εφαρμοστούν από τον Ιούλιο, οι ανάγκες ρευστού θα είναι χαμηλότερες, το πελατολόγιο θα είναι υγιέστερο και τα ρίσκα μικρότερα. Συνεπώς δεν υπάρχει κάποιος λόγος για βιασύνες.

Τρίτον, το χαρτοφυλάκιο ΑΠΕ πωλείται, αλλά όχι κατ΄ ανάγκη ολόκληρο. Πωλούνται κάποιες θυγατρικές της Volterra στις οποίες ανήκουν συγκεκριμένα πάρκα. Ενδιαφέρον και προσφορές υπάρχουν (όχι μόνον από τη ΔΕΗ Ανανεώσιμες και την Iberdrola Rokas αλλά και από άλλους πολύ ισχυρούς ομίλους) και η όλη υπόθεση εκτιμάται ότι θα κλείσει μετά τις 15 Ιουνίου.

Αυτά προς το παρόν…

Τα νούμερα σχετικά με τα «ουρανοκατέβατα» κέρδη είναι πλέον πάνω στο τραπέζι και το δίλημμα για την κυβέρνηση, ανάμεσα σε δύο καταφανώς προβληματικές για την ίδια αποφάσεις είναι σαφές:

Αν φορολογήσει τα καθαρά κέρδη που μένουν στο ταμείο των ηλεκτρικών εταιρειών, τα έσοδα που θα εισπράξει θα είναι ελάχιστα και συνεπώς η σχετική εξαγγελία Μητσοτάκη, στην οποία προχώρησε ο πρωθυπουργός υπό την οργή των καταναλωτών και την πίεση της αντιπολίτευσης, θα αποδειχθεί ατελέσφορη.

Αν από την άλλη, δεν αποδεχθεί την επιχειρηματολογία των εταιρειών παραγωγής (αλλά και της ΡΑΕ), και προχωρήσει στη φορολόγηση των υπερεσόδων, χωρίς να εξετάζει εάν το μεγαλύτερο μέρος τους διοχετεύθηκε σε εκπτώσεις προς τους καταναλωτές, τότε θα πλήξει κατά κύριο λόγο τη ΔΕΗ, δεδομένου ότι το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος από τα επιπλέον έσοδα που κατέγραψε η ΡΑΕ αφορούν έσοδα της ΔΕΗ. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένα νέο πρόβλημα για την επιχείρηση, όπως άλλωστε φαίνεται από την πίεση που δέχεται η μετοχή της τις τελευταίες ημέρες.

Σε κάθε περίπτωση η υπερβολική επικέντρωση του δημόσιου διαλόγου στο θέμα των «ουρανοκατέβατων» μεταφέρει τη συζήτηση στο μικροπολιτικό παιχνίδι και αποκρύπτει τρείς βασικές αλήθειες:

Πρώτον, η εξαρχής παραπλανητική κυβερνητική ρητορική ότι θα καλύψει το 80% ή το 90% των επιβαρύνσεων που θα είχαν οι πολίτες και οι επιχειρήσεις από τις αυξήσεις ρεύματος, ρητορική που δημιούργησε εφησυχασμό χωρίς να είναι δυνατόν να επιβεβαιωθεί στην πράξη, δεν επέτρεψε να συνειδητοποιήσουν οι πολίτες έγκαιρα το μέγεθος του προβλήματος και να αυτοπροστατευθούν με το μόνο τρόπο που έχουν στη διάθεσή τους: Τη μείωση της κατανάλωσης ρεύματος με περιορισμό της σπατάλης.

Δεύτερον, με δεδομένο ότι η χώρα ανήκει στην Ε.Ε. και δεν μπορεί παρά να ασκεί την ενιαία ευρωπαϊκή πολιτική (target mοdel), εκκρεμούν σημαντικές παρεμβάσεις για την ωρίμανση των εγχώριων χρηματιστηριακών ενεργειακών αγορών έτσι ώστε να λειτουργούν χωρίς στρεβλώσεις και σε όφελος των καταναλωτών. Ταυτόχρονα υπάρχουν εργαλεία στο έκτακτο σχέδιο REPowerEU της Κομισιόν για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης που μπορούν πλέον να αξιοποιηθούν.

