Γιατί μπαίνει χαμηλά ο ενεργειακός πήχης της επίσκεψης Πούτιν

Χαμηλά μπαίνει ο πήχης της επίσκεψης Πούτιν στην Αθήνα για λόγους που σχετίζονται με τις προτεραιότητες, τα πλάνα και τους σχεδιασμούς τόσο της ελληνικής όσο και της ρωσικής πλευράς. 

Αυτό φυσικά δε σημαίνει πως οι Ρώσοι δεν θα θέσουν το θέμα του εναλλακτικού αγωγού φυσικού αερίου, μέσω Βουλγαρίας-Ελλάδας-Ιταλίας, που ακριβώς επειδή παρακάμπτει τη Τουρκία, αντιμετωπίζεται στην Ευρώπη όχι τόσο αρνητικά όσο ο Turkish Stream προ ενός έτους.

Απλά σε αυτή τουλάχιστον τη φάση, η Αθήνα, παρ’ ότι θα επαναλάβει τα περί πολυεπίπεδης ενεργειακής πολιτικής, δεν θέλει να διαταράξει τις σχέσεις της με τους δανειστές, πόσο μάλλον με τις ΗΠΑ, σε μια στιγμή που έχει ανάγκη από τη στήριξή τους περισσότερο παρά ποτέ. Οχι μόνο για να κλείσει αισίως η διαπραγμάτευση, αλλά και στα εθνικά μας θέματα (Αιγαίο), όπου η Τουρκία κλιμακώνει καθημερινά τις προκλήσεις της.

Αφετέρου, και η Μόσχα έχει άλλες προτεραιότητες στα ενεργειακά, πέραν του Νοτίου διαδρόμου, που ακούνε στο όνομα Nord Stream 2. Ο αγωγός που με κόστος 10 δισ. ευρώ και δυναμικότητα 55 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων αερίου, έχει ως στόχο να μεταφέρει υποθαλάσσια μέσω της Βαλτικής διπλάσιες ποσότητες ρωσικού αερίου προς τη Γερμανία, έχει διχάσει την Ευρώπη.

Οι ηγέτες οκτώ ανατολικο-ευρωπαϊκών χωρών, της Τσεχίας, Εσθονίας, Ουγγαρίας, Λετονίας, Πολωνίας, Σλοβακίας, Ρουμανίας και Λιθουανίας, αντιτίθενται σθεναρά στην επέκταση του Nord Stream, με το επιχείρημα ότι θα ενισχύσει την ενεργειακή εξάρτηση της ΕΕ από τη Ρωσία, παρά τα όσα διακυρήσσουν με κάθε ευκαιρία οι Βρυξέλλες.

Σύμφωνα με τη Μόσχα, οι αντιρρήσεις για τον αγωγό, ο οποίος θα επιτρέψει το ρωσικό φυσικό αέριο να παρακάμψει την Ουκρανία, αποφεύγοντας τα τέλη διέλευσης και τις πολιτικές διαφωνίες που έχουν παραλύσει τις εξαγωγές περισσότερες από μία φορές τα τελευταία χρόνια, έχουν κυρίως πολιτικά κίνητρα. Οι Βρυξέλλες διαφωνούν κι αυτές με τη σκοπιμότητα του έργου.

Επομένως ; Επομένως, η Μόσχα με ανοικτό το μέτωπο του Nord Stream 2, δεν θα ήθελε σε αυτή τη φάση μια ακόμη αντιπαράθεση με την Ευρωπαική Επιτροπή, αυτή τη φορά στο Νότο. Δεν αποκλείεται λοιπόν, πέρα από τις διακηρύξεις Ελλάδας και Ρωσίας ότι στηρίζουν τη μεταξύ τους ενεργειακή συνεργασία, στη πράξη να μη συμβεί τίποτα το συνταρακτικό στις 28 Μαίου.

Οχι επειδή οι δύο κυβερνήσεις δεν το θέλουν, απλώς επειδή κρίνουν πως σε αυτή τη συγκυρία, για δικούς τους ο καθένας λόγους, πως είναι καλύτερα τα πράγματα να μείνουν ως έχουν.