Τρίτον, πρέπει να γνωρίζουμε ότι η διεθνής αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου έχει αυξήσει περίπου κατά 10 δις. ευρώ το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα μας σε ετήσια βάση. Το βάρος αυτό καλείται να πληρώσει ο καταναλωτής είτε απευθείας μέσω των λογαριασμών, είτε έμμεσα μέσω του εθνικού προϋπολογισμού.

Το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος αυτού του ποσού πηγαίνει στη Ρωσία του Πούτιν και στους άλλους παραγωγούς αερίου (των ΗΠΑ περιλαμβανομένων) αλλά και σε κάποιους πολύ μεγάλους διεθνείς traders που έχουν τη δυνατότητα να παίξουν και να κερδοσκοπήσουν στο χρηματιστήριο TTF της Ολλανδίας και αλλού. Συνεπώς, για τη χώρα μας είναι περισσότερο αναγκαία από ποτέ μια κεντρική Ευρωπαϊκή απάντηση που θα καλύψει χρηματοδοτικά τις πολιτικές ελάφρυνσης νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

(από το editorial του Energy Weekly Review)

Νομίζω ότι η διαρροή του κειμένου της Κομισιόν με τη νέα «εργαλειοθήκη» μέτρων για την ενεργειακή κρίση δικαιώνει αν μη τι άλλο το ΠΑΣΟΚ για την πρόταση που κατέθεσε στη Βουλή. Ο στόχος εν τέλει είναι ίδιος με εκείνον των κυβερνητικών μέτρων (να πληρώνει ο καταναλωτής την κιλοβατώρα περί τα 14 λεπτά), αλλά ίσως η διαφορά έγκειται στο πόσο συμβατές είναι οι προτάσεις με τα «εργαλεία» που προτείνει η Κομισιόν και συνεπώς πόσο εύκολα θα περάσουν. Ας ελπίσουμε ότι τελικά δεν θα υπάρξει πρόβλημα γιατί εκείνο που επείγει είναι η εφαρμογή των μέτρων.

Σας θυμίζω πάντως πως η τροπολογία του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής που κατατέθηκε στις 5 του μηνός, αφορούσε τη θέσπιση ανώτατης τιμής κιλοβατώρας στη λιανική , η οποία δεν θα υπερβαίνει το 10% των χρεώσεων προμήθειας που πλήρωνε ο καταναλωτής σε σχέση με την 1^η Μαΐου του 2021 (ουσιαστικά η τιμή της κιλοβατώρας ορίζονταν στα περίπου 0,14 ευρώ και πάγωνε η ρήτρα αναπροσαρμογής).

Επειδή ξέρω και το παρασκήνιο, να σας πω ότι ο καθηγητής Χάρης Δούκας που έχει ισχυρό ρόλο στο ΠΑΣΟΚ περί τα ενεργειακά, έχοντας αρκετές συνομιλίες όλο το προηγούμενο διάστημα με στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ετοίμασε την πρόταση για το «πλαφόν στη λιανική» με τέτοιο τρόπο, ώστε να είναι άμεσα εφαρμόσιμη. Για να γίνει αυτό έπρεπε να εντάσσεται στις σχετικές Κατευθύνσεις που είχε ήδη παράσχει η Επιτροπή και οι οποίες τώρα επιβεβαιώνονται με τη νέα «εργαλειοθήκη».  Η άποψη του κ. Δούκα είναι πως οποιαδήποτε παρέμβαση ξεκινάει από τη χονδρική θα χρειαστεί όχι την «ενημέρωση» αλλά την «έγκριση» της Επιτροπής (της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού συγκεκριμένα), καθώς μπαίνουν θέματα κρατικών ενισχύσεων (State Aid).

Για αυτό, όπως μου εξηγούν, οι διατυπώσεις της τροπολογίας που αφορούσαν στις ρυθμίσεις εξομάλυνσης των συνεπειών εφαρμογής του πλαφόν στους προμηθευτές λιανικής ήταν πολύ προσεκτικές.

«Η τροπολογία χαρακτηρίστηκε από κάποιους απλοϊκή. Υπήρχε λόγος που ήταν τόσο διαφανής. Είχαν φιλτραριστεί οι διατάξεις λέξη προς λέξη, ώστε να μην υπάρχουν γκρίζα σημεία, που να «χτυπάνε» σε θέματα κοινών κανόνων ευρωπαϊκών αγορών» μου μεταφέρετε αρμοδίως...

Διαβάσατε για το χθεσινό call της κυβέρνησης με την DG Energy της Κομισιόν σχετικά με τη δέσμη μέτρων που προτίθεται να εφαρμόσει η χώρα μας για την λειτουργία της αγοράς ηλεκτρισμού και, εν τέλει, για την ελάφρυνση νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Σωστά μου επεσήμαναν κάποιοι ότι σας χρωστάω τη συνέχεια. Επειδή όμως έχει πέσει σιγή ασυρμάτου, το μόνο που έχω να σας πω είναι ότι η ελληνική πλευρά, μετά την τηλεδιάσκεψη, εμφανίζεται μάλλον αισιόδοξη ότι τα μέτρα «περνάνε». Είναι έτσι; Θα το δούμε προϊόντος του χρόνου.

Αυτά παθαίνεις όταν βαδίζεις με γνώμονα την επικοινωνία ή όταν «προτρέχει η γλώττα της διανοίας» που έλεγαν οι παλιοί. Στο τέλος βρίσκεσαι να «τρώς ξύλο» από όλους. Για το κυβερνητικό επιτελείο μιλάω, το οποίο με τις κινήσεις του σχετικά με τη φορολόγηση των συγκυριακών αυξημένων κερδών της ηλεκτροπαραγωγής (ΔΕΗ και ιδιώτες) εξασφάλισε ότι η κυβέρνηση, μονά ζυγά, θα βρεθεί χαμένη. Διαρροή στη διαρροή τα «ουρανοκατέβατα» τις τελευταίες ημέρες ανέβαιναν και έπεφταν, τα «υπερέσοδα» γίνονταν «υπερκέρδη» και τα «υπερκέρδη» «υπερέσοδα», καλλιεργήθηκαν προσδοκίες, αλλά στην ουσία η πραγματικότητα είναι μία. Δεν αλλάζει επειδή την βλέπεις από άλλη οπτική γωνία. Και η πραγματικότητα είναι η εξής:

Τα παραπάνω έσοδα όλων των εταιρειών παραγωγής υπολογίστηκαν από τη ΡΑΕ σε 927,44 εκατ. ευρώ. Από αυτά, τα  729,91 εκατ ευρώ είναι της ΔΕΗ και τα 197,53 εκατ. ευρώ είναι των ιδιωτών (δηλαδή Mytilineos, Elpedison, ΗΡΩΝ και μαζί οι ΑΠΕ που συμμετέχουν ελεύθερα στην αγορά). Ήδη η ΡΑΕ αφαιρεί τα 335,99 εκατ ευρώ, που είναι η έκπτωση του 30% που έκανε η ΔΕΗ όταν ξεκίνησε η εφαρμογή της ρήτρας αναπροσαρμογής. Συνεπώς για τη ΔΕΗ απομένουν 393,92 εκατ. ευρώ «επιπλέον κέρδη». Αλλά τόσο οι ιδιώτες, όσο (και κυρίως) η ΔΕΗ, αυτά τα «επιπλέον κέρδη» τα έβαλαν στην τσέπη τους; Αυτό θα φαινόταν καθαρά στις οικονομικές καταστάσεις στις οποίες όπως καταλαβαίνετε δεν γράφουν ό,τι θέλουν. Γιαυτό υπάρχουν τα λογιστικά πρότυπα, οι ορκωτοί ελεγκτές κλπ. Και οι λογιστικές καταστάσεις δείχνουν ότι όλοι οι καθετοποιημένοι γράφουν μεγάλα κέρδη από την παραγωγή και μεγάλες ζημιές από την προμήθεια. Για παράδειγμα, από τα σταθερά τιμολόγια, από την καθυστέρηση στην εφαρμογή των αυξήσεων, από τα χρηματοοικονομικά έξοδα για την κάλυψη των αναγκών σε ρευστότητα κ.λπ.