Αλλωστε, εδώ και οκτώ μήνες, η κυβέρνηση έχει αναπροσανατολίσει την πυξίδα των ενεργειακών συμφερόντων της χώρας από την προς Ανατολάς διεύρυνση, την ελληνορωσική συνεργασία για τους αγωγούς και τα ρούβλια που έμειναν στα χαρτιά, πίσω στη Δύση και τη σφαίρα επιρροής των ΗΠΑ. Το δόγμα Λαφαζάνη για "απεξάρτηση" της Ελλάδας από την ενιαία ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ενωσης έχει εγκαταλειφθεί από το περασμένο Αύγουστο, με την κυβέρνηση να κάνει ότι μπορεί για να αναθερμάνει τις σχέσεις με το "μεγάλο αφεντικό" της γεωπολιτικής σκακιέρας στην περιοχή έχοντας ως άξονα τα μεγάλα ενεργειακά πρότζεκτ των αγωγών φυσικού αερίου που θα διέρχονται από ελληνικού εδάφους.

Δηλαδή, τα σχέδια κατασκευής του αγωγού Trans Adriatic Pipeline (ΤΑP), που προορίζεται να μεταφέρει 10 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως από το Αζερμπαϊτζάν μέσω Τουρκίας-Ελλάδας-Ιταλίας στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, και του ελληνοβουλγαρικού αγωγού IGB, που θα διασυνδέσει το ελληνικό τμήμα του TAP τροφοδοτώντας βαλκανικές χώρες. Αμφότερα τα έργα είναι μεγάλου οικονομικού ενδιαφέροντος για την Ελλάδα με προϋπολογισμό 1,5 δισ. και 250 εκατ. ευρώ.

Οπως ανακοίνωσε χθες η ΔΕΠΑ, εννέα μη δεσμευτικές εκδηλώσεις ενδιαφέροντος για τον ελληνοβουλγαρικό αγωγό  υποβλήθηκαν κατά τη πρώτη φάση του διαγωνισμού δέσμευσης δυναμικότητας Market Test. Μένει φυσικά το ενδιαφέρον αυτό να επιβεβαιωθεί και κατά τη φάση υποβολής των δεσμευτικών προσφορών, όλα ωστόσο δείχνουν ότι ο IGB "περπατάει". 

Δίχως τα παραπάνω να σημαίνουν ότι δεν θα άρεσε σε Αθήνα και Μόσχα να αναζοπυρώσουν τη μεταξύ τους συνεργασία σε θέματα αγωγών, κυβερνητικές πηγές υποστηρίζουν ότι το βασικό θέμα της επίσκεψης Πούτιν δεν θα είναι αυτό. Αντίθετα, το βάρος θα δοθεί περισσότερο στο να πάρει σάρκα και οστά με εμπορικές συνεργασίες, ει δυνατόν σε δεύτερη βάση και με επενδύσεις στη πραγματική οικονομία, η πολυδιαφημισμένη ελληνο-ρωσική συνεργασία, που δε λείπει από την ατζέντα καμιάς σχεδόν κυβέρνησης τη τελευταία δεκαετία (πλην της βραχύβιας του Γεωργίου Παπανδρέου).

Αν και θα ήταν παρακινδυνευμένο να θεωρηθεί ως δεδομένο, πληροφορίες αναφέρουν ότι η ρωσική ατζέντα περιλαμβάνει συζητήσεις για συμπράξεις της Gazprom με τη ΔΕΗ, και εμπορικές συνεργασίες της Rosneft με τα ΕΛΠΕ. Οσο για άλλα σενάρια που θέλουν τη Gazprom να εκδηλώνει εκ νέου ενδιαφέρον για τη ΔΕΠΑ ή τη Rosneft να φλερτάρει με τα ΕΛΠΕ για μετοχική συνεργασία, θεωρούνται μάλλον μακρινά.