Η ΔΕΗ, που έχει και τη μερίδα του λέοντος (και τροφοδοτεί με φθηνό ρεύμα και όλη την Υψηλή Τάση ειρρήσθω εν παρόδω), υπολογίζει ότι η ζημιά της από τα σταθερά τιμολόγια για το υπό διερεύνηση διάστημα, είναι πάνω από 400 εκατ ευρώ, καθώς ως γνωστόν δεν άλλαξε τις συμβάσεις που είχαν υπογραφεί στις εποχές της χαμηλής Οριακής Τιμής. Συνεπώς, 393,2 εκατ. ευρώ τα υπερκέρδη, πάνω από 400 εκατ. ευρώ η ζημιά. Τι θα φορολογήσει ο κ. Μητσοτάκης;

Κοντός ψαλμός και θα δούμε... Αλλά όπως σας είπα, ό,τι και να κάνει, υπολογίσιμα έσοδα δεν θα μαζέψει, για τις ίδιες τις εταιρείες, με πρώτη τη ΔΕΗ, η επιβάρυνση θα είναι μεγάλη, ενώ ταυτόχρονα θα δέχεται την εύκολη κριτική ότι «μαγειρεύει» τα υπερκέρδη για να προστατέψει τους «δικούς του». Μεγάλη επιτυχία!

Εν αναμονή του νομοσχεδίου για τα offshore και των αποφάσεων που θα ληφθούν, συνωστίζονται οι ενδιαφερόμενοι να πιάσουν καλές θέσεις στη γραμμή εκκίνησης για την ανάπτυξη της αγοράς των υπεράκτιων αιολικών στη χώρα μας και μεταξύ αυτών θα πρέπει να προσθέσουμε και 2 τουλάχιστον βελγικές εταιρείες που κινούνται ήδη αρκετά μεθοδικά, κάνοντας τις απαραίτητες διερευνητικές επαφές.

Πρόκειται για την εταιρεία Parkwind του Ομίλου Colruyt Group, καθώς και τον Όμιλο Jan De Nul, που, όπως είναι σε θέση να γνωρίζει το energypress, δεν έχασαν την ευκαιρία να εκμεταλλευτούν την πρόσφατη επίσκεψη του βασιλικού ζεύγους του Βελγίο στην Ελλάδα, προκειμένου να εξασφαλίσουν έναν επιπλέον δίαυλο επικοινωνίας του ενδιαφέροντός τους προς την ελληνική κυβέρνηση.

Μάλιστα, έχουν ήδη ρίξει στο τραπέζι τη δυνατότητα υποστήριξης έργων του ενδιαφέροντός τους και από την αντίστοιχη 'Enterprise Greece' της Φλάνδρας, τη Flanders Investment & Trade (FIT), η Managing Director της οποίας, Claire Tillekaerts βρέθηκε στην Αθήνα και διαμήνυσε ότι το ενδιαφέρον των Βέλγων δεν αφορά μόνο τα πλωτά αιολικά, αλλά επεκτείνεται και στα projects για τα “πράσινα” νησιά, πεδίο στο οποίο εκτιμούν ότι υπάρχουν μεγάλα περιθώρια συνεργασίας…

Θα έχετε μπερδευτεί με τα όσα διαβάζετε σχετικά με το πως θα εφαρμοστούν τα κυβερνητικά μέτρα για την αγορά ηλεκτρισμού και την ελάφρυνση νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Ειδικά για το πως θα λειτουργήσει το νέο μοντέλο στην χονδρική από 1ης Ιουλίου, για το αν θα ανασταλεί θεσμικά η ρήτρα αναπροσαρμογής ή απλώς θα «ισοσκελιστεί» μερικώς το αποτέλεσμά της και για το πόσα είναι τα μέχρι σήμερα υπερέσοδα και υπερκέρδη και πως τελικά θα φορολογηθούν, γίνεται κυριολεκτικά μύλος!

Για να μην τα βάζετε όμως με τους δημοσιογράφους που προσπαθούν να μάθουν και να ενημερώσουν τους αναγνώστες τους, να σας ενημερώσω ότι όλα αυτά δεν είχαν «κλειδώσει» πριν γίνουν οι εξαγγελίες Μητσοτάκη και υπουργών. Έγιναν εσπευσμένα οι ανακοινώσεις λόγω της έντονης πολιτικής πίεσης και της ανάγκης να πάει ο πρωθυπουργός με νέα δεδομένα στο συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας. Και τώρα ψάχνονται τα επιτελεία να φτιάξουν τα μέτρα έτσι ώστε να δίνουν επαρκές αποτέλεσμα, να μπορεί να τα αντέξει ο προϋπολογισμός και να μην «χτυπάνε» στις Βρυξέλλες. Θα τα καταφέρουν; Θα το δούμε το επόμενο διάστημα.

Η όλη διαδικασία μου θυμίζει πάντως κάποιους παλιούς αρχισυντάκτες που έδιναν στο δημοσιογράφο τον πιασάρικο τίτλο που ήθελαν να "χτυπήσουν" στο πρωτοσέλιδο και του λέγανε «φτιάξε τώρα εσύ το κομμάτι». Το αποτέλεσμα; Κάποιες φορές πολύ καλό, κάποιες για γέλια και άλλες για κλάματα! Ας ελπίσουμε στην περίπτωση των μέτρων να είναι καλή η συναστρία…

Η ανάπτυξη των ΑΠΕ στη χώρα μας υπήρξε μέχρι σήμερα δυναμική και συνεχίζεται με πολύ καλό ρυθμό. Δυστυχώς αυτή η ανάπτυξη δεν συνδυάστηκε, όπως έγινε σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με την εγκατάσταση κάποιας παραγωγικής δραστηριότητας στον τομέα του εξοπλισμού, εκτός ίσως από την παραγωγή βάσεων στήριξης φωτοβολταϊκών. Αυτό σημαίνει ότι περιορίζεται η εγχώρια προστιθέμενη αξία και γενικά η ωφέλεια της χώρας.

Ίσως όμως το τρένο που έχασε η χώρα με τους εξοπλισμούς ΑΠΕ να το προλάβει με την αποθήκευση ενέργειας που είναι σήμερα το «ιερό δισκοπότηρο» της πράσινης ενεργειακής μετάβασης.

Κατ΄αρχάς, όπως διαβάσατε, ο κλάδος μπαίνει στην πρώτη γραμμή του ενεργειακού σχεδιασμού αφού η αναθεώρηση του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα, από το χαρτοφυλάκιο μονάδων συνολικής ισχύος 1,5 Γιγαβάτ έως το 2030, που προβλέπει το υφιστάμενο ΕΣΕΚ, διπλασιάζει το στόχο, ώστε στο τέλος της 10ετίας να έχουν εγκατασταθεί έργα 3 Γιγαβάτ. 

Αυτό που ίσως δεν έχουν συνειδητοποιήσει πολλοί, είναι ότι έχουμε ήδη στην Ελλάδα έναν παγκόσμιο ηγέτη στον κλάδο της αποθήκευσης ενέργειας, γεγονός που βάζει τα πράγματα σε άλλη βάση.

sunlight2.jpg

Μιλάμε για την Sunlight του Ομίλου Γερμανός, μια εταιρεία κολοσσό, όχι με τα εγχώρια μέτρα και σταθμά, αλλά τα παγκόσμια. Με παρουσία σε όλον τον πλανήτη, με ισχυρό Κέντρο Έρευνας και Ανάπτυξης και με παραγωγική δραστηριότητα στις ΗΠΑ, την Ιταλία και βέβαια στην Ελλάδα, με τη «ναυαρχίδα» της βασικής παραγωγικής μονάδας στην Ξάνθη.

Το 2021, η εταιρεία ανακοίνωσε την έναρξη του διαφοροποιημένου επιχειρηματικού της πλάνου ύψους 560 εκατ. ευρώ για επέκταση της παραγωγικής δυναμικότητάς της σε προϊόντα αποθήκευσης ενέργειας, μεταξύ άλλων και με μια καινοτόμα επένδυση στη Δυτική Μακεδονία.

Συνεπώς οι προϋποθέσεις υπάρχουν και μπορεί κανείς να έχει βάσιμες προσδοκίες ότι από τον τομέα της αποθήκευσης, σε ότι τουλάχιστον αφορά την τεχνολογία των μπαταριών, η χώρα θα μπορέσει να καρπωθεί μεγάλο μέρος της αξίας που θα δημιουργήσει η ραγδαία ανάπτυξη των επόμενων χρόνων...

Ο πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ σχολίασε ως εξής την όλη συζήτηση περί εναλλακτικών σεναρίων που θα μειώσουν τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για τον τελικό καταναλωτή και τις επιχειρήσεις, που έτσι και αλλιώς απαιτούν την έγκριση της Επιτροπής και μεταφέρονται για μετά τον Ιούνιο:

«Όσες επιδοτήσεις και να δοθούν, εάν δεν ληφθούν ρυθμιστικά μέτρα που να αντιμετωπίζουν τις υφιστάμενες  δομικές στρεβλώσεις της αγοράς, όπως η μη σύναψη διμερών συμβολαίων λόγω απροθυμίας των καθετοποιημένων παραγωγών, ελλείψει ανταγωνισμού, σε συνδυασμό με την υποχρεωτική μεταφορά (pass through) των τιμών της χονδρεμπορικής αγοράς στα τιμολόγια των καταναλωτών, η αγορά μας δεν θα θυμίζει λειτουργία ευνομούμενης ευρωπαϊκής αγοράς.

Έχουμε σε όλους τους τόνους εκφράσει τον προβληματισμό μας εάν υπάρχει πραγματικός έλεγχος των τιμών στη χονδρεμπορική αγορά και έχουμε ασκήσει κριτική γιατί καθυστερούν σημαντικά οι αναγγελθείσες μεταρρυθμίσεις στην αγορά. Ας κάνουμε πρώτα τα αυτονόητα...».

Είτε πρόκειται για πλαφόν στην τιμή του αερίου, είτε για πλαφόν στη χονδρική, είτε για περιορισμούς στις προσφορές των παραγωγών με βάση το μεταβλητό τους κόστος, είτε για πλαφόν στη λιανική του ρεύματος, τεχνικές λύσεις για να συγκρατηθεί το κόστος του ρεύματος που καλούνται να πληρώσουν οι καταναλωτές υπάρχουν.

Όχι ότι δεν έχει δυσκολίες και προβλήματα κάθε μία από αυτές, όχι ότι δεν «χτυπάνε» οι περισσότερες σε κανόνες, κώδικες και δομικές αρχές λειτουργίας του ανταγωνισμού, αλλά όλα μπορούν να ξεπεραστούν σε συνθήκες πολέμου και σε μια περίοδο που η Κομισιόν έχει ανοίξει αρκετά τη βεντάλια των επιλογών που έχουν στη διάθεσή τους οι χώρες – μέλη.

Εκείνο που δεν μπορεί να ξεπεραστεί εύκολα είναι το που θα βρεθούν τα απαραίτητα κονδύλια για τη χρηματοδότηση της όποιας παρέμβασης επιλεγεί τελικά.

Μέχρι σήμερα τα λεφτά για τις επιδοτήσεις στους λογαριασμούς νοικοκυριών και επιχειρήσεων, τα οποία δεν είναι καθόλου λίγα, έφτασαν αισίως τα 4 δισεκατομμύρια ευρώ,  προέρχονταν από τις δημοπρασίες των ρύπων (με τις πολύ υψηλές τιμές ανά τόνο διοξειδίου του άνθρακα), από τις «επιστροφές» που εξασφαλίζουν οι σταθερές ταρίφες των ΑΠΕ και από το περίσσευμα του ταμείου των ΥΚΩ. Ο προϋπολογισμός δεν έχει βάλει ούτε ευρώ!.

Από εδώ και πέρα, δυστυχώς, τα πράγματα στενεύουν. Για να συνεχιστεί και να αναβαθμιστεί η βοήθεια προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις πρέπει να βρεθεί νέο χρήμα. Αν δοθεί από τον προϋπολογισμό κινδυνεύει με κατάρρευση ο βασικός οικονομικός στόχος που είναι η επενδυτική βαθμίδα, δηλαδή η ουσιώδης αναβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της χώρας από τις αγορές, στόχος εκ των ων ουκ άνευ για να μην επανέλθουμε στην κατάσταση που μας έβαλε στα μνημόνια.

Γιαυτό βλέπετε την επιμονή Μητσοτάκη για κεντρική ευρωπαϊκή λύση, έτσι ώστε να μπορούν να γίνουν χειρισμοί μέσα από το Ταμείο Ανάκαμψης ή από άλλους ευρωπαϊκούς πόρους.

Σε κάθε περίπτωση, η ακρίβεια (κυρίως στο ρεύμα) παράγει με ραγδαίο ρυθμό πολιτικά αποτελέσματα. Η κυβέρνηση έχει ελάχιστο χρόνο για να επιχειρήσει να αναστρέψει την πορεία φθοράς και αυτό το γνωρίζουν οι επιτελείς και οι σύμβουλοί της.

Συνεπώς, ανεξάρτητα από το ποια τεχνική λύση θα επιλεγεί, το βέβαιον είναι ότι σύντομα θα έχουμε αποφάσεις…

Σχετικά με το πως και πότε θα γίνουν οι δημοπρασίες ΑΠΕ φάνηκε σήμερα, σε ενεργειακό συνέδριο, ότι υπάρχει κάποια απόσταση ανάμεσα στο Υπουργείο και τη ΡΑΕ. Αυτό τουλάχιστον προκύπτει, όπως υποστηρίζουν στελέχη της αγοράς που μας μετέφεραν το κλίμα, από την παρέμβαση του αντιπροέδρου της Αρχής. Αλλά ας έχουμε υπόψη ότι η ελληνική αγορά ΑΠΕ είναι στο μικροσκόπιο πολλών και μεγάλων ξένων εταιρειών και συνεπώς είναι καλό να μην δημιουργείται η εντύπωση ότι υπάρχουν θεσμικές αρρυθμίες, πολύ περισσότερο συγκρούσεις.

Μου γράφει καλός φίλος της στήλης: Σημεία των καιρών: Ούτε εξέδρες, ούτε πλατφόρμες, ούτε μια αντλία στο εικαστικό της παρουσίασης της ΕΔΕΥ για την αξιοποίηση δυνητικών εγχώριων κοιτασμάτων φυσικού αερίου. Αντίθετα, βλέπουμε στο εξώφυλλο ανεμογεννήτριες και μόρια νερού... Και ο τίτλος χαρακτηριστικός: «Χτίζοντας γέφυρα προς ένα μέλλον χωρίς άνθρακα».

Εγώ να συμπληρώσω ότι σε όλους τους χάρτες περιλαμβάνεται ο EastMed. Σαν να ξορκίζουμε την Αμερικανική απόρριψη...

Δεν ξέρω πόσοι από εσάς το προσέξατε, αλλά ο πολυπράγμων απερχόμενος πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα, κ. G. Pyatt είχε περίπου προαναγγείλει την είδηση που χθες έγινε γνωστή, περί επενδυτικής πρότασης από την Elpedison για FSRU στη Θεσσαλονίκη. Μπορεί η αίτηση της Elpedison να κατατέθηκε χθες στη ΡΑΕ, όμως ο κ. Pyatt είχε ήδη προλάβει να μιλήσει δημοσίως για την πρόταση στη συνέντευξη που παραχώρησε στο περιθώριο του 7ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, δηλ. τουλάχιστον 2 ημέρες προτού κατατεθεί η αίτηση της Elpedison. Συγκεκριμένα, ο κ. Pyatt, μιλώντας για τα διάφορα υπό ανάπτυξη τα σχέδια για FSRU στην Ελλάδα, ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι “έχουμε ακούσει και για άλλες ομάδες που εργάζονται στον Βόλο, στη Θεσσαλονίκη, στην Κόρινθο”. Δεν μπορώ να πω, πολύ καλά πληροφορημένος αποδεικνύεται ο κ. Πρέσβης! Όχι ότι θα πρέπει να εκπλήσσεται κανείς, βέβαια, δεδομένης της σημασίας που αποδίδεται από τις ΗΠΑ στην προώθηση υποδομών που μπορούν να συμβάλλουν αφενός στην απεξάρτηση της ΕΕ από το διακινούμενο μέσω αγωγών ρώσικο φυσικό αέριο και αφετέρου -ή, καλύτερα, συνδυαστικά- στην αύξηση των πωλήσεων αμερικανικού LNG στην ευρωπαϊκή αγορά.